آیا فروشنده پس از دریافت ثمن و انتقال ملک، همچنان از تحویل آن خودداری میکند؟ در چنین وضعیتی، تخلیه نکردن ملک فروخته شده معمولاً با طرح دعوای الزام به تحویل مبیع، مطالبه خسارت و در صورت وجود شرایط، استفاده از ضمانتاجراهای قراردادی پیگیری میشود. اقدام مناسب به مفاد مبایعهنامه، زمان تعیینشده برای تحویل، وضعیت سند و علت ادامه تصرف فروشنده بستگی دارد.
با انعقاد بیع صحیح، فروشنده اصولاً مکلف است ملک را مطابق قرارداد در موعد مقرر تحویل دهد؛ مگر اینکه طرفین زمان یا شرط دیگری تعیین کرده باشند. تحویل فقط به معنای خالیکردن ساختمان نیست، بلکه باید امکان تصرف و استفاده متعارف خریدار فراهم شود و کلید، مدارک و ملحقات مورد توافق نیز تحویل گردد.
اگر فروشنده پس از موعد قراردادی همچنان در ملک سکونت داشته باشد، خریدار میتواند اجرای تعهد تحویل را بخواهد. چنانچه در قرارداد وجهالتزام برای تأخیر تعیین شده باشد، مطالبه آن معمولاً نیازمند اثبات ورود خسارت واقعی نیست؛ با این حال، متن دقیق شرط و نحوه محاسبه آن اهمیت دارد. در صورت نبود وجهالتزام، مطالبه خسارت به اثبات شرایط قانونی، رابطه سببیت و میزان زیان وابسته است.
مدارک باید هم اصل معامله و هم تعهد فروشنده به تحویل را نشان دهند. مهمترین موارد عبارتاند از:
ارسال اظهارنامه پیش از طرح دعوا الزامی عمومی برای همه پروندهها نیست، اما اقدام مفیدی است؛ زیرا تاریخ مطالبه، آمادگی خریدار و امتناع فروشنده را روشن میکند. اگر ملک در تصرف شخص دیگری باشد، باید منشأ تصرف او نیز بررسی شود؛ زیرا دعوای تحویل مبیع با تخلیه مستأجر یا خلع ید شخص ثالث یکسان نیست.
دعاوی مربوط به حقوق ملکی معمولاً در دادگاه محل وقوع ملک مطرح میشوند. عنوان خواسته باید با وضعیت پرونده هماهنگ باشد: در امتناع فروشنده از اجرای تعهد، «الزام به تحویل مبیع» عنوان متناسبی است؛ اما اگر شخصی بدون مجوز و بدون رابطه قراردادی معتبر ملک را در اختیار گرفته باشد، بررسی دعوای خلع ید یا رفع تصرف مطرح میشود. وجود اجارهنامه، حق سکونت، رهن، حق حبس یا اختلاف درباره مالکیت میتواند مسیر رسیدگی را تغییر دهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب ملکی را ببینید.
فرض کنید سارا آپارتمانی را با مبایعهنامه خریداری کرده و در قرارداد، تحویل ملک در تاریخ مشخص و پرداخت روزانه مبلغی بهعنوان وجهالتزام پیشبینی شده است. فروشنده پس از دریافت بخش اصلی ثمن، ملک را تحویل نمیدهد و همچنان در آن سکونت دارد. سارا میتواند با ارائه قرارداد و مدارک پرداخت، الزام به تحویل آپارتمان و وجهالتزام مدت تأخیر را درخواست کند. تخلیه نکردن ملک فروخته شده در این مثال بهتنهایی برای پیروزی قطعی کافی نیست و دادگاه اعتبار قرارداد، انجام تعهدات خریدار و وجود یا نبود مانع قانونی برای تحویل را بررسی میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک دادگستری در پیروزی را ببینید.
در پرونده تخلیه نکردن ملک فروخته شده، نخست باید قرارداد و وضعیت تصرف دقیق بررسی شود. مطالبه کتبی، جمعآوری مدارک و انتخاب عنوان دعوای درست از طرح درخواست اشتباه جلوگیری میکند. اگر فروشنده مدعی حق خاصی مانند عدم پرداخت کامل ثمن یا وجود شرط فسخ باشد، نتیجه پرونده به مفاد قرارداد و دلایل طرفین وابسته خواهد بود؛ بنابراین پیش از اقدام، بررسی تخصصی اسناد توصیه میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی در مورد املاک را ببینید.