آیا مالک طبقه اول میتواند بدون اجازه سایر مالکان، مسیر مستقیمی به همکف ایجاد کند؟ پاسخ کوتاه این است که ایجاد راه پله از طبقه اول به همکف مشاع معمولاً بدون رضایت مالکان و اخذ مجوزهای ساختمانی مجاز نیست؛ زیرا راهپله، پاگرد، حیاط و بخشهایی که برای استفاده همه ساکنان یا تأسیسات ساختمان در نظر گرفته شدهاند، اصولاً در شمار قسمتهای مشترک قرار میگیرند.
ملاک، محل احداث، نقشه مصوب، سند مالکیت و نحوه استفاده از مسیر است. اگر راهپله در حیاط، پارکینگ، راهروی مشترک، نمای ساختمان یا سقف و کف سازه ایجاد شود، دخالت در قسمت مشاع محسوب میشود. حتی اگر ورودی راهپله داخل واحد مالک باشد، چنانچه برای رسیدن به همکف نیازمند تخریب کف، دیوار باربر، حیاط یا مسیر مشترک باشد، موضوع از حدود استفاده عادی از ملک اختصاصی فراتر میرود.
در مالکیت مشاع، هیچ شریک نمیتواند بهگونهای در مال مشترک تصرف کند که استفاده دیگران را محدود یا وضعیت بنا را تغییر دهد. بنابراین صرف رضایت مدیر ساختمان کافی نیست؛ مدیر معمولاً مجری تصمیمات معتبر مالکان است و اختیار واگذاری مستقل قسمتهای مشترک یا تغییر سازه را ندارد. میزان رضایت لازم به نوع تغییر، مفاد سندها، تصمیم مجمع، وضعیت ثبتی و آثار عملیات بستگی دارد و در تغییر اساسی قسمت مشترک، اخذ رضایت همه ذینفعان راهکار مطمئنتری است.
پیش از هر تخریب یا اجرای عملیات، موضوع باید فنی و حقوقی بررسی شود. پیشنهاد میشود مراحل زیر رعایت شود:
مجوز شهرداری جای رضایت مالکان را نمیگیرد و رضایت خصوصی نیز مجوز ساختوساز محسوب نمیشود. اجرای کار بدون هر یک از این دو بخش میتواند به توقف عملیات، الزام به اعاده وضع سابق، مطالبه هزینه تعمیر و ادعای خسارت منجر شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل شهرداری در تهران را ببینید.
برای اثبات ادعا، عکس و فیلم تاریخدار، گزارش مدیر، صورتجلسه مجمع، شهادت همسایگان، نظریه کارشناس رسمی، نقشههای مصوب و مکاتبات شهرداری اهمیت دارند. اگر عملیات به سازه، عایقکاری، تأسیسات یا ایمنی ساختمان آسیب بزند، مالک اجراکننده و در مواردی پیمانکار، مسئول جبران خسارت خواهند بود. اقدام فوری مانند درخواست تأمین دلیل پیش از ادامه عملیات، میتواند وضعیت موجود و میزان خسارت را بهتر ثبت کند. مرجع پیگیری بسته به خواسته، ممکن است شهرداری، شورای حل اختلاف یا دادگاه عمومی حقوقی باشد؛ تشخیص نهایی به نوع دعوا و وضعیت صلاحیت مراجع در زمان اقدام بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شورای حل اختلاف را ببینید.
فرض کنید مالک طبقه اول برای دسترسی مستقل، بخشی از کف واحد و حیاط مشترک را تخریب و پلهای تا همکف اجرا کند. در چنین وضعی، ایجاد راه پله از طبقه اول به همکف مشاع صرفاً با ادعای نیاز شخصی توجیه نمیشود. اگر سایر مالکان رضایت نداده باشند و مجوز ساختمانی نیز وجود نداشته باشد، آنان میتوانند با ارائه صورتجلسه، تصاویر و نظر کارشناس، توقف عملیات و اعاده وضع سابق را بخواهند. نتیجه دعوا به نقشه مصوب، میزان آسیب، امکان فنی اصلاح و دلایل طرفین وابسته است و نمیتوان پیشاپیش حکم قطعی داد.
ایجاد راه پله از طبقه اول به همکف مشاع یک تغییر ساده داخلی نیست؛ بلکه ممکن است همزمان به حقوق شرکا، ایمنی سازه و مقررات شهرداری مربوط باشد. بهترین اقدام، بررسی اسناد، تهیه نقشه فنی، اخذ تصمیم معتبر مالکان و دریافت مجوز پیش از شروع کار است. در صورت مخالفت یا آغاز عملیات بدون اجازه، ثبت وضعیت موجود و مشورت با وکیل یا کارشناس رسمی از خسارت بیشتر جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.