آیا میتوان مبلغ چک را پیش از تاریخ درجشده پرداخت و پرونده آن را مختومه کرد؟ بله، تسویه قبل از موعد چک ها با توافق دارنده و صادرکننده امکانپذیر است، اما معمولاً بانک تا رسیدن تاریخ مندرج، وجه چک را بهعنوان پرداخت بانکی قطعی نمیکند و لازم است پرداخت زودتر با سند معتبر اثبات شود. بنابراین، صرف تحویل وجه یا یک رسید دستنویس بدون تعیین تکلیف خود چک، خطر مطالبه دوباره را از بین نمیبرد.
اصل پرداخت پیش از سررسید، در صورت رضایت دارنده، معتبر است؛ زیرا تعهد صادرکننده میتواند با توافق طرفین زودتر اجرا شود. با این حال، باید میان «پرداخت بدهی» و «وصول بانکی چک» تفاوت گذاشت. اگر وجه از طریق انتقال بانکی، کارتبهکارت، چک جایگزین یا وجه نقد پرداخت شود، دلیل پرداخت باید روشن باشد. ثبت چک در سامانه صیاد یا وجود برگه چک، بهتنهایی ثابت نمیکند که بدهی هنوز باقی است یا حتماً پرداخت شده است؛ اسناد و قرائن هر پرونده اهمیت دارند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای چک را ببینید.
در تسویه قبل از موعد چک ها بهتر است دارنده همزمان با دریافت وجه، اصل چک را مسترد کند. اگر استرداد فوری ممکن نیست، باید رسیدی دقیق شامل شماره چک، شناسه صیادی، مبلغ، تاریخ، نام صادرکننده، علت پرداخت و عبارت صریح «بابت این چک وجه کامل دریافت شد» تنظیم شود. امضای دارنده و درج تاریخ ضروری است.
نخست مبلغ نهایی، هزینههای احتمالی و نحوه پرداخت را کتبی توافق کنید. سپس وجه را به روشی قابل ردیابی بپردازید و اصل چک را پس بگیرید. اگر چک نزد شخص ثالث، شرکت یا مؤسسهای است، تسویه باید با همان دارنده یا نماینده دارای اختیار انجام شود؛ پرداخت به صادرکننده همیشه در برابر دارنده فعلی قابل استناد نیست. در پایان، از دارنده بخواهید هرگونه ادعای باقیمانده درباره همان چک را در رسید ساقطشده اعلام کند.
رسید کتبی، اقرار، پیامهای روشن، گردش حساب، شهادت و تحویل اصل چک میتوانند در اثبات پرداخت مؤثر باشند؛ اما ارزش هر دلیل به ارتباط آن با چک و شرایط پرونده بستگی دارد. واریز مبلغی نزدیک به مبلغ چک، بدون درج علت، ممکن است برای اثبات تسویه کامل کافی نباشد. همچنین اگر چک برگشت خورده یا به دیگری منتقل شده باشد، بررسی زنجیره انتقال و وضعیت دارنده اهمیت بیشتری پیدا میکند. تسویه قبل از موعد چک ها بدون تعیین تکلیف اصل سند، میتواند زمینه طرح دعوای مطالبه وجه یا اختلاف درباره باقیمانده بدهی را ایجاد کند.
فرض کنید «الف» یک چک ششصد میلیون ریالی با تاریخ آینده به «ب» داده است. چند هفته بعد، الف کل مبلغ را از طریق انتقال بانکی میپردازد و ب نیز اصل چک را تحویل داده و رسیدی با شماره چک، شناسه صیادی و عبارت تسویه کامل امضا میکند. در این وضعیت، تسویه قبل از موعد چک ها با اسناد قابل بررسی همراه است. اما اگر ب چک را به شخص دیگری منتقل کرده باشد، پرداخت به ب ممکن است برای دفاع در برابر دارنده جدید کافی نباشد و باید اختیار ب یا اطلاع و رضایت دارنده جدید بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان چک را ببینید.
پرداخت زودتر از تاریخ چک ممکن است، ولی راه ایمن آن، پرداخت قابل ردیابی، دریافت اصل چک و تنظیم رسید کامل است. تسویه قبل از موعد چک ها را نباید با صرف واریز وجه یا وعده شفاهی انجامشده تلقی کرد. در مبالغ بالا، چکهای ضمانتی، اسناد منتقلشده یا مواردی که اختلاف وجود دارد، بررسی مدارک توسط وکیل یا مشاور حقوقی پیش از پرداخت نهایی اهمیت دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پیشوا را ببینید.