آیا با فوت شوهر، زن همچنان میتواند مهریه خود را مطالبه کند؟ بله؛ بعد از مرگ شوهر مهریه به زن تعلق میگیرد و مهریه مانند هر دین دیگری از داراییها و ماترک متوفی پرداخت میشود، اما این موضوع به معنای دریافت فوری یا قطعی تمام مهریه، بدون بررسی اموال و مدارک، نیست. زن در این وضعیت طلبکار متوفی محسوب میشود و پیش از تقسیم ارث میان ورثه، باید طلب او از ماترک پرداخت شود.
مهریه از زمان وقوع عقد، حق مالی زن است و فوت شوهر این حق را از بین نمیبرد. اگر مهریه عندالمطالبه باشد، زن میتواند در زمان حیات یا پس از فوت همسر آن را درخواست کند. در مهریه عندالاستطاعه نیز اصل حق باقی است، اما زن باید استطاعت مالی شوهر یا وجود دارایی قابل وصول را با توجه به شرایط پرونده اثبات کند. بنابراین، بعد از مرگ شوهر مهریه به زن تعلق میگیرد؛ با این تفاوت که شوهر دیگر طرف قابل احضار نیست و مطالبه باید از ترکه او انجام شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل مهریه در تهران را ببینید.
ماترک شامل اموال، مطالبات، حسابها، خودرو، ملک و سایر حقوق مالی متوفی است که پس از کسر هزینههای ضروری مربوط به اداره و تصفیه ترکه، دیون و سپس وصیت معتبر بررسی میشود. پرداخت مهریه بر تقسیم نهایی ارث مقدم است. ورثه اصولاً مسئول پرداخت دین از اموال شخصی خود نیستند؛ مگر اینکه مال متوفی را دریافت کرده باشند یا در شرایط خاص قانونی، مسئولیتی متوجه آنان شود. اگر دارایی متوفی برای پرداخت همه مهریه کافی نباشد، زن معمولاً فقط تا میزان ماترک قابل وصول، طلب خود را دریافت میکند.
زن برای شروع پیگیری باید رابطه زوجیت، میزان مهریه و فوت شوهر را اثبات کند. مدارک معمول عبارتاند از:
مطالبه میتواند از طریق اجرای ثبت، در صورتی که سند ازدواج رسمی و شرایط اجرایی فراهم باشد، یا از طریق دادگاه انجام شود. انتخاب مسیر مناسب به رسمی یا عادی بودن سند، محل اموال، وجود اختلاف میان ورثه و امکان شناسایی داراییها بستگی دارد.
فرض کنید شوهر فوت کرده و یک آپارتمان و مقداری وجه نقد از او باقی مانده است. همسر او دارای مهریه ۳۰۰ سکه است و پیش از تقسیم ملک میان فرزندان، مطالبه خود را ثبت میکند. در این حالت، بعد از مرگ شوهر مهریه به زن تعلق میگیرد و باید ارزش داراییهای قابل پرداخت، دیون دیگر و وضعیت مالکیت بررسی شود. اگر ارزش خالص ترکه فقط معادل ۱۲۰ سکه باشد، ممکن است تمام طلب وصول نشود؛ مگر اینکه مال یا طلب دیگری از متوفی کشف شود. ورثه نمیتوانند صرفاً با استناد به انحصار وراثت، پرداخت مهریه را نادیده بگیرند.
مهریه با نفقه، اجرتالمثل و سهمالارث تفاوت دارد. نفقه مربوط به دوره زندگی مشترک است و در صورت وجود شرایط، میتواند تا زمان فوت قابل بررسی باشد؛ اما پس از فوت، زن در کنار طلب مهریه، ممکن است وارث نیز باشد. همچنین دریافت مهریه، بهخودیخود زن را از ارث محروم نمیکند. در مقابل، بخشش مهریه یا امضای اقرار به دریافت آن میتواند حق مطالبه دوباره را محدود کند؛ بنابراین پیش از امضا باید مفاد سند دقیقاً بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
در نتیجه، بعد از مرگ شوهر مهریه به زن تعلق میگیرد و این طلب باید پیش از تقسیم ماترک بررسی و پرداخت شود. با این حال، میزان وصول به نوع مهریه، اعتبار سند، مقدار دارایی متوفی، دیون دیگر و امکان شناسایی اموال بستگی دارد. زن بهتر است بدون تأخیر، سند ازدواج، گواهی فوت و اطلاعات مربوط به ترکه را آماده و برای انتخاب مسیر اجرای ثبت یا دادگاه با مشاور حقوقی اقدام کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ظفر را ببینید.