آیا پس از فوت شوهر، همسر میتواند مهریه خود را از داراییهای باقیمانده مطالبه کند؟ بله؛ توقیف اموال متوفی برای مهریه از طریق مطالبه طلب زوجه از ترکه امکانپذیر است، مشروط بر اینکه وجود نکاح و میزان مهریه قابل اثبات باشد. مهریه، مانند سایر بدهیهای متوفی، پیش از تقسیم دارایی میان وراث بررسی و از اموال باقیمانده پرداخت میشود؛ بنابراین وراث اصولاً بدهکار شخصی مهریه نیستند و مسئولیت آنان به حدود ترکه و وضعیت حقوقی پذیرش آن مربوط است.
هر مالی که در زمان فوت به متوفی تعلق داشته و قابل شناسایی باشد، میتواند برای پرداخت مهریه بررسی شود؛ از جمله ملک، خودرو، حساب بانکی، سهام، مطالبات و سهم متوفی از مال مشاع. اگر ملکی به صورت مشترک میان متوفی و شخص دیگری باشد، فقط سهم متعلق به متوفی قابل توقیف است. مالی که پیش از فوت به طور معتبر منتقل شده باشد، اصولاً جزء ترکه نیست؛ اما انتقال صوری یا فرار از پرداخت دین میتواند موضوع اعتراض و رسیدگی جداگانه قرار گیرد.
توقیف، به معنای انتقال مالکیت مال به زوجه نیست. مال توقیفشده تا تعیین تکلیف قانونی، از نقلوانتقال مؤثر خارج میشود و ممکن است پس از ارزیابی و طی تشریفات اجرا، از محل فروش یا وجه حاصل از آن، طلب پرداخت شود. ارزش مال، وجود بدهیهای مقدم، حقوق اشخاص ثالث و میزان مهریه در نتیجه نهایی اثر دارد.
زوجه باید رابطه زوجیت و میزان دین را به مرجع اجرا یا دادگاه ارائه کند. مدارک معمول عبارتاند از:
اگر سند ازدواج در دسترس نباشد، میتوان از دفترخانه تنظیمکننده سند یا سوابق رسمی مربوط، رونوشت دریافت کرد. در مهریههای عندالاستطاعه، اثبات توانایی مالی زوج یا وجود مال قابل وصول اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ اما در مهریه عندالمطالبه نیز اصل دین باید مطابق سند و مقررات اجرا مطالبه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل مهریه در تهران را ببینید.
در گام نخست، زوجه میتواند از مسیر اجرای سند رسمی ازدواج اقدام کند. پس از تشکیل پرونده، معرفی مال و احراز تعلق آن به متوفی، درخواست توقیف به مرجع صالح ارائه میشود. اگر مال معرفیشده ملک باشد، استعلام ثبتی و بررسی مالکیت انجام میگیرد؛ درباره حساب بانکی یا خودرو نیز استعلام از مراجع مربوط ضروری است.
چنانچه مسیر ثبتی برای وضعیت پرونده کافی نباشد، یا درباره مالکیت و میزان بدهی اختلاف وجود داشته باشد، طرح دعوا یا درخواست لازم در دادگاه مطرح میشود. در این حالت، توقیف اموال متوفی برای مهریه ممکن است تا پایان رسیدگی یا برای جلوگیری از انتقال مال، به صورت تأمینی پیگیری شود. تقدم برخی هزینهها و دیون متوفی، وجود وصیت معتبر، توقیفهای قبلی و حقوق طلبکاران دیگر باید بررسی شود.
فرض کنید مریم پس از فوت همسرش متوجه میشود که یک واحد آپارتمان و حساب بانکی به نام متوفی وجود دارد. او با سند ازدواج، گواهی فوت و مدارک شناسایی، برای توقیف اموال متوفی برای مهریه اقدام میکند. اگر مالکیت آپارتمان و موجودی حساب احراز شود، اصل امکان توقیف وجود دارد؛ اما میزان قابل وصول به ارزش واقعی اموال، بدهیهای مقدم، سهم احتمالی اشخاص دیگر و مقدار مهریه بستگی خواهد داشت. اگر ملک پیش از فوت رسماً به دیگری منتقل شده باشد، زوجه باید دلایل انتقال صوری یا بیاعتباری آن را جداگانه اثبات کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
مهریه پس از فوت زوج از بین نمیرود و زوجه میتواند آن را از ترکه مطالبه کند. شناسایی دقیق اموال، بررسی مالکیت، توجه به دیون دیگر و انتخاب مسیر اجرای ثبت یا دادگاه اهمیت اساسی دارد. اقدام سریع برای جلوگیری از انتقال داراییها مفید است، اما نتیجه توقیف اموال متوفی برای مهریه به اسناد، وضعیت ترکه و حقوق سایر طلبکاران وابسته خواهد بود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.