آیا مبلغ اقساط مهریه به دلیل کاهش درآمد یا افزایش هزینههای زندگی دیگر قابل پرداخت نیست؟ در چنین شرایطی، تعدیل اقساط ماهانه مهریه از طریق ارائه درخواست به مرجع قضایی صالح امکانپذیر است و دادگاه پس از بررسی توان مالی واقعی زوج، وضعیت زوجه و تغییر شرایط، میتواند مبلغ یا فاصله زمانی اقساط را تغییر دهد. این درخواست به معنای بخشش مهریه نیست، بلکه برای متناسبکردن شیوه پرداخت با استطاعت مالی فعلی محکومعلیه مطرح میشود.
مبنای اصلی رسیدگی، تغییر مؤثر در وضعیت مالی یا خانوادگی پس از تعیین اقساط است. برای نمونه، از دستدادن شغل، کاهش پایدار درآمد، بیماری پرهزینه، ایجاد تکلیف نفقه نسبت به فرزند یا افزایش قابل توجه هزینههای ضروری میتواند در ارزیابی دادگاه مؤثر باشد. صرف ادعای ناتوانی، بدون دلیل قابل بررسی، معمولاً برای پذیرش درخواست کافی نیست.
در مقابل، اگر درآمد زوج افزایش یافته باشد یا زوجه بتواند توانایی مالی پنهان یا دارایی جدیدی را نشان دهد، امکان تقاضای افزایش اقساط نیز وجود دارد. دادگاه معمولاً مجموع درآمد، اموال، بدهیهای ضروری، افراد تحت تکفل و رفتار مالی شخص را بررسی میکند؛ بنابراین انتقال صوری اموال یا اعلام درآمد غیرواقعی میتواند به زیان متقاضی تمام شود.
مدارک باید ارتباط میان ادعا و ناتوانی یا توانایی مالی را نشان دهند. بهتر است متقاضی، اسناد زیر را متناسب با وضعیت خود آماده کند:
تعداد شاهدان یا نوع دلیل، بسته به پرونده متفاوت است و هیچ مدرکی بهتنهایی نتیجه را تضمین نمیکند. دادگاه ممکن است برای احراز وضعیت مالی، استعلامهای لازم را انجام دهد یا توضیح تکمیلی بخواهد.
درخواست باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به شعبهای ارسال شود که از نظر صلاحیت، اختیار رسیدگی به موضوع را دارد؛ در عمل، سوابق رأی قبلی و محل اقامت طرفین در تعیین مرجع مؤثر است. پس از ابلاغ، طرف مقابل فرصت دفاع دارد و میتواند به ادعای کاهش توان مالی اعتراض کند.
دادگاه پس از بررسی مدارک، اظهارات طرفین و نتیجه استعلامها تصمیم میگیرد. هزینه دادرسی تابع نوع دعوا و مقررات جاری است و رقم ثابتی برای همه پروندهها ندارد. همچنین زمان رسیدگی قابل تعیین قطعی نیست و به تکمیل مدارک، تراکم شعبه و انجام استعلامها بستگی دارد. تا زمانی که رأی جدید صادر نشده، تعهدات مقرر در حکم قبلی اصولاً به قوت خود باقی است.
علی پس از صدور حکم، متعهد به پرداخت هر سه ماه یک سکه شده بود؛ اما چند ماه بعد شغل خود را از دست داد و همزمان هزینه درمان فرزندش افزایش یافت. او با ارائه گواهی بیکاری، مدارک پزشکی، گردش حساب و رسید اقساط قبلی، تعدیل اقساط ماهانه مهریه را درخواست کرد. نرگس نیز با ارائه مدارکی درباره مالکیت یک خودرو و درآمد جانبی علی با ادعای او مخالفت کرد. در این وضعیت، دادگاه صرفاً بر مبنای گفته یکی از طرفین تصمیم نمیگیرد و پس از بررسی همه قرائن، ممکن است درخواست را بپذیرد، رد کند یا شیوه پرداخت را به شکل دیگری تنظیم کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
ثبت درخواست بدون اثبات تغییر شرایط، پنهانکردن دارایی، ارائه اسناد ناقص، بیتوجهی به ابلاغیهها و توقف خودسرانه پرداخت اقساط از اشتباهات مهم هستند. بهتر است متقاضی پیش از اقدام، وضعیت مالی خود را مستند کند و در صورت تغییر واقعی شرایط، بدون تأخیر برای تعدیل اقساط ماهانه مهریه اقدام نماید. این تصمیم، جایگزین مشاوره اختصاصی با توجه به مفاد رأی و مدارک پرونده نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
تعدیل اقساط ماهانه مهریه راهی برای اصلاح نحوه اجرای حکم در صورت تغییر واقعی شرایط مالی است، نه روشی برای حذف اصل دین. موفقیت آن به مدارک معتبر، اثبات تغییر وضعیت، دفاع طرف مقابل و تشخیص دادگاه وابسته است. پرداخت منظم تا زمان صدور تصمیم جدید و ارائه مستندات روشن، مهمترین اقدام احتیاطی متقاضی محسوب میشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در اسلامشهر تهران را ببینید.