آیا کارفرما میتواند کارگر را بدون رضایت او از کار دور کند و وادار به امضای مرخصی بدون حقوق کند؟ تهدید و اجبار به اخذ مرخصی بدون حقوق بهطور معمول با مقررات کار سازگار نیست؛ زیرا مرخصی بدون حقوق باید با توافق کارگر و کارفرما و ترجیحاً بهصورت کتبی تنظیم شود، نه با فشار، تهدید یا تصمیم یکجانبه. در چنین وضعی، کارگر میتواند برای حفظ حقوق خود، مدارک را جمعآوری و موضوع را از مراجع حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیگیری کند.
مرخصی بدون حقوق با مرخصی استحقاقی تفاوت دارد. در مرخصی بدون حقوق، پرداخت مزد و مزایا در مدت توافقشده متوقف میشود و رابطه کاری معمولاً در وضعیت تعلیق قرار میگیرد. مبنای اصلی این مرخصی، توافق کتبی طرفین است و مدت آن اصولاً حداکثر دو سال خواهد بود؛ در موارد تحصیلی، امکان تمدید در حدود مقرر قانونی وجود دارد.
بنابراین کارفرما نمیتواند صرفاً با صدور نامه داخلی، پیام شفاهی یا حذف نام کارگر از برنامه کاری، مرخصی بدون حقوق را تحمیل کند. اگر کارگر واقعاً درخواست مرخصی نکرده باشد، غیبت او را نمیتوان بدون بررسی شرایط، بهعنوان مرخصی بدون حقوق تلقی کرد. همچنین امضای برگهای که تحت فشار گرفته شده، لزوماً دلیل قطعی رضایت واقعی نیست و نحوه گرفتن امضا اهمیت دارد.
در پروندههای مربوط به تهدید و اجبار به اخذ مرخصی بدون حقوق، ادعا بهتنهایی کافی نیست و ارزش ادله، به ارتباط آنها با موضوع بستگی دارد. مدارک قابل استفاده عبارتاند از: برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل تهدید در تهران را ببینید.
بهتر است کارگر اعتراض خود را محترمانه و کتبی ثبت کند؛ برای مثال اعلام کند که درخواست مرخصی بدون حقوق نکرده و آمادگی حضور در محل کار را دارد. این اقدام میتواند از تفسیر سکوت او بهعنوان رضایت جلوگیری کند.
نخست باید یک اظهارنامه یا نامه رسمی برای کارفرما ارسال و در آن، نبود رضایت، آمادگی برای کار و درخواست تعیین تکلیف وضعیت شغلی اعلام شود. سپس مدارک در سامانه یا اداره کار محل کارگاه ثبت میشود و کارگر میتواند در مراجع تشخیص و حل اختلاف، بازگشت به کار و مطالبه حقوق و مزایای قابل اثبات را درخواست کند.
اگر کارفرما مدعی استعفا یا توافق باشد، بررسی میشود که سند چگونه تنظیم و امضا شده است. چنانچه تهدید شامل اجبار به امضای نوشته یا سند باشد، بسته به جزئیات، امکان بررسی موضوع در مرجع کیفری نیز وجود دارد. عنوان کیفری و نتیجه آن به نوع تهدید، محتوای سند و ادله موجود وابسته است و نباید بدون بررسی پرونده قطعی اعلام شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
فرض کنید کارفرما به دلیل کاهش فروش، به سارا اعلام کند اگر فرم تهدید و اجبار به اخذ مرخصی بدون حقوق را امضا نکند، اخراج خواهد شد. سارا فرم را امضا میکند، اما همان روز در پیامکی مینویسد که با مرخصی موافق نبوده و آماده کار است. اگر همکاران، پیامها و سوابق حضور این موضوع را تأیید کنند، مرجع رسیدگی ممکن است امضا را نشانه رضایت آزادانه نداند؛ با این حال، نتیجه نهایی به مجموع مدارک و دفاعیات طرفین بستگی دارد.
مرخصی بدون حقوق ابزار قانونی برای توافق موقت است، نه وسیلهای برای انتقال ریسک مالی کارفرما به کارگر. در برابر تهدید و اجبار به اخذ مرخصی بدون حقوق، سکوت طولانی، امضای اسناد سفید یا ترک محل کار بدون ثبت اعتراض میتواند اثبات حق را دشوار کند. ثبت فوری اعتراض، حفظ مدارک و مراجعه به اداره کار، مهمترین اقدامات عملی هستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی پیشوا را ببینید.