آیا پس از بههمخوردن نامزدی میتوان هدایای ردوبدلشده را پس گرفت؟ بله؛ تعیین تکلیف هدایای دوران نامزدی در حقوق ایران به نوع هدیه، باقیبودن عین آن، علت برهمخوردن ازدواج و امکان اثبات مالکیت بستگی دارد. اصل کلی این است که هر یک از نامزدها میتواند هدایایی را که برای ازدواج به طرف مقابل داده و عین آنها موجود است، مطالبه کند؛ اما صرف پشیمانی یا وجود اختلاف، بهتنهایی درباره همه هدایا نتیجه یکسانی ایجاد نمیکند.
هدیهای که در دوران نامزدی و با هدف ازدواج داده شده، در صورت بههمخوردن وصلت، ممکن است قابل بازگرداندن باشد. منظور فقط طلا یا وسایل گرانقیمت نیست و اشیایی مانند ساعت، تلفن همراه یا لوازم مشخص نیز میتوانند موضوع دعوا قرار گیرند. بااینحال، هدیه باید از سوی مدعی به طرف مقابل داده شده باشد؛ بنابراین خانواده اهداکننده، در هر مورد، لزوماً همان حق نامزد را ندارند و باید رابطه مالکیت و سمت خود را ثابت کنند.
در تعیین تکلیف هدایای دوران نامزدی باید بین هدیه مخصوص ازدواج و مصرفهای معمول دوران آشنایی تفاوت گذاشت. هزینه مهمانی، رفتوآمد، پذیرایی یا خریدهای مصرفشده معمولاً عین مشخصی برای استرداد ندارند. همچنین اگر هدیه از بین رفته باشد، مطالبه قیمت آن به شرایط قانونی و عرفی، نحوه تلفشدن و تقصیر دریافتکننده بستگی دارد. هدیهای که ذاتاً برای مصرف بوده نیز با مال ماندگار یکسان بررسی نمیشود.
در بسیاری از موارد، برای اصل درخواست استرداد، مقصر بودن یا نبودن یکی از طرفین تعیینکننده نیست؛ زیرا موضوع اصلی، تحقق نامزدی، دادهشدن هدیه با هدف ازدواج و منتفیشدن وصلت است. بااینحال، علت تلف یا انتقال مال، وجود شرط خاص، ادعای بخشش قطعی و ارتباط هدیه با خسارتهای دیگر میتواند در نتیجه پرونده اثر بگذارد. مطالبه هدیه نیز با مطالبه خسارت، مهریه یا اجرت هزینههای انجامشده تفاوت دارد و نباید این خواستهها بدون دلیل در یکدیگر ادغام شوند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
عکس بهتنهایی همیشه مالکیت را ثابت نمیکند، اما همراه با فاکتور، پیامها و شهادت میتواند ارزش اثباتی بیشتری داشته باشد. پیش از طرح دعوا، باید مشخص شود مال نزد چه شخصی است و آیا هنوز موجود است یا خیر.
فرض کنید امیر برای ازدواج با سارا یک انگشتر و ساعت خریداری کرده و فاکتور هر دو به نام اوست. پس از منتفیشدن ازدواج، ساعت نزد سارا باقی مانده اما انگشتر فروخته شده است. در این وضعیت، تعیین تکلیف هدایای دوران نامزدی درباره ساعت میتواند با درخواست استرداد عین آن دنبال شود. درباره انگشتر، امکان مطالبه قیمت به موجودی مال، نحوه انتقال و سایر دلایل بستگی دارد و دادگاه بدون بررسی اسناد، نتیجه قطعی اعلام نمیکند.
متقاضی معمولاً باید ابتدا مدارک را جمعآوری و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، خواسته مناسب مانند استرداد مال یا مطالبه قیمت را مطرح کند. مرجع رسیدگی بر اساس نوع دعوا، ارزش خواسته و مقررات جاری تعیین میشود. در دعاوی مربوط به طلا و اموال ارزشمند، ارزیابی کارشناس ممکن است ضروری باشد. ثبت فوری دادخواست، نگهداری اصل مدارک و پرهیز از تهدید یا انتشار اطلاعات خصوصی، از اشتباهات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای تهدید را ببینید.
تعیین تکلیف هدایای دوران نامزدی وابسته به هدف هدیه، مالکیت، بقای عین، نحوه تلف و قدرت اثبات است. بهترین اقدام، تفکیک هدایا از هزینههای مصرفشده، تنظیم فهرست اموال و دریافت مشاوره حقوقی پیش از طرح دعواست تا خواسته با مدارک و وضعیت واقعی پرونده هماهنگ باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جوادیه را ببینید.