آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۵ (چهارشنبه - ۲۵ شهریور ۱۴۰۵)

دادن اطلاعات هویتی از طریق پیام رسان ایتا به دیگران، به خودی خود همیشه جرم نیست؛ اما اگر اطلاعات بدون رضایت، با هدف فریب، تهدید، مزاحمت، هتک حیثیت یا سوءاستفاده منتشر یا ارسال شده باشد، امکان پیگیری کیفری و مطالبه خسارت وجود دارد. برای مثال، اگر فردی تصویر کارت ملی، شماره تلفن یا نشانی شما را در ایتا برای اشخاص ناشناس بفرستد و پس از آن از نام شما برای دریافت وجه استفاده شود، دادن اطلاعات هویتی از طریق پیام رسان ایتا به دیگران می‌تواند بخشی از ادله یک پرونده کیفری محسوب شود.

پاسخ به این پرسش به نوع اطلاعات، نحوه دسترسی شخص ارسال‌کننده، رضایت صاحب اطلاعات و هدف از انتشار بستگی دارد. اطلاعاتی مانند نام و نام خانوادگی، شماره ملی، شماره شناسنامه، شماره تلفن، تصویر کارت شناسایی، نشانی محل سکونت، تصویر چهره، اطلاعات بانکی و مشخصات محل کار، ممکن است در شرایط مختلف اطلاعات هویتی یا شخصی محسوب شوند.

اگر شخصی اطلاعات را با اجازه صاحب آن و برای یک هدف مشروع، مانند تکمیل پرونده اداری یا معرفی فرد به یک مجموعه مشخص، ارسال کند، صرف ارسال اطلاعات معمولاً جرم مستقلی نیست. با این حال، رضایت باید تا حد امکان روشن باشد و ارسال‌کننده نباید اطلاعات را بیشتر از محدوده مورد توافق منتشر کند.

در مقابل، انتشار بدون اجازه تصویر مدارک، ارسال شماره تلفن به افراد مزاحم، ساخت حساب جعلی با استفاده از مشخصات شخص دیگر، معرفی فرد به عنوان کلاهبردار بدون دلیل یا انتشار اطلاعات همراه با الفاظ توهین‌آمیز می‌تواند عناوین کیفری متفاوتی ایجاد کند. عنوان دقیق اتهام بر اساس محتوای پیام، تعداد مخاطبان، نتیجه عمل و قصد مرتکب تعیین می‌شود.

برای تشخیص جرم، باید میان چند وضعیت تفاوت گذاشت. نخست، ممکن است اطلاعات هویتی برای تهدید یا اخاذی استفاده شود؛ برای نمونه، فرستنده اعلام کند در صورت پرداخت نکردن پول، تصویر کارت ملی یا نشانی منزل را در گروه‌ها منتشر می‌کند. در این حالت، پیام‌ها و مطالبه وجه اهمیت زیادی دارند.

دوم، ممکن است اطلاعات برای فریب دیگران استفاده شود. اگر فردی با تصویر و مشخصات شما در ایتا حسابی بسازد و از دیگران پول بگیرد، موضوع می‌تواند با کلاهبرداری یا جرایم رایانه‌ای مرتبط شود. در چنین پرونده‌ای، صرف اثبات ارسال اطلاعات کافی نیست و باید رابطه میان استفاده از اطلاعات و فریب یا ورود ضرر نیز بررسی شود.

سوم، امکان دارد انتشار اطلاعات باعث هتک حیثیت، توهین یا نسبت دادن مطالب خلاف واقع شود. ارسال یک تصویر یا مدرک در کنار توضیحات دروغین، به‌خصوص در گروه‌های پرمخاطب، می‌تواند آثار شدیدتری نسبت به ارسال خصوصی داشته باشد. بنابراین، تعداد مخاطبان، عمومی یا خصوصی بودن کانال و میزان انتشار، در ارزیابی موضوع مؤثر است.

رضایت صاحب اطلاعات می‌تواند در ارزیابی قانونی رفتار نقش مهمی داشته باشد، اما هر رضایتی به معنای اجازه انتشار نامحدود نیست. برای مثال، ممکن است شخصی تصویر کارت ملی خود را فقط برای ثبت‌نام در یک مؤسسه ارسال کند؛ این اجازه الزاماً شامل انتشار تصویر در یک گروه ایتا یا فرستادن آن برای اشخاص دیگر نمی‌شود.

