آیا مالک برای پس گرفتن ملک اجارهای باید دادخواست بدهد یا میتواند مستقیماً تخلیه را درخواست کند؟ پاسخ این است که تفاوت حکم تخلیه با دستور تخلیه در شیوه رسیدگی، میزان اختلاف میان طرفین و شرایط صدور آن است؛ دستور تخلیه معمولاً سریعتر و برای اجارهنامهای با شرایط قانونی مشخص صادر میشود، اما حکم تخلیه پس از رسیدگی قضایی و بررسی ادعاها و دفاعیات طرفین صادر خواهد شد.
دستور تخلیه اقدامی فوریتر است که معمولاً پس از پایان مدت اجاره و وجود اجارهنامه معتبر مطرح میشود. در اجارهنامههای عادی، نوشته باید شرایط شکلی مقرر را داشته باشد؛ از جمله تعیین مدت، امضای موجر و مستأجر و گواهی دو شاهد. در اجارهنامه رسمی، درخواست از مسیر اجرای ثبت نیز ممکن است پیگیری شود. مرجع رسیدگی، اصالت و قابلیت اجرای قرارداد را بررسی میکند، اما وارد رسیدگی گسترده به اختلافات ماهوی نمیشود.
هرگاه صدور دستور تخلیه ممکن نباشد یا مستأجر در برابر تخلیه ادعای مؤثری مطرح کند، موجر باید دعوای تخلیه اقامه کند. برای نمونه، ممکن است مستأجر مدعی تمدید قرارداد، پرداخت اجارهبها، وجود حق سرقفلی یا بیاعتباری فسخ باشد. دادگاه در این وضعیت مدارک، شهادت، رسیدهای پرداخت و مفاد قرارداد را بررسی میکند و در صورت احراز شرایط، حکم تخلیه صادر میشود. بنابراین در تفاوت حکم تخلیه با دستور تخلیه باید به ماهیت رسیدگی توجه کرد: حکم نتیجه رسیدگی قضایی کاملتر است، اما دستور بر مبنای ظاهر اسناد و تحقق شرایط قانونی صادر میشود.
خیر. دستور تخلیه معمولاً بدون تشریفات طولانی دادرسی صادر میشود و اعتراض به آن نیز اصولاً مانع اجرا نیست؛ مگر اینکه مرجع قضایی با توجه به شرایط پرونده تصمیم دیگری بگیرد. در مقابل، حکم تخلیه پس از رسیدگی و طی مراحل ابلاغ و اجرای حکم اجرا میشود و محکومعلیه در حدود مقررات، امکان اعتراض یا درخواست رسیدگی در مرحله بالاتر را دارد. سرعت واقعی اجرا به کامل بودن مدارک، وضعیت ابلاغ، محل ملک و تراکم اجرای احکام وابسته است و نمیتوان برای همه پروندهها زمان قطعی اعلام کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام کیفری را ببینید.
فرض کنید مالک، آپارتمانی را برای یک سال اجاره داده و پس از پایان مدت، درخواست تخلیه کند. اگر قرارداد کتبی دارای امضای دو شاهد باشد و مستأجر نیز تمدید آن را انکار نکند، احتمال صدور دستور تخلیه وجود دارد. اما اگر مستأجر رسیدی ارائه کند که نشان دهد مالک اجارهبهای چند ماه بعد را دریافت کرده یا پیامهایی درباره تمدید توافقی وجود دارد، موضوع نیازمند رسیدگی ماهوی خواهد بود. در چنین وضعی، تفاوت حکم تخلیه با دستور تخلیه در این است که دادگاه ابتدا باید اعتبار ادعای تمدید را بررسی کند و ممکن است مالک را به طرح دعوای تخلیه هدایت کند.
مالک یا وکیل او معمولاً باید مدارک زیر را آماده کند:
ثبت درخواست یا دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میشود و مرجع صالح بر اساس نوع دعوا و مقررات جاری تعیین خواهد شد. تخلیه به علت پایان مدت با تخلیه به علت نقض تعهد یا عدم پرداخت اجارهبها یکسان نیست و مدارک هرکدام تفاوت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره قوه قضاییه را ببینید.
در نتیجه، دستور تخلیه برای وضعیت روشن و کماختلاف، بهویژه پایان مدت اجارهنامه واجد شرایط، کاربرد دارد؛ اما حکم تخلیه زمانی مطرح میشود که اختلاف درباره قرارداد، پرداخت، تمدید یا حقوق مستأجر وجود داشته باشد. تشخیص درست مسیر، از طرح درخواست نامناسب و طولانی شدن رسیدگی جلوگیری میکند؛ بنابراین تفاوت حکم تخلیه با دستور تخلیه باید با بررسی دقیق قرارداد و مدارک پرونده سنجیده شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در جوادیه را ببینید.