اگر فردی پس از اقدام به خودکشی زنده بماند یا فوت کند، خانواده برای پیگیری قانونی چه کاری باید انجام دهند؟ پاسخ این است که در موضوع خودکشی و پیگیری بعد از آن، ابتدا باید جان فرد حفظ شود و سپس موضوع، بدون دستکاری صحنه و از بین بردن مدارک، به اورژانس، پلیس و در صورت فوت به مرجع قضایی اطلاع داده شود. اگر خطر فوری وجود دارد، فرد را تنها نگذارید، وسایل خطرناک را دور کنید و با اورژانس پزشکی تماس بگیرید. پس از انتقال به بیمارستان، گزارش پزشکان و سوابق درمانی میتواند در روشن شدن علت و شرایط حادثه مؤثر باشد.
در حقوق ایران، صرف اقدام فرد به پایان دادن به زندگی خود، معمولاً موضوع مجازات کیفری برای همان فرد نیست؛ با این حال، این نتیجه به معنای بینیازی از بررسی قضایی نیست. مقام قضایی باید مشخص کند آیا شخص دیگری در تهدید، اجبار، فریب، تهیه وسیله، آزار مستمر یا تحریک مؤثر بوده است یا خیر. چنانچه رفتار اشخاص دیگر با اقدام یا فوت رابطه سببیت داشته باشد، مسئولیت آنان بر اساس نوع رفتار، قصد، میزان تأثیر و نتیجه حادثه بررسی میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری پایه یک را ببینید.
همچنین انتشار یا ارسال محتوایی که فرد را به خودکشی تحریک یا ترغیب کند، بهویژه از طریق سامانههای رایانهای یا مخابراتی، ممکن است عنوان کیفری مستقل داشته باشد. تشخیص نهایی به محتوای پیام، هویت ارسالکننده، وضعیت قربانی و ارتباط رفتار با حادثه بستگی دارد؛ بنابراین خانواده نباید صرفاً بر اساس برداشت شخصی، اتهام قطعی مطرح کنند.
در خودکشی و پیگیری بعد از آن، حفظ ادله اهمیت زیادی دارد. بهتر است خانواده اقدامات زیر را انجام دهند:
در صورت فوت، معاینه و تعیین علت مرگ معمولاً با نظر پزشکی قانونی انجام میشود و صدور جواز دفن ممکن است تا پایان بررسیهای لازم به تأخیر بیفتد. خانواده نباید بدون هماهنگی، جسد یا محل حادثه را منتقل کنند؛ مگر برای نجات جان یا جلوگیری از خطر فوری.
فرض کنید «مینا» پس از چند ماه تهدید و توهین از سوی همسر سابقش اقدام به خودکشی میکند اما زنده میماند. خانواده او میتوانند پیامها، شهادت نزدیکان و سوابق مراجعه درمانی را ارائه کنند و درخواست کنند موضوع از نظر تهدید، اجبار یا آزار بررسی شود. در چنین وضعی، خودکشی و پیگیری بعد از آن بهخودیخود اثباتکننده جرم همسر سابق نیست؛ خانواده باید رابطه میان رفتار او و حادثه را با دلیل نشان دهند. نتیجه پرونده به اصالت پیامها، استمرار رفتار، گزارش کارشناسی و اظهارات طرفین وابسته است.
اصل انتساب ارث، با صرف خودکشی از بین نمیرود و تعیین ورثه طبق قواعد ارث انجام میشود؛ اما درباره بیمه عمر، خسارت حادثه یا قراردادهای مشابه باید متن قرارداد، مدت بیمه، استثناها و علت درجشده در گواهی فوت بررسی شود. شرکت بیمه ممکن است برای پرداخت یا رد خسارت، مدارک پزشکی قانونی و پرونده قضایی مطالبه کند. اختلاف درباره قرارداد یا امتناع از پرداخت، جدا از پرونده کیفری، میتواند از مسیر مطالبه حقوقی یا مراجع صالح بیمه پیگیری شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در خودکشی و پیگیری بعد از آن، اولویت با نجات جان و سپس حفظ صحنه و ادله است. خانواده باید میان «وقوع خودکشی»، «وجود رفتار مجرمانه دیگران» و «اثبات رابطه سببیت» تفاوت بگذارد. مشورت با وکیل، بهخصوص هنگام وجود پیامهای تهدیدآمیز، اختلاف ارث یا مطالبه بیمه، از طرح ادعاهای نادرست و از دست رفتن مهلتها و مدارک مهم جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.