آیا ممکن است وضعیت ملک، خسارت یا عیب موجود پیش از طرح دعوا از بین برود؟ پاسخ این است که تامین دلیل و نظر کارشناس برای ثبت و ارزیابی فوری وضعیت موجود انجام میشود تا شخص بتواند در دعوای آینده یا دعوای در جریان، از آن به عنوان یکی از دلایل خود استفاده کند. این اقدام به معنای اثبات قطعی حق یا پیروزی در پرونده نیست، بلکه شرایط، آثار و اوضاعی را که احتمال تغییر یا نابودی آنها وجود دارد، مستند میکند.
هرگاه احتمال داده شود که استفاده از یک دلیل در آینده دشوار یا غیرممکن میشود، درخواست تامین دلیل قابل طرح است. برای نمونه، ترکخوردگی ساختمان ممکن است با تعمیرات تغییر کند، آثار تصادف با گذشت زمان از بین برود یا وضعیت یک ملک پیش از تخلیه و بازسازی قابل مشاهده نباشد. درخواستکننده باید موضوع، نشانی محل، طرف مقابل تا حد امکان و علت فوریت یا نگرانی از تغییر وضعیت را توضیح دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای تصادفات را ببینید.
در این فرایند، مرجع رسیدگی معمولاً قرار بازدید، معاینه محل یا ارجاع امر به کارشناس صادر میکند. صلاحیت مرجع ممکن است با توجه به محل وقوع دلیل، نوع موضوع و مقررات جاری تعیین شود؛ بنابراین بهتر است درخواست در مرجع صالح محل وقوع ملک یا موضوع مورد بررسی ثبت شود.
کارشناس رسمی دادگستری پس از بررسی موضوع، بازدید از محل، مطالعه مدارک و در صورت نیاز انجام اندازهگیری یا محاسبات، نظر تخصصی خود را ارائه میکند. در موضوعاتی مانند خسارت ساختمانی، تصادف، تعیین اجرتالمثل، عیب فنی یا تشخیص حدود و مساحت، تامین دلیل و نظر کارشناس میتواند وضعیت فنی و مالی موضوع را روشنتر کند.
با این حال، نظر کارشناس برای دادگاه الزامآور مطلق نیست. قاضی آن را در کنار قراردادها، شهادت، اقرار، اسناد، گزارشها و سایر قرائن بررسی میکند. همچنین کارشناس درباره مسائل حقوقی، مالکیت یا مسئولیت نهایی تصمیم نمیگیرد؛ وظیفه او اظهارنظر در حدود تخصص فنی است. اگر نظریه ناقص، مبهم یا ناسازگار با اوضاع پرونده باشد، امکان اعتراض و درخواست بررسی تکمیلی یا ارجاع به کارشناس دیگر، با رعایت مقررات، وجود دارد.
هزینه این اقدام یک رقم ثابت برای همه پروندهها نیست و به هزینه ثبت درخواست، دستمزد کارشناس بر اساس تعرفه مربوط، تعداد کارشناسان، رشته تخصصی، محل بازدید و پیچیدگی موضوع بستگی دارد. معمولاً متقاضی باید هزینه کارشناسی را طبق اعلام مرجع رسیدگی تأمین کند. تعرفه رسمی با هزینههای جانبی عملی مانند رفتوآمد یا بررسیهای تخصصی یکسان نیست.
فرض کنید مستأجر یک واحد تجاری پس از بارندگی متوجه نفوذ آب از سقف میشود و مالک قصد دارد سقف را فوراً تعمیر کند. مستأجر با طرح درخواست تامین دلیل و نظر کارشناس، وضعیت نمزدگی، منشأ احتمالی آن و هزینه تقریبی تعمیر را ثبت میکند. این گزارش به تنهایی مسئولیت مالک را قطعی نمیکند، اما میتواند در دعوای مطالبه خسارت یا الزام به تعمیر، مبنای فنی مهمی باشد؛ بهویژه اگر تصاویر، پیامهای مطالبه تعمیر و قرارداد اجاره نیز ارائه شوند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی رایگان 24 ساعته را ببینید.
شرح کلی و بدون نشانی دقیق، ارائه نکردن مدارک، جلوگیری از حضور طرف مقابل بدون دلیل قانونی، درخواست اظهارنظر درباره مسائل حقوقی و تصور قطعی بودن مبلغ خسارت از خطاهای رایج است. بهتر است پیش از بازدید، از تمام بخشهای مورد اختلاف تصویر و فیلم دارای تاریخ تهیه شود و خواسته فنی بهصورت دقیق نوشته شود. در نهایت، تامین دلیل و نظر کارشناس ابزار حفظ دلیل است، نه جایگزین دادخواست، دفاع منظم و اثبات سایر ارکان دعوا. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در جوادیه را ببینید.