آیا میتوان آپارتمانی را که مالک آن مشخص نیست فروخت یا برای آن سند گرفت؟ پاسخ این است که تعیین و تکلیف یک واحد آپارتمان مجهول المالک، پیش از هر اقدامی، به شناسایی سابقه ثبتی، بررسی تصرفات و احراز وضعیت مالک یا ورثه نیاز دارد و فروش مستقیم آن معمولاً معتبر و کمخطر نیست. «مجهولالمالک» بودن به معنای بیصاحب بودن ملک نیست؛ ممکن است مالک وجود داشته باشد اما نشانی، مدارک یا اطلاعات او در سوابق قابل دسترسی نباشد.
این عنوان ممکن است در سوابق اداره ثبت، پروندههای ثبتی یا اسناد قدیمی دیده شود. باید میان ملک مجهولالمالک، ملک بدون سند رسمی، ملک متروکه و ملک بلاصاحب تفاوت گذاشت. در بسیاری از موارد، مالک واقعی با بررسی سند مادر، دفتر املاک، مبایعهنامههای پیشین، سوابق تفکیکی یا اطلاعات ورثه قابل شناسایی است. بنابراین صرف سکونت طولانی، پرداخت عوارض یا قبض برق، بهتنهایی مالکیت ایجاد نمیکند؛ هرچند میتواند در کنار دلایل دیگر برای اثبات تصرف یا سابقه استفاده بررسی شود.
هیچیک از این مدارک بهتنهایی نتیجه قطعی را تضمین نمیکند. ارزش آنها به ارتباطشان با پلاک ثبتی و امکان اتصال هر انتقال به مالک رسمی وابسته است.
در گام نخست باید از اداره ثبت محل وقوع ملک، سابقه پلاک ثبتی و وضعیت مالکیت، بازداشت یا رهن استعلام شود. سپس باید مشخص شود ملک دارای سند رسمی است، سابقه انتقال عادی دارد، مالک آن فوت کرده یا اساساً سابقه روشن ثبتی ندارد. اگر مالک یا ورثه شناسایی شوند، انتقال رسمی، اصلاح سوابق یا طرح دعوای مناسب امکانپذیر خواهد بود.
چنانچه اختلاف درباره مالکیت، اعتبار قرارداد یا تصرف وجود داشته باشد، موضوع ممکن است به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع شود. خواسته میتواند حسب مدارک شامل الزام به تنظیم سند رسمی، اثبات مالکیت، ابطال سند یا رفع تصرف باشد. مرجع صالح و عنوان دقیق دعوا به محل ملک، نوع سند و خواسته واقعی بستگی دارد. درخواست صدور سند مالکیت نیز فقط از مسیر و شرایط قانونی اداره ثبت قابل پیگیری است و با یک اظهارنامه یا آگهی شخصی انجام نمیشود.
فرض کنید آپارتمانی در ساختمانی قدیمی، سالها در اختیار خانوادهای بوده و مالک مندرج در سند مادر فوت کرده است. این خانواده قصد تعیین و تکلیف یک واحد آپارتمان مجهول المالک را دارد. ابتدا باید گواهی فوت و انحصار وراثت مالک بررسی شود. اگر ورثه شناسایی شوند، قراردادها و پرداختها بررسی و انتقال رسمی با حضور صاحبان حق انجام میشود. اگر یکی از ورثه منکر معامله باشد، متصرف باید ادعای خود را با اسناد و سایر دلایل در مرجع صالح اثبات کند؛ تصرف طولانی بهتنهایی جایگزین سند یا حکم دادگاه نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
فروش ملک توسط متصرف، تنظیم وکالتنامه از شخص فاقد سمت، تخریب یا تغییر مشاعات، بیتوجهی به حقوق سایر مالکان و پرداخت نکردن هزینههای قانونی از اشتباهات رایج است. در آپارتمان، پارکینگ، انباری و قسمتهای مشترک نیز باید با سند و صورتمجلس تفکیکی تطبیق داده شوند. برای تعیین و تکلیف یک واحد آپارتمان مجهول المالک، پیش از معامله یا طرح دعوا، بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس ثبتی میتواند از انتقال معارض و هزینههای بعدی جلوگیری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان مشاوره را ببینید.
این وضعیت با شناسایی پلاک ثبتی، مالک یا ورثه، بررسی مدارک و انتخاب مسیر ثبتی یا قضایی حل میشود. مجهولالمالک بودن مجوز تصرف یا فروش نیست و نتیجه نهایی نیز به اسناد، سوابق رسمی و دفاع اشخاص ذینفع بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل طلاق صادقیه را ببینید.