آیا یکی از ساکنان میتواند حیاط یا پشت بام را بدون اجازه دیگران در اختیار بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که حیاط یا پشت بام مشاع، اصولاً متعلق به همه مالکان و استفاده از آن تابع مقررات ساختمان و حقوق سایر شرکا است؛ بنابراین تصرف انحصاری، نصب وسایل، ساختوساز یا جلوگیری از ورود دیگران، بدون مجوز معتبر، میتواند قابل اعتراض باشد. مشاع بودن به معنای سهمداشتن همه در مال است، نه اینکه هر مالک بتواند بخش مشخصی را به طور دائمی برای خود جدا کند.
در آپارتمانها، بخشهایی که برای استفاده همه مالکان یا برای حفظ و بهرهبرداری ساختمان ضروری هستند، معمولاً قسمت مشترک به شمار میآیند. پشت بام، راهرو، راهپله و تأسیسات عمومی غالباً در این دسته قرار دارند. حیاط نیز در صورتی که در سند به عنوان قسمت اختصاصی یک واحد تعیین نشده باشد یا برای آن حق استفاده انحصاری معتبر ایجاد نشده باشد، میتواند مشترک باشد. برای تشخیص نهایی باید سند مالکیت، صورتمجلس تفکیکی، قرارداد خرید و وضعیت ثبتی ملک بررسی شود.
صرف اینکه یک واحد در طبقه همکف قرار دارد، لزوماً مالک حیاط نیست و سکونت در طبقه آخر نیز به خودی خود مالکیت پشت بام ایجاد نمیکند. گاهی در سند یا قرارداد، حق استفاده اختصاصی پیشبینی شده است؛ اما این حق باید حدود روشنی داشته باشد و نباید موجب تخریب، تغییر کاربری، ایجاد مزاحمت یا محرومیت سایر مالکان از حقوق قانونی آنان شود.
اصل بر این است که هیچ شریکی نمیتواند مال مشترک را به نحوی استفاده کند که حق دیگران از بین برود. قفلکردن ورودی، قراردادن وسایل شخصی، احداث اتاقک، نصب آنتن یا کولر بدون رعایت ضوابط، تبدیل بخشی از حیاط به پارکینگ اختصاصی و برگزاری فعالیتهای مزاحم، همگی ممکن است موجب مسئولیت مدنی یا الزام به رفع ممانعت شوند. رضایت مدیر ساختمان به تنهایی همیشه کافی نیست؛ زیرا مدیر معمولاً اختیار انتقال یا اختصاص دائمی قسمت مشترک را ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
البته استفاده متعارف از مشاعات، مانند عبور، دسترسی برای تعمیرات ضروری یا استفادهای که با تصمیم معتبر مجمع و بدون تضییع حقوق دیگران انجام میشود، با تصرف انحصاری تفاوت دارد. همچنین ایجاد بنا یا تغییر اساسی در این قسمتها ممکن است به مجوزهای ساختمانی و موافقتهای قانونی جداگانه نیاز داشته باشد.
فرض کنید مالک طبقه اول، بخشی از حیاط یا پشت بام مشاع را با فنس جدا کند و مدعی شود سالها از آن استفاده کرده است. سابقه استفاده، به تنهایی مالکیت اختصاصی ایجاد نمیکند. اگر سند و صورتمجلس تفکیکی نیز حق اختصاصی او را تأیید نکند، سایر مالکان میتوانند با ارائه مدارک، رفع مانع و اعاده وضعیت را بخواهند. با این حال، نتیجه پرونده به حدود تصرف، وجود رضایت قبلی، تصمیم مجمع، مقررات شهرداری و آثار اقدام انجامشده وابسته است.
ابتدا بهتر است موضوع در جلسه مالکان ثبت و از طریق اظهارنامه به صورت رسمی مطالبه شود. در صورت ادامه اختلاف، خواستههایی مانند رفع ممانعت از حق، رفع مزاحمت، اعاده وضع، مطالبه خسارت یا ابطال تصمیم قابل بررسی است. مرجع قضایی بر اساس نوع خواسته و صلاحیت جاری، معمولاً دادگاه حقوقی محل وقوع ملک خواهد بود؛ تشخیص دقیق عنوان دعوا اهمیت زیادی دارد. اقدام خودسرانه مانند تخریب فنس یا ورود به محل، ممکن است برای معترض نیز مسئولیت ایجاد کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل آنلاین رایگان تلفنی را ببینید.
در حیاط یا پشت بام مشاع، معیار اصلی سند، صورتمجلس تفکیکی و حقوق برابر مالکان است. پیش از هر اقدام، مدارک ثبتی را بررسی کنید، اعتراض را مستند و رسمی مطرح سازید و برای ساختوساز یا تغییر کاربری، مجوزهای لازم را جداگانه پیگیری کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل رودهن را ببینید.