آیا با پذیرفته شدن اعسار، خطر بازداشت بابت مهریه از بین میرود؟ در بیشتر موارد، تقسیط مهریه و حکمجلب به نحوه اجرای رأی اعسار و پرداخت منظم اقساط بستگی دارد؛ اگر دادگاه اعسار را بپذیرد و محکومعلیه اقساط تعیینشده را در موعد مقرر بپردازد، معمولاً مبنای ادامه بازداشت از بین میرود، اما تأخیر یا خودداری از پرداخت میتواند زمینه اقدامات اجرایی دوباره را فراهم کند.
صرف مطالبه مهریه به معنای بازداشت فوری زوج نیست. ابتدا باید مهریه از طریق دادگاه خانواده یا اجرای ثبت مطالبه و امکان اجرای آن بررسی شود. چنانچه بدهکار از پرداخت محکومبه خودداری کند و اعسار او نیز اثبات نشده باشد، زوجه میتواند اقدامات قانونی برای وصول طلب را پیگیری کند. در این مرحله، توانایی مالی واقعی زوج، اموال قابل توقیف و نتیجه رسیدگی به اعسار اهمیت دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
در مهریههای تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، مقررات حمایت اجرایی قانون خانواده اهمیت ویژهای دارد. درباره مازاد بر این میزان، اصل طلب همچنان قابل مطالبه است، اما برای اعمال ضمانت اجراهای شدیدتر، وضعیت مالی و امکان پرداخت بدهکار نقش اساسی دارد. بنابراین عدد ۱۱۰ سکه به معنای از بین رفتن مازاد مهریه نیست.
زوج باید دادخواست اعسار از پرداخت یکجای محکومبه و تقسیط مهریه را به مرجع صالح ارائه کند. دادگاه با بررسی درآمد، هزینههای ضروری، اموال، حسابهای بانکی، خودرو، ملک، شغل و اظهارات شهود درباره وضعیت مالی تصمیم میگیرد. مدارک رایج عبارتاند از:
پنهان کردن مال، انتقال صوری دارایی یا ارائه اطلاعات خلاف واقع میتواند باعث رد اعسار و ایجاد مسئولیت حقوقی یا کیفری شود. همچنین تقسیط معمولاً به معنای بخشش مهریه نیست؛ بلکه روش پرداخت بدهی در چند مرحله است.
در موضوع تقسیط مهریه و حکمجلب باید میان «صدور حکم اعسار» و «پرداخت منظم اقساط» تفاوت گذاشت. اگر رأی دادگاه قطعی یا قابل اجرا باشد و اقساط طبق برنامه پرداخت شوند، زوج باید رسیدها را نگهداری کند و در صورت وجود دستور جلب، وضعیت آن را از شعبه اجرا یا واحد مربوط پیگیری نماید. پرداخت مستقیم و بدون ثبت رسمی ممکن است بعداً قابل اثبات نباشد.
در صورت ناتوانی از پرداخت یک قسط، بهتر است پیش از سررسید یا بلافاصله پس از ایجاد مشکل، درخواست تعدیل اقساط یا توضیح مستند به دادگاه ارائه شود. صرف ادعای بیکاری یا کاهش درآمد کافی نیست و باید با مدارکی مانند اخراج، بیماری، کاهش حقوق یا افزایش هزینههای ضروری پشتیبانی شود.
فرض کنید علی بابت ۸۰ سکه محکوم شده و دادگاه، با احراز اعسار، پرداخت چند سکه به عنوان پیشقسط و سپس اقساط دورهای را مقرر کرده است. اگر علی پیشقسط و اقساط را در موعد بپردازد، در بحث تقسیط مهریه و حکمجلب، رعایت برنامه پرداخت به نفع اوست. اما اگر چند قسط را بدون دلیل موجه نپردازد، زوجه میتواند از اجرای احکام، الزام به پرداخت اقساط معوق و اقدامات قانونی متناسب را درخواست کند. نتیجه نهایی به متن رأی، قطعی شدن آن و تشخیص مرجع اجرا بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
برای جلوگیری از بازداشت، صرف ثبت دادخواست اعسار کافی نیست؛ زوج باید اعسار خود را اثبات، اقساط را منظم پرداخت و هر تغییر مهم در وضعیت مالی را مستند پیگیری کند. در پرونده تقسیط مهریه و حکمجلب، بررسی متن اجراییه، رأی اعسار و سوابق پرداخت توسط وکیل یا مشاور حقوقی میتواند از اشتباهاتی مانند پرداخت غیرقابل اثبات یا بیتوجهی به اخطارهای اجرای احکام جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل کیفری ورامین را ببینید.