آیا یکی از وراث میتواند همه اموال متوفی را در اختیار بگیرد و دیگران را از استفاده یا دریافت سهمشان محروم کند؟ خیر؛ تصرف کامل ماترک توسط وراث بهتنهایی مالکیت انحصاری ایجاد نمیکند و هر وارث فقط نسبت به سهم قانونی خود حق دارد، مگر اینکه سایر وراث سهم خود را منتقل کرده، رضایت معتبر داده یا درباره اداره اموال توافق کرده باشند. ماترک پس از پرداخت هزینههای ضروری، دیون و حقوق قانونی متوفی، میان وراث تقسیم میشود.
خیر. پس از فوت، اموال متوفی تا زمان تعیین تکلیف، در وضعیت اشاعه میان وراث قرار میگیرد؛ یعنی هر وارث در جزءجزء ترکه به نسبت سهم خود ذیحق است، نه اینکه مالک قسمت مشخصی از هر مال باشد. بنابراین سکونت یک وارث در خانه، نگهداری خودرو، برداشت اجارهبها یا در اختیار داشتن حسابها، لزوماً مالکیت او را ثابت نمیکند. تصرف کامل ماترک توسط وراث زمانی میتواند قانونی تلقی شود که با اجازه همه ذینفعان یا بر مبنای سند معتبر انجام شده باشد.
وارثی که مدعی محروم شدن از حق خود است باید اصل مالکیت مورث، رابطه وراثت و نحوه تصرف طرف مقابل را تا حد امکان اثبات کند. مدارک معمول عبارتاند از:
صرف ادعای «تصرف» برای اثبات مالکیت کافی نیست و باید مشخص شود مال متعلق به متوفی بوده و وارث متصرف، بدون اذن سایر شرکا از آن استفاده کرده است. اگر احتمال انتقال، تخریب یا پنهان کردن مال وجود داشته باشد، اقدام سریع برای حفظ دلیل اهمیت زیادی دارد.
اقدام مناسب به نوع مال و هدف وارث بستگی دارد. ارسال اظهارنامه برای مطالبه تحویل، ارائه حساب منافع و اعلام مخالفت با استفاده انحصاری، معمولاً گام نخست مناسبی است. پس از آن، میتوان حسب مورد تقسیم ترکه، افراز مال مشاع، مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف، تحویل اسناد یا مطالبه سهم حاصل از منافع را پیگیری کرد. اگر مال قابل تقسیم نباشد، ممکن است فروش آن از مسیر قانونی و تقسیم بهای آن مطرح شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در مورد املاک، مرجع رسیدگی و امکان افراز به وضعیت ثبتی ملک و نوع خواسته بستگی دارد. همچنین پیش از تقسیم، بدهیهای متوفی و حقوق مقدم بر ارث باید بررسی شود؛ بنابراین وارث نمیتواند بدون توجه به دیون، تمام دارایی را میان خود تقسیم کند یا آن را منتقل نماید.
فرض کنید پدر خانواده فوت کرده و سه فرزند وارث او هستند. یکی از فرزندان، خانه را در اختیار گرفته و بدون توافق دو نفر دیگر آن را اجاره داده است. تصرف کامل ماترک توسط وراث در این مثال، نسبت به سهم دیگران مجاز نیست. دو وارث دیگر میتوانند با ارائه مدارک مالکیت و وراثت، سهم خود از اجارهبها را مطالبه کنند و در صورت نبود رضایت، درباره ادامه تصرف یا تقسیم ملک اقدام قانونی انجام دهند. نتیجه پرونده به اسناد، مدت تصرف، میزان اجاره و اثبات اذن یا نبود آن بستگی دارد.
وارث متصرف ممکن است مکلف به ارائه حساب، استرداد منافع دریافتشده، جبران خسارت واردشده یا تحویل اصل مال شود؛ اما این مسئولیت خودکار و یکسان نیست و به علم او، وجود اذن، نوع استفاده و مدارک پرونده بستگی دارد. اگر همه وراث درباره اداره مال توافق کنند، بهتر است حدود اختیار، مدت، هزینهها و نحوه تقسیم درآمد در نوشتهای روشن ثبت شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی را ببینید.
تصرف کامل ماترک توسط وراث با مالکیت کامل تفاوت دارد. هیچ وارثی نمیتواند صرفاً به دلیل در اختیار داشتن مال، حقوق دیگران را نادیده بگیرد. جمعآوری مدارک، مطالبه رسمی، بررسی دیون متوفی و انتخاب خواسته متناسب با وضعیت مال، از مهمترین گامهای پیگیری است. پیش از هر اقدام، ارزش مال، تعداد وراث و وجود سند یا توافق قبلی باید دقیق بررسی شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل ظفر را ببینید.