آیا میتوان سودی را که هنوز قطعی نشده از طرف قرارداد مطالبه کرد؟ بله، تنظیم دادخواست برای مطالبه سود علی الحساب زمانی امکانپذیر است که پرداخت سود موقت در قرارداد، اساسنامه، مقررات رابطه حقوقی یا اسناد معتبر پذیرفته شده و موعد پرداخت آن فرا رسیده باشد. صرف پیشبینی سود یا وعده شفاهی، بدون ارائه دلیل کافی، معمولاً برای اثبات طلب قطعی کافی نیست.
سود علی الحساب مبلغی موقت است که پیش از مشخص شدن سود واقعی دوره پرداخت میشود. پس از تهیه حسابها، ممکن است سود نهایی بیشتر یا کمتر از مبلغ پرداختشده باشد. در مقابل، سود قطعی پس از احراز میزان واقعی منفعت و کسر هزینهها، قابل محاسبه و مطالبه است. بنابراین، خواهان باید روشن کند که موضوع دعوا مطالبه اقساط سررسیدشده است یا اصلاح و تسویه اختلاف میان سود موقت و سود نهایی.
اگر قرارداد فقط از «پیشبینی سود» سخن گفته باشد و پرداخت آن را تضمین نکرده باشد، دادگاه ممکن است آن را تعهد به پرداخت تلقی نکند. همچنین در قراردادهای مشارکت، سرمایهگذاری یا مضاربه، بررسی حسابهای واقعی و میزان سود حاصل اهمیت ویژه دارد و نمیتوان بدون مبنای قراردادی، هر بازده مورد انتظار را طلب دانست.
مدارک باید هم وجود رابطه حقوقی و هم میزان و سررسید سود را نشان دهند. مهمترین اسناد عبارتاند از:
در موارد اختلاف در محاسبات، دادگاه میتواند موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد؛ اما نظر کارشناس جایگزین اثبات اصل تعهد نیست. خواهان باید مبلغ مورد مطالبه، دوره محاسبه و مبنای عدد اعلامی را بهصورت شفاف بیان کند.
ابتدا قرارداد و سررسید پرداخت بررسی و در صورت لزوم اظهارنامهای برای مطالبه وجه ارسال میشود. سپس خواسته باید با عنوان مناسب، مبلغ مشخص یا قابل محاسبه و خسارتهای قابل مطالبه در دادخواست درج شود. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد و مرجع رسیدگی بر اساس نوع رابطه، محل اقامت طرفین، محل اجرای تعهد و گاهی میزان خواسته تعیین میشود.
در دادخواست برای مطالبه سود علی الحساب نباید سود آینده یا مبلغی که هنوز سررسید نشده، بدون مبنای روشن مطالبه شود. همچنین مطالبه خسارت تأخیر تأدیه، هزینه دادرسی و حقالزحمه کارشناسی تابع شرایط قانونی و تشخیص مرجع رسیدگی است و نتیجه آن از پیش قطعی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی صلواتی را ببینید.
فرض کنید مریم بر اساس قرارداد سرمایهگذاری، مبلغی به شرکت پرداخت کرده و شرکت متعهد شده در پایان هر فصل مبلغی را بهصورت علی الحساب بپردازد. سه قسط پرداخت شده، اما قسط چهارم با وجود ارسال اظهارنامه پرداخت نشده است. مریم برای دادخواست برای مطالبه سود علی الحساب باید قرارداد، رسید سرمایهگذاری، سوابق سه قسط قبلی و محاسبه قسط چهارم را ارائه کند. اگر شرکت مدعی زیان یا تغییر شرایط قرارداد باشد، دادگاه با بررسی اسناد و احتمالاً جلب نظر کارشناس تصمیم میگیرد؛ بنابراین موفقیت دعوا به صرف وجود رسیدهای قبلی قطعی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
طرح دادخواست برای مطالبه سود علی الحساب زمانی منطقی است که تعهد پرداخت، مبلغ یا روش محاسبه و سررسید آن با اسناد قابل اتکا اثبات شود. پیش از ثبت دادخواست، باید متن قرارداد، حسابها و صلاحیت مرجع رسیدگی بررسی شود تا خواسته دقیق، قابل دفاع و محدود به مبالغ مستحقشده تنظیم گردد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حکیمیه تهران را ببینید.