اگر چکی در وجه شرکت بیمه صادر شده اما شخص دیگری آن را به بانک ارائه کرده و برگشت خورده است، مسئولیت کیفری و حقوقی به طور خودکار متوجه ارائهدهنده نمیشود؛ در موضوع برگشت چک در وجه بیمه توسط شخص ثالث باید سمت شخص، نحوه انتقال چک و رابطه او با بیمهگذار یا شرکت بیمه بررسی شود. صرف تحویل دادن چک، مراجعه به بانک یا دریافت گواهی عدم پرداخت، برای مسئول شناختن شخص ثالث کافی نیست.
چک اصولاً باید توسط دارنده قانونی یا نماینده مجاز او به بانک ارائه شود. اگر نام شرکت بیمه در قسمت گیرنده درج شده باشد، اصل بر این است که وجه باید به همان شرکت پرداخت شود. با این حال، شخص ثالث ممکن است در یکی از وضعیتهای زیر اختیار قانونی داشته باشد: برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای چک برگشتی را ببینید.
در حالت چهارم، شخص ثالث معمولاً دارنده واقعی یا مسئول پرداخت نیست و اقدام او فقط جنبه اجرایی دارد.
مسئول اصلی پرداخت، صادرکننده چک است؛ مگر اینکه ثابت شود چک بدون اختیار، با جعل، سرقت، خیانت در امانت یا به علت دیگری خارج از اراده معتبر او صادر شده است. در مقابل، شخص ثالث زمانی ممکن است مسئولیت پیدا کند که چک را به عنوان دارنده یا منتقلالیه دریافت کرده، آن را برخلاف اختیار ارائه داده، در انتقال آن مرتکب تخلف شده یا در عملیات بانکی و اسناد مرتبط دخالت مؤثر داشته باشد.
عبارت برگشت چک در وجه بیمه توسط شخص ثالث به خودی خود عنوان مجرمانه مستقلی نیست. برای طرح شکایت باید رفتار مشخص، سوءنیت و دلایل قابل استناد وجود داشته باشد. همچنین اگر شخص ثالث چک را با ظهرنویسی معتبر دریافت کرده باشد، ممکن است بتواند برای وصول وجه اقدام کند؛ اما این موضوع به معنای انتقال خودکار همه حقوق شرکت بیمه نیست و متن ظهرنویسی و حدود انتقال اهمیت دارد.
شرکت بیمه، صادرکننده یا دارنده قانونی باید مدارک را متناسب با ادعای خود فراهم کند. مهمترین اسناد عبارتاند از:
گواهی عدم پرداخت باید علت برگشت را مشخص کند. تفاوت میان کسری موجودی، مسدودی حساب، مغایرت امضا و دستور عدم پرداخت میتواند مسیر حقوقی یا کیفری را تغییر دهد.
فرض کنید شرکت «الف» چکی در وجه یک شرکت بیمه صادر کرده و آن را به کارگزار بیمه تحویل داده است. کارگزار چک را به شعبه بیمه میرساند، اما به علت کسری موجودی برگشت میخورد. در این وضعیت، برگشت چک در وجه بیمه توسط شخص ثالث به معنی مسئولیت کارگزار نیست؛ زیرا او نه صادرکننده بوده و نه وجه را برای خود دریافت کرده است. شرکت بیمه میتواند با ارائه اصل چک و گواهی عدم پرداخت، علیه صادرکننده اقدام کند. نتیجه درباره مسئولیت کارگزار فقط در صورت وجود دلیل بر سوءاستفاده، جعل یا تجاوز از اختیار متفاوت خواهد بود.
اگر شرایط قانونی شکایت کیفری وجود داشته باشد، دارنده باید چک را در مهلت مقرر قانونی به بانک ارائه و سپس در مهلت قانونی پس از دریافت گواهی عدم پرداخت شکایت کند؛ از دست رفتن این مهلتها ممکن است حق شکایت کیفری را از بین ببرد، هرچند مطالبه حقوقی وجه در شرایطی همچنان ممکن باشد. برای دعوای حقوقی نیز میتوان حسب وضعیت، مطالبه وجه و خسارت قانونی را از صادرکننده و اشخاص مسئول درخواست کرد. قبل از اقدام، باید مشخص شود دارنده رسمی چه کسی است و چک به چه دلیل در اختیار شخص ثالث قرار گرفته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان چک را ببینید.
در برگشت چک در وجه بیمه توسط شخص ثالث نخست باید میان صادرکننده، شرکت بیمه، نماینده و دارنده منتقلالیه تفکیک شود. شخصی که فقط چک را تحویل داده، معمولاً بدهکار یا مجرم نیست. بررسی اصل چک، گواهی عدم پرداخت، اختیار ارائهدهنده و اسناد انتقال، مبنای انتخاب اقدام درست و جلوگیری از شکایت علیه فرد نامرتبط است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی در اسلامشهر را ببینید.