آیا کارفرما میتواند در دوره آزمایشی بدون پرداخت حقوق، رابطه کاری را قطع کند؟ خیر؛ حقوق دوره ی آزمایشی تابع قانون کار است و کارفرما باید دستمزد مدت کارکرد را بپردازد. دوره آزمایشی بخشی از رابطه استخدامی محسوب میشود و توافقی بودن آن، مجوز حذف مزد، بیمه یا سایر حقوق قانونی کارگر نیست. این دوره باید هنگام شروع همکاری و در قرارداد یا توافق استخدامی، با مدت و شرایط روشن تعیین شود.
بر اساس قانون کار، مدت آزمایشی برای کارگران ساده و نیمهماهر حداکثر یک ماه و برای کارگران ماهر و دارای تخصص سطح بالا حداکثر سه ماه است. بنابراین کارفرما نمیتواند برای هر شغلی، مدت دلخواه مانند شش ماه تعیین کند. اگر پس از پایان مدت قانونی، همکاری ادامه یابد، رابطه کاری استمرار پیدا میکند و مدت آزمایشی نیز در سابقه کار قابل محاسبه خواهد بود.
در مدت آزمایشی، هر یک از کارگر و کارفرما میتوانند رابطه را قطع کنند. اگر کارفرما همکاری را پایان دهد، باید حقوق تمام مدت تعیینشده برای دوره آزمایشی را پرداخت کند؛ اما اگر کارگر انصراف دهد، اصل بر پرداخت حقوق مدت کارکرد واقعی اوست. این تفاوت مهم است و نشان میدهد که عبارت «آزمایشی» به معنای رایگان بودن کار یا بیحقی کارگر نیست.
حقوق دوره ی آزمایشی از نظر اصل استحقاق مزد، تفاوتی با سایر ایام اشتغال ندارد. میزان دستمزد باید با توافق معتبر، حداقلهای قانونی و نوع کار سازگار باشد. همچنین بیمه کردن کارگر واجد شرایط از آغاز اشتغال، صرفاً به دلیل درج عنوان دوره آزمایشی منتفی نمیشود. وعده پرداخت حقوق پس از موفقیت در آزمون، معمولاً نمیتواند جایگزین پرداخت مزد کار انجامشده شود.
در اختلافات، نتیجه فقط به عنوان قرارداد وابسته نیست و مجموعه قرائن بررسی میشود. مدارک مفید عبارتاند از:
نبود قرارداد کتبی لزوماً به معنای نبود رابطه کار نیست، اما اثبات مدت کار، میزان مزد و علت قطع همکاری را دشوارتر میکند. بهتر است کارگر از نخستین روز، تصویر مدارک و سوابق پرداخت را نگهداری کند و از امضای برگههای سفید یا رسیدهای مبهم بپرهیزد.
فرض کنید سارا برای شغلی تخصصی، قرارداد سهماهه آزمایشی امضا میکند و پس از ۲۰ روز، کارفرما بدون توضیح او را اخراج میکند. در این وضعیت، سارا میتواند برای مطالبه حقوق دوره ی آزمایشی به مدارکی مانند قرارداد، پیام اخراج و سوابق حضور استناد کند. اگر ثابت شود قطع همکاری از سوی کارفرما بوده است، ادعای او درباره حقوق مدت تعیینشده قابل بررسی خواهد بود؛ با این حال، تشخیص نهایی به متن قرارداد، واقعیت کار و مدارک ارائهشده بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل حقوقی رایگان را ببینید.
کارگر ابتدا میتواند درخواست کتبی پرداخت مطالبات را به کارفرما ارائه و مهلت معقولی برای پاسخ تعیین کند. در صورت بینتیجه ماندن، رسیدگی به اختلافات کارگر و کارفرما از مسیر اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل انجام کار پیگیری میشود. خواسته باید دقیق باشد؛ برای نمونه، حقوق معوق، مزایای قانونی، بیمه یا خسارت احتمالی باید جداگانه و همراه با مدارک مطرح شوند. مهلتها و تشریفات ثبت دادخواست ممکن است با توجه به نوع ادعا و مرحله رسیدگی متفاوت باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
دوره آزمایشی فرصت ارزیابی متقابل است، نه دورهای خارج از حمایت قانون کار. تعیین مدت قانونی، پرداخت مزد، ثبت مدارک و توجه به بیمه، از مهمترین حقوق و تکالیف طرفین هستند. پیش از امضا، مدت، مبلغ دستمزد، وظایف، نحوه پایان همکاری و وضعیت بیمه را روشن کنید تا در صورت اختلاف، اثبات حقوق دوره ی آزمایشی آسانتر باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل پاکدشت را ببینید.