آیا طلبکار میتواند بابت دیرکرد پرداخت بدهی، علاوه بر اصل مبلغ، خسارت هم بگیرد؟ بله؛ دادخواست خسارت تاخیر تادیه برای مطالبه زیان ناشی از کاهش ارزش پول مطرح میشود، اما پذیرش آن به وجود شرایط قانونی و مدارک قابل اثبات بستگی دارد. مهمترین مبنا، وجود دینِ وجه رایج، مطالبه طلبکار، توانایی مالی بدهکار و امتناع او از پرداخت است. مبلغ خسارت نیز معمولاً بر اساس شاخص تغییر سالانه اعلامشده از سوی بانک مرکزی محاسبه میشود، نه صرفاً با تعیین درصد دلخواه خواهان.
مطابق قواعد حاکم بر دعاوی مالی و ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، دین باید وجه رایج باشد و طلبکار نیز طلب خود را مطالبه کرده باشد. مطالبه میتواند از طریق اظهارنامه، ارسال مطالبه رسمی، طرح دعوا یا در مواردی با ارائه دادخواست انجام شود. دادگاه همچنین بررسی میکند که بدهکار با وجود تمکن، از پرداخت خودداری کرده و در فاصله زمانی ایجاد دین تا زمان پرداخت، شاخص قیمتها تغییر کرده باشد.
خواهان باید رابطه مالی و زمان سررسید را با اسناد معتبر نشان دهد. قرارداد، رسید پرداخت، فاکتور، اقرارنامه، چک یا سفته، پرینت حساب، مکاتبات و اظهارنامه از مدارک رایج هستند. اگر سند عادی وجود دارد، اصل آن باید حفظ شود و در صورت انکار یا تردید، امکان رسیدگی به اصالت سند وجود خواهد داشت. در دادخواست خسارت تاخیر تادیه باید اصل طلب، بازه زمانی تأخیر و خسارت مورد درخواست بهصورت روشن درج شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل چک برگشتی را ببینید.
دادخواست معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع صالح ارسال میشود. صلاحیت محلی ممکن است بر اساس اقامتگاه خوانده یا مقررات خاص مربوط به محل اجرای تعهد تعیین شود. اگر اصل طلب هنوز رسیدگی نشده باشد، خسارت میتواند همراه با مطالبه اصل دین درخواست شود. در برخی وضعیتها، پس از صدور حکم یا ایجاد دین قطعی، طرح دعوای جداگانه نیز مطرح میشود؛ تشخیص این موضوع به مفاد رأی، زمان مطالبه و وضعیت پرونده بستگی دارد.
هزینه دادرسی و حقالوکاله، رقم ثابت و یکسانی برای همه پروندهها ندارد و به ارزش خواسته، مرحله رسیدگی و قرارداد وکیل وابسته است. خسارت نیز تا زمان پرداخت قابل محاسبه است و ممکن است دادگاه برای تعیین مبلغ نهایی، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد.
فرض کنید سارا بر اساس قرارداد، مبلغی به رضا قرض داده و سررسید بازپرداخت سه ماه بعد تعیین شده است. سارا پس از سررسید، با اظهارنامه رسمی پرداخت را مطالبه میکند، اما رضا با وجود دریافت درآمد کافی، بدهی را نمیپردازد. سارا با ارائه قرارداد، رسید و اظهارنامه، دادخواست خسارت تاخیر تادیه را همراه با اصل طلب مطرح میکند. اگر دادگاه وقوع دین، سررسید، مطالبه و امتناع بدون عذر موجه را احراز کند، احتمال محاسبه خسارت بر مبنای شاخص قانونی وجود دارد؛ با این حال نتیجه قطعی به اسناد و دفاعیات طرفین وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان سفته را ببینید.
نوشتن تاریخ نادرست سررسید، مطالبه مبلغی بدون ارائه دلیل، محاسبه شخصی و غیرمستند خسارت، یا بیتوجهی به پرداختهای جزئی از اشتباهات رایج است. همچنین اگر موضوع، ارز خارجی، کالا یا تعهد غیرپولی باشد، شرایط مطالبه با دینِ وجه رایج تفاوت دارد. در چنین پروندهای دادخواست خسارت تاخیر تادیه باید پس از بررسی نوع تعهد، مدارک و تاریخهای مؤثر تنظیم شود تا خواسته با مبنای قانونی آن هماهنگ باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی در صادقیه را ببینید.