آیا انتشار مطالب در یک صفحه جعلی میتواند برای صاحب آن مسئولیت کیفری ایجاد کند؟ بله، تهمت از طریق پیج فیک، در صورت انتساب روشن و دروغین یک جرم یا رفتار مجرمانه به شخص دیگر، میتواند موضوع شکایت کیفری قرار گیرد؛ البته عنوان قانونی دقیق، به محتوای منتشرشده، شیوه بیان، میزان انتساب و مدارک موجود بستگی دارد. ناشناس بودن صفحه مانع شکایت نیست، زیرا امکان شناسایی گرداننده از طریق بررسی فنی و دستور مقام قضایی وجود دارد.
اگر در صفحه فیک، ارتکاب جرمی مشخص به فردی نسبت داده شود، موضوع میتواند با مفهوم افترا ارتباط پیدا کند؛ برای نمونه، نسبت دادن سرقت، کلاهبرداری یا خیانت در امانت بدون اثبات. اما اگر مطالب دروغین با هدف آسیبزدن به اعتبار، ایجاد نگرانی یا تشویش منتشر شوند، بدون آنکه الزاماً جرم مشخصی نسبت داده شده باشد، ممکن است عنوان نشر اکاذیب مطرح شود. توهین نیز عنوان جداگانهای دارد و معمولاً به الفاظ یا رفتارهای تحقیرآمیز مربوط است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کلاهبرداری را ببینید.
صرف ناراحتکننده بودن یک مطلب یا اختلاف شخصی، برای تحقق جرم کافی نیست. باید مشخص شود مخاطب میتوانسته شخص زیاندیده را شناسایی کند، محتوای منتشرشده قابلیت انتساب داشته و دروغ بودن یا مجرمانه بودن ادعا قابل بررسی است. تشخیص نهایی با مرجع قضایی و بر اساس مجموع دلایل انجام میشود.
مهمترین اقدام، حفظ دلیل پیش از حذف یا تغییر محتواست. تصویر صفحه بهتنهایی ممکن است برای شناسایی گرداننده کافی نباشد، اما در کنار سایر قرائن ارزش بیشتری پیدا میکند. مدارک کاربردی عبارتاند از:
بهتر است محتوا با ویرایش، برش یا درج توضیحات شخصی ارائه نشود. مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای ثبت شکایت و درخواست ارجاع موضوع به پلیس فتا یا کارشناس رسمی، مسیر معمول پیگیری است. ثبت گزارش در پلتفرم نیز برای حذف محتوا مفید است، اما جایگزین شکایت و تأمین دلیل نمیشود.
فرض کنید صفحهای با نامی مشابه یک فروشگاه، صاحب آن را به کلاهبرداری متهم کند و تصویر او را منتشر سازد. مالک فروشگاه میتواند با ثبت شکایت درباره تهمت از طریق پیج فیک، تصاویر، نشانی صفحه، شهادت مشتریان و اسناد فعالیت قانونی خود را ارائه کند. اگر بررسی فنی نشان دهد حساب از ابزار یا شمارهای متعلق به فرد معینی اداره شده، این یافته در کنار محتوای منتشرشده ارزیابی میشود؛ با این حال، نتیجه پرونده به احراز هویت، قصد، انتساب و صحت ادعاها بستگی دارد و صرف تشابه نام صفحه، دلیل قطعی مسئولیت نیست.
شاکی میتواند بر دروغ بودن ادعا، انتساب مستقیم آن به خود، عمومی شدن محتوا و آثار زیانبار تأکید کند. در مقابل، متهم ممکن است به اشتباه، نقل قول، نبود قصد مجرمانه یا صحت ادعا استناد کند. بنابراین از انتشار پاسخهای توهینآمیز، تهدید یا افشای اطلاعات خصوصی گرداننده احتمالی باید خودداری کرد؛ زیرا این واکنشها میتواند پرونده جداگانهای ایجاد کند. در صورت ورود خسارت قابل اثبات، مطالبه ضرر و زیان نیز ممکن است، اما میزان و قابلیت مطالبه آن به نوع خسارت و مدارک بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل کلاهبرداری را ببینید.
برای پیگیری تهمت از طریق پیج فیک، سرعت در حفظ مدارک، ثبت شکایت دقیق و تفکیک افترا، نشر اکاذیب و توهین اهمیت دارد. ناشناس بودن حساب، پایان راه نیست؛ ولی موفقیت پرونده به کیفیت مستندات و امکان شناسایی و انتساب رفتار وابسته است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در افسریه را ببینید.