آیا ورثه میتوانند آپارتمانهای بهجامانده از متوفی را بدون رضایت همه مالکان تقسیم کنند؟ پاسخ این است که تقسیم آپارتمان های مشاعی ماترک ابتدا با توافق ورثه انجام میشود و اگر توافق ممکن نباشد، هر وارث میتواند از مسیر قانونی افراز یا فروش مال مشاع اقدام کند. مشاع بودن یعنی سهم هر وارث در تمام اجزای ملک وجود دارد، نه اینکه هر شخص مالک اتاق یا قسمت معینی از آپارتمان باشد.
پس از فوت مالک، آپارتمان و سایر اموال او، پس از پرداخت دیون و اجرای وصیت معتبر، به ورثه منتقل میشود. سهم هر وارث بر اساس گواهی انحصار وراثت و قواعد ارث مشخص خواهد شد؛ اما تا زمانی که تقسیم انجام نشده است، مالکیت ورثه نسبت به آپارتمان مشاع باقی میماند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
هیچ وارثی بدون اجازه دیگران حق ندارد کل آپارتمان را اجاره دهد، بفروشد یا در اختیار شخص ثالث قرار دهد. با این حال، هر وارث میتواند سهم مشاع خود را منتقل کند؛ البته این اقدام ممکن است موجب اختلاف و ایجاد شریک جدید شود. استفاده اختصاصی یک وارث از ملک نیز معمولاً نیازمند رضایت سایر شرکا و در برخی موارد پرداخت اجرتالمثل است.
سادهترین روش، تنظیم توافقنامه کتبی میان تمام ورثه است. در این توافق باید سهم هر شخص، وضعیت پارکینگ و انباری، نحوه پرداخت مابهالتفاوت ارزش سهمها، هزینهها و تکلیف بدهیهای متوفی روشن شود.
پس از توافق، معمولاً باید ملک ارزیابی و سپس در دفتر اسناد رسمی، انتقال سهمها یا تقسیمنامه رسمی تنظیم شود. اگر یکی از ورثه محجور باشد، رعایت تشریفات قانونی و دخالت نماینده یا قیم او ضروری است و توافق خصوصی بدون رعایت این شرایط ممکن است اعتبار کامل نداشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل دفتر اسناد رسمی در تهران را ببینید.
در تقسیم آپارتمان های مشاعی ماترک، ابتدا باید بررسی شود که ملک از نظر فنی و ثبتی قابل افراز هست یا خیر. آپارتمان معمولاً یک واحد مستقل است و تقسیم فیزیکی آن به چند واحد قابل استفاده، به مقررات ساختمان، پایانکار، نقشه و نظر مرجع فنی وابسته است. بنابراین، صرف برابر بودن ارزش سهمها به معنای امکان ساختن چند واحد مستقل نیست.
در املاک ثبتشده، درخواست افراز حسب وضعیت ثبتی از مرجع صالح ثبتی پیگیری میشود. اگر ملک قابل افراز نباشد یا تصمیم افراز قطعی به این نتیجه برسد، هر شریک میتواند فروش ملک مشاع و تقسیم بهای آن میان ورثه را درخواست کند. فروش معمولاً از طریق اجرای تصمیم مرجع صالح انجام میشود و پس از کسر هزینههای قانونی، مبلغ حاصل مطابق سهم مالکان توزیع خواهد شد.
فرض کنید سه فرزند، مالک مشاع یک آپارتمان بهجامانده از مادر خود هستند و یکی از آنان در ملک سکونت دارد. اگر دو وارث دیگر رضایت نداشته باشند، فرد ساکن نمیتواند صرفاً به استناد حضور خود، مالکیت بیشتری ادعا کند. در چنین وضعی، تقسیم آپارتمان های مشاعی ماترک با ارزیابی ملک، تعیین سهم هر وارث و بررسی قابلیت افراز آغاز میشود. اگر آپارتمان قابل تقسیم نباشد، درخواست فروش و تقسیم وجه آن مطرح خواهد شد؛ نتیجه نهایی به اسناد، وضعیت ثبتی و تصمیم مرجع رسیدگی وابسته است.
برای تصمیمگیری درباره تقسیم آپارتمان های مشاعی ماترک، ابتدا باید ورثه، سهمها، وضعیت سند و امکان افراز مشخص شود. توافق رسمی معمولاً سریعتر و کمهزینهتر است؛ اما در صورت اختلاف، افراز یا فروش قانونی مسیر قابل پیگیری خواهد بود. بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس ثبتی پیش از هر معامله، از انتقال نادرست و اختلافهای بعدی جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در تهرانپارس را ببینید.