آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۷/۰۱ (چهارشنبه - ۰۱ مهر ۱۴۰۵)

اگر منظورتان از برگشت از تجدید نظر، پس گرفتن دادخواست یا درخواست تجدیدنظر پیش از صدور تصمیم دادگاه است، این کار در بسیاری از پرونده‌ها امکان‌پذیر است؛ اما نتیجه آن در پرونده حقوقی و کیفری یکسان نیست. برای مثال، اگر شخصی پس از ثبت اعتراض به رأی بدوی متوجه شود ادامه رسیدگی برای او فایده‌ای ندارد، می‌تواند برای برگشت از تجدید نظر درخواست خود را مسترد کند، ولی باید بداند که این اقدام ممکن است رأی قبلی را قابل اجرا کند و در صورت پایان مهلت قانونی، فرصت اعتراض دوباره از بین برود.

در اصطلاح حقوقی، آنچه مردم معمولا برگشت از تجدید نظر می‌نامند، «استرداد دادخواست تجدیدنظر» یا «استرداد درخواست تجدیدنظر» است. این اقدام با اعتراض نکردن تفاوت دارد. در اعتراض نکردن، اساسا پرونده‌ای برای رسیدگی در مرحله دوم تشکیل نمی‌شود؛ اما در استرداد، درخواست قبلا ثبت شده و شخص بعدا تصمیم می‌گیرد آن را پس بگیرد.

استرداد باید با اراده روشن و از سوی شخصی انجام شود که حق تجدیدنظرخواهی داشته است. اگر وکیل این درخواست را مطرح می‌کند، باید اختیار او برای استرداد اعتراض در وکالت‌نامه وجود داشته باشد. همچنین در پرونده‌هایی که چند تجدیدنظرخواه یا چند بخش از رأی وجود دارد، باید مشخص شود استرداد مربوط به تمام اعتراض است یا فقط بخشی از آن.

در دعاوی حقوقی، چنانچه تجدیدنظرخواه پیش از صدور رأی دادگاه تجدیدنظر، دادخواست خود را مسترد کند، دادگاه معمولا قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر صادر می‌کند. نتیجه عملی این قرار آن است که رسیدگی تجدیدنظر درباره آن دادخواست ادامه پیدا نمی‌کند و رأی مرحله نخست، با توجه به وضعیت پرونده و نبود اعتراض مؤثر دیگر، قابلیت قطعیت و اجرا پیدا خواهد کرد.

بنابراین برگشت از تجدید نظر همیشه به معنی بی‌اثر شدن رأی قبلی نیست؛ برعکس، ممکن است باعث شود رأی دادگاه نخستین زودتر در مسیر اجرا قرار بگیرد. اگر طرف مقابل نیز به رأی اعتراض کرده باشد، استرداد یک تجدیدنظرخواه لزوما به رسیدگی نسبت به اعتراض طرف دیگر پایان نمی‌دهد. همچنین در دعاوی قابل تجزیه، پس گرفتن اعتراض درباره یک بخش، لزوما بخش‌های دیگر را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

اگر دادگاه تجدیدنظر پیش از وصول درخواست استرداد، رأی خود را صادر کرده باشد، دیگر موضوع صرفا استرداد دادخواست نیست و باید از راه‌های قانونی مربوط به اعتراض به رأی صادرشده استفاده شود. به همین دلیل، زمان ثبت درخواست استرداد اهمیت زیادی دارد و نباید آن را به صورت شفاهی یا بدون پیگیری اداری انجام داد.

در پرونده کیفری، امکان پس گرفتن درخواست تجدیدنظر با توجه به شخص درخواست‌کننده، زمان استرداد و ماهیت اتهام بررسی می‌شود. محکوم‌علیه، شاکی یا مدعی خصوصی ممکن است در حدود حقوق قانونی خود از اعتراض صرف‌نظر کند، اما آثار این تصمیم برای همه اشخاص یکسان نیست. استرداد اعتراض شاکی خصوصی لزوما موجب پایان تعقیب عمومی نمی‌شود؛ زیرا در جرایمی که جنبه عمومی دارند، دادستان یا مرجع قانونی می‌تواند رسیدگی را در حدود قانون ادامه دهد.

