آیا فروشنده میتواند بعد از امضای مبایعهنامه یا انتقال سند، آپارتمان را پس بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که باز پس گیری آپارتمان فروخته شده فقط در صورت وجود سبب قانونی یا توافق معتبر خریدار امکانپذیر است و پشیمانی ساده فروشنده، بهتنهایی، قرارداد را از بین نمیبرد. راهکار ممکن است اقاله، فسخ، اعلام بطلان معامله یا در موارد خاص، ابطال سند رسمی باشد.
فسخ زمانی مطرح میشود که قانون یا قرارداد چنین حقی را ایجاد کرده باشد. برای نمونه، وجود خیار شرط در مبایعهنامه، تخلف از شرط، تدلیس، غبن فاحش، عیب پنهان یا پرداخت نشدن مبلغ در شرایطی که قرارداد برای آن ضمانت اجرا تعیین کرده است، میتواند مبنای اقدام باشد. البته هر عنوان شرایط اثباتی خاص خود را دارد و صرف ادعای ضرر یا تغییر قیمت ملک کافی نیست.
اگر در قرارداد برای فسخ مهلت مشخصی تعیین شده باشد، رعایت همان مهلت اهمیت دارد. در برخی خیارات نیز فوریت عرفی یا قانونی مطرح است؛ بنابراین تأخیر طولانی ممکن است بهعنوان قرینه اسقاط حق فسخ ارزیابی شود. اعلام فسخ بهتر است با اظهارنامه رسمی انجام شود، اما در صورت اختلاف، معمولاً طرح دعوا برای تأیید فسخ و آثار آن لازم خواهد بود.
اگر هیچ حق فسخ یا ایراد اساسی در معامله وجود نداشته باشد، راه معمول، اقاله است؛ یعنی فروشنده و خریدار با توافق دوطرفه قرارداد را برهم بزنند و درباره بازگرداندن ثمن، تحویل ملک و هزینههای انجامشده توافق کنند. اقاله با فسخ تفاوت دارد، زیرا فسخ ممکن است با اراده دارنده حق انجام شود، اما اقاله بدون رضایت هر دو طرف شکل نمیگیرد.
در معاملهای که باطل بوده، مانند فقدان شرایط اساسی صحت یا تعلق ملک به دیگری، موضوع متفاوت است. در این حالت باید بطلان معامله و در صورت وجود سند رسمی، ابطال سند و اصلاح سوابق ثبتی درخواست شود. تشخیص بطلان نیازمند بررسی سند، مالکیت، اهلیت طرفین و وضعیت ثبتی ملک است و نمیتوان آن را صرفاً از روی اختلاف بعدی نتیجه گرفت.
خواسته دعوا باید دقیق انتخاب شود؛ برای مثال ممکن است تأیید فسخ، بطلان معامله، ابطال سند رسمی، استرداد ثمن یا تحویل ملک لازم باشد. دعوای مرتبط با حقوق عینی ملک معمولاً در دادگاه محل وقوع آپارتمان مطرح میشود، اما تشخیص نهایی مرجع صالح به خواستههای همزمان و وضعیت پرونده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
فرض کنید فروشنده آپارتمان را با شرط پرداخت بخش پایانی ثمن تا تاریخ معین فروخته و در قرارداد برای عدم پرداخت، حق فسخ پیشبینی کرده است. خریدار در موعد مقرر مبلغ را نمیپردازد و با وجود اظهارنامه، تخلف ادامه پیدا میکند. در چنین وضعی فروشنده میتواند برای باز پس گیری آپارتمان فروخته شده ابتدا فسخ را اعلام و سپس حسب وضعیت سند، تأیید فسخ، ابطال انتقال و استرداد ملک را مطالبه کند. نتیجه پرونده به متن دقیق شرط، میزان پرداخت، نحوه اعلام فسخ و مدارک موجود وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
باز پس گیری آپارتمان فروخته شده مسیر واحدی ندارد. اگر خریدار همکاری کند، اقاله سریعترین راه است؛ در غیر این صورت باید مبنای قانونی فسخ یا بطلان بررسی و ادعا با اسناد معتبر اثبات شود. اقدام عجولانه مانند تصرف خودسرانه، تعویض قفل یا جلوگیری از ورود خریدار میتواند مسئولیت مدنی یا کیفری ایجاد کند. پیش از هر اقدام، متن قرارداد و وضعیت ثبتی ملک را بهصورت تخصصی بررسی کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در جوادیه را ببینید.