آیا ندانستن تفاوت این دو نوع رأی میتواند مهلت اعتراض شما را از بین ببرد؟ پاسخ کوتاه این است که تشخیص حکم غیابی یا حضوری به نحوه حضور، دفاع کتبی و چگونگی ابلاغ دادخواست و اخطاریهها بستگی دارد و مستقیماً بر روش و مهلت اعتراض اثر میگذارد. صرف حاضر نشدن در جلسه، بهتنهایی برای غیابی بودن رأی کافی نیست و باید تمام شرایط قانونی بررسی شود.
در دعاوی حقوقی، رأی معمولاً غیابی تلقی میشود که خوانده، وکیل، قائممقام یا نماینده قانونی او در هیچیک از جلسات دادگاه حاضر نشده باشد، دفاع کتبی ارائه نکرده باشد و اخطاریه نیز به شکل واقعی به او ابلاغ نشده باشد. بنابراین، اگر خوانده با وجود عدم حضور، لایحه دفاعی ارسال کرده باشد، یا ابلاغ واقعی انجام شده باشد، احتمال حضوری محسوب شدن رأی وجود دارد. تشخیص نهایی با توجه به محتویات پرونده و سوابق ابلاغ انجام میشود.
رأی حضوری معمولاً زمانی صادر میشود که خوانده یا نماینده او در رسیدگی شرکت کرده یا بهصورت کتبی از خود دفاع کرده باشد. همچنین در برخی وضعیتها، ابلاغ واقعی میتواند در ارزیابی حضوری یا غیابی بودن رأی مؤثر باشد. تفاوت مهم این است که در برابر رأی غیابی، راهکار اصلی واخواهی در همان دادگاه صادرکننده رأی است؛ اما رأی حضوری، حسب شرایط پرونده و قابلیت اعتراض، از طریق تجدیدنظرخواهی یا سایر طرق قانونی پیگیری میشود. گاهی یک رأی ممکن است نسبت به بخشی از اصحاب دعوا حضوری و نسبت به شخص دیگری غیابی باشد.
مهلت معمول واخواهی برای شخصی که در ایران اقامت دارد، بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی رأی غیابی است. برای فرد مقیم خارج از کشور، این مهلت معمولاً دو ماه در نظر گرفته میشود. اگر ابلاغ واقعی انجام نشده باشد، مهلت ممکن است از زمان اطلاع مؤثر از رأی محاسبه شود؛ بااینحال، پذیرش واخواهی خارج از مهلت نیازمند بررسی عذر موجه و تصمیم دادگاه است. درخواست باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به همان شعبه صادرکننده رأی ارسال شود.
برای بررسی حکم غیابی یا حضوری باید متن دادنامه، گزارش جلسات، ابلاغیههای سامانه ثنا، لوایح ثبتشده و مشخصات نماینده یا وکیل پرونده بررسی شود. ادعای «من در جلسه نبودم» بهتنهایی دلیل غیابی بودن رأی نیست؛ زیرا ممکن است دفاع کتبی یا ابلاغ معتبر در پرونده وجود داشته باشد. همچنین اعتراض به رأی، جایگزین ارائه دلیل ماهوی نیست و واخواه باید نسبت به اصل ادعا، اسناد، قرارداد، پرداخت یا سایر دفاعیات خود نیز توضیح مستند ارائه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل حقوقی را ببینید.
فرض کنید علی از رضا بابت مطالبه وجه شکایت کرده است. اخطاریه به نشانی قدیمی رضا ارسال شده، او در هیچ جلسهای حاضر نشده و لایحهای نیز نداده است. دادگاه پس از رسیدگی رأی صادر میکند و رضا مدتی بعد از طریق توقیف حساب بانکی از آن مطلع میشود. در این وضعیت، حکم غیابی یا حضوری بودن رأی با بررسی نوع ابلاغ و سوابق پرونده مشخص میشود و رضا میتواند در صورت احراز شرایط، واخواهی کند. بااینحال، موفقیت او وابسته به ارائه دفاع مؤثر درباره اصل بدهی و رعایت مهلت قانونی است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره قضایی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
برای تشخیص حکم غیابی یا حضوری باید سه موضوع اصلی یعنی حضور در جلسه، دفاع کتبی و نحوه ابلاغ را همزمان بررسی کرد. بیتوجهی به ابلاغ رأی ممکن است مهلت اعتراض و فرصت دفاع را محدود کند. پیش از هر اقدام، متن دادنامه و گردش ابلاغ پرونده را دقیق بخوانید و در پروندههای دارای آثار مالی یا اجرایی، از مشاوره حقوقی تخصصی استفاده کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل رودهن را ببینید.