اگر اعتراض از سوی محکوم‌علیه مطرح شده باشد، استرداد آن معمولا موجب ادامه نیافتن رسیدگی تجدیدنظر نسبت به همان درخواست می‌شود. با این حال، در پرونده‌هایی که چند محکوم‌علیه یا چند معترض وجود دارد، وضعیت هر شخص جداگانه بررسی می‌شود. همچنین اگر دادستان یا شاکی نسبت به بخش دیگری از رأی اعتراض کرده باشد، درخواست یک شخص تمام پرونده را از مرحله تجدیدنظر خارج نمی‌کند.

در امور کیفری، باید میان «استرداد درخواست تجدیدنظر» و «رضایت شاکی» تفاوت گذاشت. رضایت ممکن است در برخی جرایم قابل گذشت موجب توقف یا مختومه شدن تعقیب شود، اما در جرایم غیرقابل گذشت، رضایت شاکی معمولا فقط می‌تواند در تخفیف مجازات یا تصمیم قضایی مؤثر باشد و به خودی خود پرونده را از بین نمی‌برد.

برای برگشت از تجدید نظر بهتر است مراحل زیر با دقت انجام شود:

• ابتدا مشخص کنید اعتراض شما در پرونده حقوقی ثبت شده یا کیفری و پرونده اکنون در دادگاه نخستین، دفتر دادگاه تجدیدنظر یا شعبه رسیدگی‌کننده قرار دارد.
• شماره پرونده، شماره بایگانی، مشخصات رأی مورد اعتراض و تاریخ ثبت دادخواست یا درخواست تجدیدنظر را آماده کنید.
• در متن درخواست، به صورت صریح بنویسید که دادخواست یا درخواست تجدیدنظر خود را مسترد می‌کنید و از مرجع رسیدگی‌کننده صدور تصمیم قانونی را می‌خواهید.
• درخواست را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا مسیر رسمی اعلام‌شده برای پرونده ثبت کنید و رسید آن را نگه دارید.
• پس از ثبت، وضعیت پرونده را از سامانه مربوط یا دفتر شعبه پیگیری کنید تا مشخص شود قرار لازم صادر و در پرونده ثبت شده است.
• اگر چند نفر تجدیدنظرخواه هستند، بررسی کنید درخواست استرداد فقط به نام شما ثبت شده باشد و به حقوق سایر اشخاص لطمه نزند.

در متن درخواست، از عباراتی مانند «انصراف دارم» بدون تعیین موضوع استفاده نکنید. بهتر است دقیقا ذکر شود که استرداد مربوط به کدام دادخواست، کدام رأی و کدام بخش از پرونده است. ابهام در متن می‌تواند باعث شود شعبه برای روشن شدن اراده شما اخطار صادر کند یا درخواست را برای اصلاح بازگرداند.

برای ثبت این درخواست معمولا ارائه اطلاعات هویتی و پرونده ضروری است. کارت ملی، شماره پرونده، کد رهگیری دادخواست تجدیدنظر، تصویر رأی مورد اعتراض و مشخصات شعبه رسیدگی‌کننده از مهم‌ترین موارد هستند. اگر درخواست توسط وکیل یا نماینده قانونی ثبت می‌شود، مدرک اثبات سمت نیز باید همراه آن باشد.

در مواردی که شخص حقوقی مانند شرکت تجدیدنظرخواه است، مدارک نمایندگی و اختیار امضاکننده اهمیت دارد. اگر ولی، قیم، وصی یا نماینده قانونی از طرف شخص دیگری اقدام می‌کند، باید سمت او در پرونده قابل احراز باشد. ثبت درخواست بدون احراز هویت یا بدون ارتباط روشن با پرونده ممکن است موجب تأخیر در رسیدگی شود.

از نظر هزینه، ثبت درخواست در دفاتر خدمات قضایی معمولا مستلزم پرداخت هزینه خدمات و هزینه‌های اداری مربوط است. مبلغ این هزینه‌ها ممکن است با توجه به تعرفه جاری تغییر کند. هزینه‌ای که برای دادخواست تجدیدنظر پرداخت شده نیز صرفا به دلیل استرداد، به طور خودکار قابل بازگشت فرض نمی‌شود؛ بنابراین پیش از ثبت، آثار مالی و حقوقی تصمیم را بررسی کنید.

