آیا برای صرفنظر کردن از مهریه، مراجعه به دفترخانه کافی است؟ بله، بخشش مهریه در دفترخانه با تنظیم سند رسمی امکانپذیر است و معمولاً زن با حضور در دفتر اسناد رسمی، اراده خود را در قالب ابراء، هبه، بذل یا اقرار به دریافت مهریه ثبت میکند. انتخاب عنوان حقوقی سند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آثار «بخشیدن»، «ابراء کردن» و «اقرار به وصول» یکسان نیست و بهتر است پیش از امضا، متن سند دقیقاً بررسی شود.
اگر زن اعلام کند که ذمه شوهر را از پرداخت مهریه بری کرده است، موضوع معمولاً در قالب ابراء تنظیم میشود. در این حالت، دِین مورد ابراء از بین میرود و امکان مطالبه دوباره آن، اصولاً وجود ندارد. هبه مهریه نیز ممکن است مطرح شود، اما شرایط و امکان رجوع در هبه با ابراء تفاوت دارد و نباید بدون بررسی وضعیت حقوقی انتخاب شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
همچنین «اقرار به وصول مهریه» با بخشش آن متفاوت است. در اقرار به وصول، زن اعلام میکند که مهریه را دریافت کرده است؛ بنابراین اگر وجهی واقعاً پرداخت نشده باشد، امضای چنین عبارتی میتواند اثبات ادعای بعدی را دشوار کند. عبارتهایی مانند «بذل تمام مهریه» نیز باید با توجه به نوع طلاق و مفاد توافق زوجین تفسیر شوند.
مدارک مورد نیاز ممکن است با رویه هر دفترخانه و نوع سند تفاوت داشته باشد، اما معمولاً این موارد درخواست میشود:
حضور زن برای اعلام اراده و امضای سند ضروری است؛ مگر اینکه نماینده قانونی یا وکیل دارای اختیار صریح برای این کار معرفی شود. دفترخانه پس از احراز هویت، اهلیت و اختیار امضاکننده، متن سند را تنظیم میکند. هزینه تنظیم سند بر اساس تعرفههای رسمی و وضعیت سند محاسبه میشود و رقم آن بدون اطلاع از میزان مهریه، نوع اقدام و مقررات سال جاری قابل اعلام قطعی نیست.
ابتدا باید هدف دقیق زن مشخص شود: آیا قصد او بخشش کامل است یا فقط گذشت از بخشی از مهریه؟ سپس متن پیشنهادی دفترخانه باید از نظر مقدار، عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن، وجود شرط، و ارتباط آن با طلاق بررسی شود. پس از قرائت سند، طرف یا طرفین آن را امضا میکنند و نسخه رسمی تحویل میشود. بهتر است تصویر سند و رسیدهای مربوط به آن نگهداری شود.
در بخشش مهریه در دفترخانه نباید به وعدههای شفاهی مانند انتقال ملک، پرداخت وجه یا انجام طلاق اکتفا کرد. اگر بخشش مشروط به انجام تعهدی است، شرط باید روشن، قابل اثبات و در همان سند یا توافق معتبر درج شود؛ وگرنه اثبات وابستگی بخشش به وعده شفاهی ممکن است دشوار باشد.
فرض کنید مریم برای دریافت بخشی از حقوق مالی خود در طلاق، در دفترخانه سندی با عنوان «ابراء تمام مهریه» امضا کند، اما تصور داشته باشد این ابراء فقط پس از انتقال یک آپارتمان اثر خواهد داشت. اگر شرط انتقال در سند درج نشده باشد، شوهر میتواند به مفاد رسمی سند استناد کند و مریم برای اثبات شرط شفاهی با مشکل روبهرو شود. در چنین وضعی، نتیجه دعوا به متن سند، پیامها، قراردادهای جانبی و سایر دلایل بستگی دارد.
سند رسمی معمولاً ارزش اثباتی بالایی دارد و انکار ساده مفاد آن کافی نیست. ادعای اشتباه، اجبار، فقدان اهلیت یا بیاعتباری سند نیازمند دلیل مناسب است. بنابراین پیش از بخشش مهریه در دفترخانه باید روشن شود که این اقدام بر پرونده مطالبه مهریه، توقیف اموال، طلاق توافقی و سایر حقوق مالی چه اثری میگذارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
ثبت رسمی بخشش مهریه، از نظر اثباتی مطمئنتر از توافق شفاهی است؛ اما عنوان و متن سند سرنوشتساز است. تفاوت ابراء، هبه، بذل و اقرار به دریافت را بررسی کنید، شروط را صریح بنویسید و پیش از امضا، از مشاور حقوقی متخصص خانواده درباره آثار غیرقابل بازگشت تصمیم خود راهنمایی بگیرید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در بومهن را ببینید.