آیا دارنده چک برگشتی میتواند علاوه بر اصل مبلغ، کاهش ارزش پول خود را هم مطالبه کند؟ بله؛ تاخیر تادیه چک برگشتی معمولاً از تاریخ سررسید مندرج در چک تا زمان پرداخت کامل، بر اساس شاخصهای اعلامی بانک مرکزی محاسبه میشود. این مطالبه باید در دادخواست یا درخواست اجرایی بهطور روشن مطرح شود و مبلغ نهایی آن به زمان وصول، میزان پرداختهای قبلی و شاخصهای رسمی بستگی دارد.
در دعاوی عادی، خسارت تأخیر تأدیه به شرایطی مانند مطالبه طلب، امتناع بدهکار از پرداخت، تمکن مالی او و تغییر فاحش شاخص قیمتها وابسته است. با این حال، درباره چک، رویه قضایی مقرر کرده است که مبدأ محاسبه خسارت، تاریخ سررسید مندرج در چک باشد، نه الزاماً تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت یا تاریخ ثبت دادخواست. بنابراین در تاخیر تادیه چک برگشتی، اصل مبلغ چک در شاخص زمان پرداخت ضرب و بر شاخص زمان سررسید تقسیم میشود؛ سپس اصل مبلغ از نتیجه به دست آمده کسر میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای چک را ببینید.
دارنده باید رابطه میان چک، طلب و عدم پرداخت را برای مرجع رسیدگی قابل احراز کند. مدارک معمول عبارتاند از:
صرف داشتن گواهی عدم پرداخت معمولاً برای اثبات اصل مطالبه چک اهمیت اساسی دارد؛ اما درباره ایرادهایی مانند پرداخت بخشی از مبلغ، مفقودی، ادعای تضمینی بودن یا وجود توافق برای تمدید مهلت، سایر اسناد نیز ممکن است تعیینکننده باشند.
دارنده میتواند با توجه به شرایط، از دادگاه صالح مطالبه وجه و خسارت کند یا از مسیر اجرای ثبت و سازوکار اجرایی چک استفاده نماید. در دادخواست باید اصل مبلغ، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید تا پرداخت، هزینه دادرسی و در صورت داشتن وکیل، حقالوکاله قابل مطالبه بهصورت جداگانه درخواست شود. تاخیر تادیه چک برگشتی تا روز پرداخت محاسبه میشود و اگر بدهکار بخشی از مبلغ را بپردازد، محاسبه نسبت به مانده بدهی ادامه پیدا میکند. استفاده از عملیات اجرایی، مانع طرح ادعاهای لازم در حدود مقررات نیست؛ اما دریافت مضاعف یک طلب امکانپذیر نخواهد بود.
فرض کنید چکی به مبلغ یک میلیارد ریال با سررسید اول اردیبهشت صادر شده و در همان تاریخ برگشت خورده است. اگر صادرکننده در اول آبان همان سال فقط سیصد میلیون ریال بپردازد، برای باقیمانده، شاخص زمان پرداخت با شاخص زمان سررسید مقایسه میشود. در این مثال، تاخیر تادیه چک برگشتی برای دوره نخست تا تاریخ پرداخت جزئی محاسبه و پس از آن، نسبت به مانده هفتصد میلیون ریال تا زمان وصول کامل ادامه مییابد. عدد نهایی بدون شاخصهای رسمی همان سال قابل اعلام نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی چک رایگان را ببینید.
برای مطالبه موفق تاخیر تادیه چک برگشتی باید اصل چک، گواهی عدم پرداخت، تاریخ سررسید و سوابق پرداخت بهدرستی ارائه شود. محاسبه نهایی با شاخص رسمی و تا زمان پرداخت انجام میشود و نتیجه پرونده به وضعیت سند، دفاع صادرکننده و نحوه اقدام دارنده بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در جوادیه را ببینید.