آیا میتوان سهمی از ملکی را که شوهر از پدر یا مادر خود به ارث برده است، بابت مهریه توقیف کرد؟ بله، در اصل توقیف ملک ارثی برای مهریه امکانپذیر است؛ اما معمولاً فقط سهم مالکانه شوهر توقیف میشود، نه تمام ملک و نه سهم سایر ورثه. اگر ملک هنوز میان ورثه تقسیم نشده باشد، وضعیت سند، دیون متوفی و میزان سهمالارث باید ابتدا بررسی شود.
مهریه پس از مطالبه، یک دین مالی بر عهده شوهر محسوب میشود. زن میتواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده برای وصول آن اقدام کند. پس از شناسایی مال، سهمالارثی که به نام شوهر ثبت شده یا مالکیت او نسبت به آن با مدارک معتبر قابل اثبات است، میتواند تا میزان بدهی توقیف شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
اگر ملک متعلق به چند وارث باشد، توقیف باید ناظر به سهم شوهر باشد. توقیف کل ملک بدون توجه به حقوق دیگر ورثه، اصولاً قابل اعتراض است. همچنین اگر متوفی بدهی یا وصیت معتبر داشته باشد، ابتدا باید وضعیت دیون و حقوق مقدم بر تقسیم ترکه روشن شود؛ زیرا هر وارث فقط نسبت به خالص دارایی، مالکیت قابل استناد پیدا میکند.
پس از صدور اجراییه، مرجع اجرا وضعیت ثبتی ملک را استعلام میکند. در صورت احراز مالکیت، دستور بازداشت سهم شوهر در دفتر املاک ثبت میشود. سپس در صورت پرداخت نشدن بدهی، ارزیابی و مزایده مطابق مقررات انجام خواهد شد. اگر ملک در رهن، توقیف قبلی یا دارای شریک باشد، این موارد بر ارزش و امکان فروش آن اثر میگذارد.
هر مال متعلق به بدهکار الزاماً قابل فروش برای پرداخت بدهی نیست. منزل مسکونی متناسب با شأن و نیاز متعارف بدهکار و افراد تحت تکفل او ممکن است در شمار مستثنیات دین قرار گیرد. تشخیص این موضوع به عواملی مانند محل سکونت، وضعیت خانوادگی، اندازه و ارزش ملک و داشتن یا نداشتن مسکن دیگر بستگی دارد.
با این حال، صرف ارثی بودن ملک بهتنهایی مانع توقیف نیست. اگر ملک خالی، مازاد بر نیاز، سرمایهگذاری یا خارج از تناسب عرفی باشد، امکان پذیرش ادعای مستثنیات دین کاهش مییابد. تشخیص نهایی با مرجع اجرا و در صورت اعتراض، مرجع صالح قضایی است.
فرض کنید «مریم» برای وصول مهریه، خانهای را معرفی میکند که شوهرش پس از فوت پدر، یکسوم آن را به ارث برده است. در این وضعیت، توقیف ملک ارثی برای مهریه فقط نسبت به سهم یکسوم شوهر قابل پیگیری است. اگر خانه محل سکونت متعارف خانواده باشد، شوهر میتواند به مستثنیات دین استناد کند؛ اما اگر ملک اجاره داده شده یا خانهای مازاد بر نیاز باشد، احتمال ادامه عملیات اجرایی بیشتر است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
برای توقیف ملک ارثی برای مهریه باید مالکیت شوهر، میزان سهمالارث، وضعیت ثبتی و احتمال شمول مستثنیات دین بررسی شود. معرفی ملک بدون سند یا نادیده گرفتن حقوق سایر ورثه میتواند موجب رد درخواست یا اعتراض اشخاص ثالث شود. دریافت استعلام ثبتی و بررسی پرونده ترکه پیش از اقدام، از مهمترین راههای کاهش ریسک است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در شهرک غرب تهران را ببینید.