آیا میتوان پیش از عقد ازدواج از ادامه رابطه منصرف شد؟ بله؛ برهم زدن قرار ازدواج در حقوق ایران اصولاً امکانپذیر است و هیچیک از نامزدها را نمیتوان به انجام عقد مجبور کرد. نامزدی یا وعده ازدواج، حتی اگر با توافق خانوادگی، مراسم یا تعیین مهریه همراه باشد، بهتنهایی رابطه زوجیت ایجاد نمیکند؛ بااینحال، درباره بازگرداندن هدایا، هزینههای انجامشده و خسارت احتمالی باید شرایط پرونده و مدارک موجود بررسی شود.
مطابق قواعد قانون مدنی، وعده ازدواج، حتی با تعیین مدت یا توافق درباره شرایط آینده، عقد نکاح محسوب نمیشود. بنابراین هر طرف میتواند پیش از جاری شدن عقد از ازدواج منصرف شود و نمیتوان او را با دادخواست الزام به ازدواج پای سفره عقد برد. البته این اختیار نباید با رفتار فریبکارانه، سوءاستفاده از اعتماد یا ورود زیان قابل اثبات به طرف مقابل همراه باشد. صرف پشیمانی، بهطور خودکار مسئولیت پرداخت خسارت ایجاد نمیکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
در برهم زدن قرار ازدواج، هر یک از نامزدها میتواند هدایایی را که برای وصلت به طرف مقابل داده است مطالبه کند؛ مشروط بر اینکه هدیه با هدف ازدواج داده شده و شرایط قانونی استرداد وجود داشته باشد. اگر عین هدیه موجود باشد، اصل بر بازگرداندن همان مال است. درباره هدایایی که معمولاً نگهداری میشوند، مانند برخی طلاها یا اشیای باارزش، در صورت از بین رفتن عین، امکان مطالبه قیمت نیز ممکن است مطرح شود؛ اما تلف شدن بدون تقصیر، مصرف شدن هدیه، نوع آن و علت تقدیم، در نتیجه اثر دارد.
بازپرداخت هزینه تالار، لباس، آتلیه، سفر یا خرید جهیزیه، نتیجه قطعی هر انصراف نیست. خواهان باید نشان دهد هزینه مشخص، مستقیم و قابل اثبات بوده و رفتار طرف مقابل، برخلاف اعتماد مشروع یا همراه با تقصیر، سبب ورود زیان شده است. فریب درباره وضعیت تأهل، پنهان کردن مانع مهم ازدواج یا گرفتن مال با قصد قبلیِ ازدواج نکردن، با پشیمانی عادی تفاوت دارد و ممکن است موضوع مسئولیت مدنی یا حتی عناوین کیفری جداگانه شود. طرح ادعای کلی درباره «آبروریزی» بدون دلیل کافی معمولاً برای اثبات خسارت کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
پیش از اقدام، خواسته دقیق خود را مشخص کنید؛ زیرا مطالبه استرداد مال با مطالبه وجه یا خسارت، دلیل و مسیر متفاوتی دارد. مدارک زیر معمولاً اهمیت دارند:
مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته و ارزش مال تعیین میشود و ممکن است ثبت اظهارنامه یا دادخواست، پیش از هر اقدامی ضروری باشد. از تهدید، انتشار تصاویر خصوصی و پس گرفتن اجباری اموال خودداری کنید؛ این رفتارها میتواند برای خود فرد مسئولیت جداگانه ایجاد کند.
فرض کنید سارا و امیر پس از چند ماه نامزدی از ادامه رابطه منصرف میشوند. امیر یک انگشتر و سکه برای سارا خریده و رسید پرداخت نیز موجود است؛ اما سارا ادعا میکند سکه فروخته شده و وجه آن صرف هزینههای مشترک شده است. در این وضعیت، برهم زدن قرار ازدواج بهتنهایی مالکیت قطعی امیر را ثابت نمیکند؛ او باید هدف هدیه، موجود بودن مال یا شرایط تلف آن را اثبات کند. دادگاه پس از بررسی رسیدها، پیامها و دفاع طرفین درباره استرداد عین یا قیمت تصمیم میگیرد.
انصراف از ازدواج پیش از عقد اصولاً مجاز است، اما آثار مالی آن خودکار و یکسان نیست. برای برهم زدن قرار ازدواج، تفاوت میان هدیه، هزینه، خسارت و ادعای فریب را بشناسید و پیش از ارسال اظهارنامه یا ثبت دادخواست، مدارک و خواسته خود را دقیق تنظیم کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خوب در شهرری را ببینید.