آیا میتوان بهای یک ملک را به دلار یا یورو پرداخت کرد؟ خرید و فروش ملک با ارز در اصل، با توافق طرفین امکانپذیر است؛ اما تنظیم دقیق قرارداد، رعایت مقررات ارزی و درج ارزش معامله به ریال در فرایندهای رسمی اهمیت دارد. صرف توافق شفاهی یا نوشتن مبلغ ارزی بدون تعیین نرخ تبدیل، زمان پرداخت و ضمانت اجرا، میتواند موجب اختلاف جدی شود.
اعتبار قرارداد به وجود قصد و رضایت، اهلیت طرفین، موضوع معین و مشروعیت معامله وابسته است. بنابراین، توافق درباره پرداخت قیمت به ارز خارجی، در صورتی که با قوانین آمره و مقررات پولی و ارزی تعارض نداشته باشد، میتواند در روابط خصوصی طرفین معتبر باشد. با این حال، دفترخانه، اداره مالیات و سایر مراجع رسمی معمولاً محاسبات قانونی خود را بر مبنای ریال انجام میدهند. در نتیجه، مبلغ ارزی باید در کنار معادل ریالی و روش محاسبه آن درج شود.
عبارتهایی مانند «مبلغ معامله معادل صد هزار دلار» بدون توضیح بیشتر، منشأ اختلاف است. قرارداد باید نوع ارز، مقدار دقیق، نرخ تبدیل، مرجع اعلام نرخ و تاریخ ملاک را مشخص کند. همچنین باید روشن شود پرداخت با اسکناس، حواله بانکی یا معادل ریالی انجام میشود. اگر نرخ ارز در زمان پرداخت معیار باشد، افزایش یا کاهش ارزش ارز مستقیماً بر تعهد خریدار اثر میگذارد؛ اما اگر مبلغ به ریال قطعی شده باشد، تغییرات بعدی معمولاً نباید باعث افزایش خودکار بدهی شود.
در خرید و فروش ملک با ارز، اثبات پرداخت از خود توافق مهمتر نیست، اما نقش اساسی دارد. خریدار باید مدارک منشأ و انتقال وجه را نگهداری کند و فروشنده نیز دریافت آن را صریحاً تأیید کند. مدارک کاربردی عبارتاند از:
پرداخت نقدی ارز بدون رسید، پیامهای مبهم یا تحویل وجه به واسطه، اثبات ادعا را دشوار میکند. پیامک و گفتوگوی الکترونیکی ممکن است قرینه محسوب شود، ولی ارزش آن به اصالت و محتوای قابل احراز بستگی دارد.
پاسخ به این موضوع به متن قرارداد، زمان سررسید، نحوه تعیین ارز و دلیل امتناع بستگی دارد. خریدار میتواند حسب مورد، اجرای تعهد، الزام به تنظیم سند رسمی، مطالبه وجه التزام یا خسارت را پیگیری کند؛ اما نتیجه دعوا قطعی نیست و دادگاه اسناد و اوضاع معامله را بررسی میکند. اگر پرداخت ارز به علت محدودیت قانونی یا بانکی ممکن نباشد، وجود بند جایگزین برای پرداخت معادل ریالی اهمیت زیادی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حضوری وکیل را ببینید.
فرض کنید در قرارداد، قیمت آپارتمان «دویست هزار دلار» تعیین شده، اما درباره نرخ تبدیل هیچ توافقی نشده است. خریدار در موعد مقرر معادل ریالی را با نرخ زمان قرارداد میپردازد و فروشنده نرخ روز پرداخت را مطالبه میکند. در چنین وضعی، خرید و فروش ملک با ارز بهتنهایی تکلیف اختلاف را روشن نمیکند و قاضی به متن قرارداد، عرف، رسیدها، مذاکرات و رفتار بعدی طرفین توجه خواهد کرد. تنظیم بند روشن درباره نرخ و زمان پرداخت، از چنین اختلافی پیشگیری میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
برای کاهش ریسک، معامله را در مبایعهنامه رسمی یا معتبر با مشخصات کامل ملک، مبلغ ارزی، معادل ریالی، روش پرداخت، موعد تحویل، وجه التزام و تکلیف نوسان نرخ ارز تنظیم کنید. پیش از امضا نیز وضعیت ثبتی ملک، بدهیها، ممنوعالمعامله نبودن طرفین و امکان قانونی انتقال وجه را بررسی کنید. در معاملات با مبلغ بالا یا طرف خارجی، بررسی قرارداد توسط وکیل و هماهنگی با دفترخانه، اقدام احتیاطی مهمی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل دادگستری قرچک را ببینید.