مهم‌ترین نکته این است که استرداد اعتراض، مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی را متوقف یا تمدید نمی‌کند. اگر شخص در مهلت قانونی درخواست خود را پس بگیرد و مهلت نیز پایان یافته باشد، ثبت اعتراض جدید معمولا با مانع روبه‌رو می‌شود. به همین علت، تصمیم به استرداد نباید صرفا برای خریدن زمان یا با این تصور انجام شود که بعدا می‌توان همان اعتراض را بدون محدودیت دوباره ثبت کرد.

اگر هنوز مهلت قانونی باقی مانده باشد، امکان بررسی ثبت درخواست جدید به وضعیت پرونده و مقررات حاکم بستگی دارد؛ اما این موضوع قطعی و خودکار نیست. در برخی موارد، دادگاه درخواست نخست را مستردشده تلقی می‌کند و درخواست دوم نیازمند بررسی جداگانه خواهد بود. برای جلوگیری از از دست رفتن حق اعتراض، بهتر است پیش از استرداد، متن رأی و تاریخ ابلاغ آن بررسی شود.

آیا پس از ثبت تجدیدنظر می‌توان آن را پس گرفت؟

در اصل، تا پیش از صدور تصمیم نهایی دادگاه تجدیدنظر، امکان اعلام استرداد وجود دارد؛ اما مرجع رسیدگی‌کننده باید درخواست را بررسی و تصمیم قانونی صادر کند. صرف ارسال پیام یا اعلام شفاهی در دفتر شعبه، جایگزین ثبت رسمی درخواست نیست.

آیا استرداد اعتراض باعث قطعی شدن رأی می‌شود؟

اگر اعتراض دیگری وجود نداشته باشد و مانع قانونی دیگری هم در میان نباشد، استرداد می‌تواند موجب پایان رسیدگی تجدیدنظر و فراهم شدن شرایط قطعیت رأی نخستین شود. برای اطمینان، باید وضعیت سایر تجدیدنظرخواهان و بخش‌های مختلف رأی نیز بررسی شود.

آیا می‌توان بعد از استرداد، دوباره تجدیدنظرخواهی کرد؟

این موضوع به باقی بودن مهلت قانونی، نحوه صدور تصمیم درباره استرداد و شرایط پرونده بستگی دارد. استرداد به خودی خود حق اعتراض مجدد ایجاد نمی‌کند و اگر مهلت گذشته باشد، احتمال پذیرش درخواست جدید بسیار محدود خواهد بود.

اگر طرف مقابل اعتراض کرده باشد چه اتفاقی می‌افتد؟

پس گرفتن اعتراض شما معمولا فقط بر درخواست خودتان اثر دارد. اگر طرف مقابل به همان رأی اعتراض کرده باشد، دادگاه ممکن است رسیدگی به اعتراض او را ادامه دهد. بنابراین باید از دفتر شعبه درباره باقی ماندن یا مختومه شدن کل پرونده تجدیدنظر استعلام شود.

آیا رضایت شاکی همان استرداد تجدیدنظر است؟

خیر. استرداد به معنای پس گرفتن اعتراض به رأی است، اما رضایت شاکی اعلام گذشت نسبت به موضوع اتهام یا خسارت است. آثار رضایت به قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن جرم و مرحله پرونده بستگی دارد و نباید این دو اقدام را جایگزین یکدیگر دانست.

اگر درخواست استرداد ثبت شد ولی در پرونده دیده نشد، چه باید کرد؟

رسید ثبت، کد رهگیری و تاریخ ارسال را نگه دارید و از طریق دفتر خدمات قضایی یا دفتر شعبه پیگیری کنید. در صورت وجود نقص، ممکن است اخطار رفع نقص صادر شود. تا زمانی که تصمیم رسمی در پرونده درج نشده، بهتر است مهلت‌ها و اقدامات احتمالی دیگر را از دست ندهید.

برگشت از تجدید نظر اقدامی ممکن اما دارای آثار مهم است و نباید بدون بررسی رأی، مهلت اعتراض و وضعیت طرف‌های دیگر انجام شود. در پرونده حقوقی، استرداد معمولا به صدور قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر و پایان رسیدگی نسبت به همان اعتراض منجر می‌شود. در پرونده کیفری نیز باید میان استرداد درخواست، رضایت شاکی و ادامه جنبه عمومی جرم تفاوت گذاشت. بهترین اقدام، ثبت رسمی درخواست با ذکر دقیق مشخصات پرونده، پیگیری صدور قرار و اطمینان از باقی نماندن حق یا مهلت قانونی مهم است.