چگونه میتوان برای وصول چک برگشتی اقدام کرد؟ پاسخ این است که با ارائه اصل چک و گواهی عدم پرداخت معتبر، درخواست تشکیل پرونده اجرایی صدور چک از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مرجع صالح ثبت میشود و در صورت احراز شرایط قانونی، برای صادرکننده اجراییه صادر خواهد شد. این مسیر معمولاً برای مطالبه سریع وجه چک مناسب است، اما موفقیت آن به کامل بودن مدارک، نبودن ایراد مؤثر و امکان شناسایی یا توقیف اموال صادرکننده بستگی دارد.
مطابق مقررات مربوط به چک، دارنده میتواند در صورت برگشت خوردن چک، از دادگاه صالح درخواست صدور اجراییه کند. چک باید قابل انتساب به صادرکننده باشد و بانک نیز گواهی عدم پرداخت صادر کرده باشد. در گواهی، مشخصات چک و علت پرداخت نشدن آن باید بهدرستی درج شود. وجود کد رهگیری بانکی در گواهی عدم پرداخت نیز اهمیت دارد و گواهی فاقد اطلاعات لازم ممکن است روند رسیدگی را با مشکل مواجه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل چک در تهران را ببینید.
در مواردی که متن چک نشان دهد پرداخت وجه، مشروط به تحقق رویدادی خاص بوده یا چک بابت تضمین انجام تعهد صادر شده است، مسیر صدور اجراییه ممکن است با ایراد روبهرو شود. تشخیص نهایی، به متن چک، قرارداد پایه و دفاعیات طرفین بستگی دارد؛ بنابراین صرف ادعای دارنده یا صادرکننده برای اثبات این موضوع کافی نیست.
پیش از ثبت درخواست، بهتر است مدارک زیر آماده باشد:
در تشکیل پرونده اجرایی صدور چک، درج نشانی نادرست میتواند ابلاغ اجراییه و اقدامات بعدی را به تأخیر بیندازد. اگر چک به نمایندگی از شرکت صادر شده باشد، بررسی سمت امضاکننده و حدود مسئولیت شرکت یا شخص امضاکننده نیز ضروری است.
دارنده ابتدا باید گواهی عدم پرداخت را از بانک دریافت کند و سپس درخواست خود را از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت نماید. پس از بررسی اولیه، چنانچه شرایط قانونی وجود داشته باشد، اجراییه به صادرکننده ابلاغ میشود. صادرکننده پس از ابلاغ، مهلت قانونی برای پرداخت وجه، معرفی مال یا ارائه ترتیب قابل قبول خواهد داشت. در صورت بیاقدامی، دارنده میتواند توقیف حسابها، اموال یا سایر اقدامات اجرایی را از مرجع اجرا درخواست کند.
ثبت اجراییه با طرح دعوای مطالبه وجه یکسان نیست. در اجراییه، اصل بر آن است که دارنده با سندی لازمالاجرا برای وصول وجه اقدام میکند؛ اما صادرکننده میتواند ایرادهایی مانند جعل، پرداخت قبلی، برائت ذمه یا تضمینی بودن چک را در مرجع صالح مطرح کند. نتیجه چنین دفاعی به مدارک و دلایل ارائهشده بستگی دارد.
فرض کنید سارا چکی به مبلغ مشخص از امیر دریافت کرده و چک در سررسید به علت کسری موجودی برگشت خورده است. سارا پس از دریافت گواهی عدم پرداخت، درخواست تشکیل پرونده اجرایی صدور چک را ثبت میکند و نشانی دقیق امیر را ارائه میدهد. اگر امیر پس از ابلاغ اجراییه وجه را نپردازد، سارا میتواند شناسایی و توقیف اموال او را بخواهد. با این حال، اگر امیر ثابت کند چک بابت تضمین قرارداد بوده و شرایط قانونی صدور اجراییه وجود نداشته است، ممکن است رسیدگی وارد مرحله اختلافی شود.
چک در شرایط قانونی میتواند از طریق اجرای ثبت نیز پیگیری شود؛ زیرا سندی لازمالاجرا محسوب میشود. اجرای دادگاه زمانی اهمیت بیشتری دارد که دارنده همزمان نیازمند رسیدگی به اختلافات، مطالبه خسارت یا پاسخ به دفاعیات صادرکننده باشد. انتخاب مرجع مناسب به وضعیت سند، محل اقامت طرفین، محل بانک و هدف دارنده بستگی دارد. در هر دو مسیر، ناقص بودن گواهی بانک یا بیتوجهی به ابلاغها میتواند وصول را طولانی کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی چک را ببینید.
تشکیل پرونده اجرایی صدور چک راهی عملی برای شروع وصول چک برگشتی است، اما صدور اجراییه به معنای دریافت قطعی وجه نیست. دارنده باید اصل چک، گواهی عدم پرداخت معتبر، نشانی صحیح صادرکننده و مدارک تکمیلی را آماده کند و پیش از انتخاب مرجع، وضعیت تضمینی یا مشروط بودن چک را بررسی نماید. در پروندههای دارای قرارداد یا دفاع پیچیده، مشاوره حقوقی میتواند از انتخاب مسیر نادرست و تحمیل هزینه و زمان اضافی جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.