آیا دارنده سفته ضمانتی میتواند بدون اثبات تخلف یا بدهی، وجه آن را مطالبه کند؟ خیر؛ به اجرا گذاشتن سفته ضمانی معمولاً نیازمند اثبات تعهد اصلی، نقض آن تعهد و شرایط مطالبه است و صرف امضای سفته، همیشه به معنای بدهکار بودن صادرکننده نیست. سفته ضمانی اغلب برای تضمین حسن انجام کار، بازپرداخت وام، اجرای قرارداد یا جبران خسارت احتمالی دریافت میشود.
سفته عادی معمولاً برای پرداخت مبلغی معین در سررسید صادر میشود؛ اما در سفته ضمانی، پرداخت آن به وقوع یک شرط یا تخلف وابسته است. برای نمونه، ممکن است سفته بابت تضمین بازگرداندن تجهیزات شرکت یا اجرای کامل قرارداد پیمانکاری گرفته شده باشد. بنابراین دارنده باید نشان دهد شرط استفاده از سفته تحقق یافته است. درج عباراتی مانند «بابت ضمانت قرارداد» یا ذکر شماره قرارداد، به روشن شدن رابطه طرفین کمک میکند، هرچند ارزیابی نهایی با دادگاه است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای سفته را ببینید.
مدارک باید هم وجود تعهد اصلی و هم تخلف یا سررسید بدهی را نشان دهند. مهمترین اسناد عبارتاند از:
نبود واخواست الزاماً به معنی از بین رفتن اصل حق مطالبه از صادرکننده نیست، اما ممکن است استفاده از برخی مزایای تجاری یا رجوع به ظهرنویسان را دشوار کند. تشخیص اثر آن به نحوه صدور و انتقال سفته بستگی دارد.
در عمل، به اجرا گذاشتن سفته ضمانی معمولاً از طریق ثبت دادخواست مطالبه وجه در مرجع صالح انجام میشود، نه همان مسیر ساده اجرایی چک. دارنده میتواند همراه دادخواست، در صورت وجود شرایط، درخواست تأمین خواسته مطرح کند تا از انتقال یا مخفی کردن اموال جلوگیری شود. پس از ابلاغ، صادرکننده حق دارد دفاع کند که تعهد اصلی انجام شده، سفته صرفاً امانی بوده یا دارنده برخلاف توافق از آن استفاده کرده است.
اگر سفته در قرارداد کار گرفته شده باشد، اختلاف ممکن است ابتدا در مراجع حل اختلاف کار مطرح شود؛ اما در روابط مدنی، تجاری یا قراردادی، مرجع صالح بر اساس نوع رابطه، اقامتگاه طرفین و مبلغ خواسته تعیین میشود. پیش از اقدام، ارسال اظهارنامه برای اعلام تخلف و مطالبه انجام تعهد میتواند در اثبات مطالبه و حسن نیت مؤثر باشد.
فرض کنید کارفرما هنگام استخدام، سفتهای با عبارت «بابت تضمین حسن انجام کار» از کارمند دریافت کرده است. پس از پایان همکاری، کارفرما مدعی میشود کارمند برخی اسناد را تحویل نداده و برای به اجرا گذاشتن سفته ضمانی اقدام میکند. اگر کارفرما قرارداد، صورتجلسه تحویل اسناد و میزان خسارت واقعی را اثبات کند، امکان پذیرش مطالبه بیشتر است؛ اما اگر کارمند رسید تسویه یا مدارک تحویل را ارائه دهد، ادعای دارنده ممکن است رد شود. مبلغ سفته نیز لزوماً معادل خسارت قطعی نیست و دادگاه به رابطه قراردادی و میزان زیان توجه میکند.
صادرکننده باید دفاع خود را بر اسناد متمرکز کند، نه صرفاً ادعای شفاهی. اثبات انجام تعهد، نبود خسارت، مشروط یا امانی بودن سفته، عدم تحقق شرط، پرداخت بدهی یا استفاده برخلاف قرارداد از دفاعهای قابل بررسی است. همچنین باید به مهلت پاسخگویی ابلاغیه توجه کند و در صورت طرح ادعای جعل، پرداخت یا سوءاستفاده، مدارک مربوط را بهموقع ارائه دهد. امضای سفته بهتنهایی همه این دفاعها را از بین نمیبرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان سفته را ببینید.
به اجرا گذاشتن سفته ضمانی بدون بررسی قرارداد و دلیل صدور سفته، اقدام مطمئنی نیست. دارنده باید تخلف و میزان طلب را اثبات کند و صادرکننده نیز میتواند با ارائه اسناد انجام تعهد یا امانی بودن سفته دفاع کند. بررسی متن سفته، قرارداد، واخواست و مرجع صالح پیش از طرح دعوا، از هزینه و ریسک تصمیم نادرست کم میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده تهرانپارس را ببینید.