اگر مدیر یک گروه، کارمند یک مجموعه یا فردی که به اطلاعات دسترسی شغلی داشته، اطلاعات را خارج از وظیفه خود منتشر کند، موضوع می‌تواند از نظر مسئولیت مدنی و در برخی شرایط کیفری نیز بررسی شود. همچنین اگر اطلاعات به صورت ناقص یا دستکاری‌شده منتشر شده باشد، باید نسخه اصلی و نسخه منتشرشده با هم مقایسه شوند.

از سوی دیگر، شخصی که اطلاعات او منتشر شده نیز باید مراقب باشد بدون دلیل، فردی را در فضای عمومی مجرم معرفی نکند. بهتر است به جای تهدید متقابل یا انتشار مشخصات طرف مقابل، موضوع از طریق ثبت گزارش و شکایت رسمی پیگیری شود.

اولین اقدام، حفظ ادله است. پیام‌ها را حذف نکنید و از صفحه گفت‌وگو، نام کاربری، شناسه حساب، تاریخ و ساعت ارسال، تصویر پروفایل، لینک پیام در صورت وجود و اعضای گروه تصویربرداری کنید. اگر پیام قابل فوروارد است، نسخه اصلی آن را نیز نگه دارید. اسکرین‌شات به تنهایی ممکن است برای اثبات همه جزئیات کافی نباشد، بنابراین بهتر است اطلاعات فنی و اصل پیام نیز حفظ شود.

در موضوع دادن اطلاعات هویتی از طریق پیام رسان ایتا به دیگران، گزارش سریع حساب یا محتوای مجرمانه به پشتیبانی پیام‌رسان می‌تواند برای جلوگیری از ادامه انتشار مفید باشد؛ اما گزارش به پشتیبانی جای شکایت رسمی را نمی‌گیرد. اگر احتمال دسترسی به حساب شما وجود دارد، رمز عبور را تغییر دهید، ورودهای فعال را بررسی کنید و احراز هویت دومرحله‌ای را فعال نمایید.

• از فرد ارسال‌کننده بخواهید محتوا را حذف کند؛ این درخواست بهتر است محترمانه و قابل استناد باشد.
• اگر تهدید یا اخاذی وجود دارد، وجهی پرداخت نکنید و وارد وعده‌های غیرقابل کنترل نشوید.
• در صورت افشای نشانی یا اطلاعات حساس، موضوع را به افراد نزدیک و محل کار اطلاع دهید.
• اگر اطلاعات بانکی منتشر شده است، فوراً با بانک تماس بگیرید و اقدامات امنیتی لازم را انجام دهید.
• برای ثبت رسمی شکایت، ادله را مرتب و همراه با شرح زمانی واقعه آماده کنید.

مدارک پرونده باید نشان دهد چه اطلاعاتی، توسط چه حسابی، در چه زمانی و برای چه اشخاصی ارسال شده است. تصویر کارت ملی یا مدرکی که مالکیت اطلاعات را نشان دهد، اسکرین‌شات پیام‌ها، فایل اصلی، شماره تلفن یا شناسه کاربری فرستنده، نشانی گروه یا کانال، شهادت مطلعان و گزارش‌های مربوط به خسارت، از مدارک قابل استفاده هستند.

اگر ارسال اطلاعات باعث برداشت وجه، ایجاد حساب جعلی، تماس‌های مزاحم یا تهدید شده است، رسید بانکی، گزارش تماس‌ها، پیامک‌های بانکی، پرینت حساب و مکاتبات مرتبط را نیز نگه دارید. بهتر است تصاویر را ویرایش نکنید و در صورت امکان، تلفن همراه یا حساب کاربری اصلی برای بررسی کارشناسی در دسترس باشد.

در موارد مهم، مراجعه به مرجع انتظامی تخصصی جرایم رایانه‌ای و سپس ثبت شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود. مرجع رسیدگی ممکن است برای شناسایی صاحب حساب، بررسی نشانی فنی، دریافت اطلاعات از پیام‌رسان یا تطبیق داده‌ها، دستور کارشناسی و استعلام صادر کند.

در ادامه، نمونه‌ای از متن شکایت درباره دادن اطلاعات هویتی از طریق پیام رسان ایتا به دیگران ارائه می‌شود. این متن باید بر اساس واقعیت پرونده، نوع اطلاعات و نتیجه ایجادشده اصلاح شود و از درج مطالب حدسی یا نادرست خودداری گردد.

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب ویژه جرایم رایانه‌ای

با سلام؛

اینجانب ........ فرزند ........ به شماره ملی ........، از آقای یا خانم ........ با شماره تلفن یا شناسه کاربری ........ شکایت دارم. مشتکی‌عنه در تاریخ ........ از طریق پیام‌رسان ایتا، اطلاعات هویتی اینجانب شامل ........ را بدون رضایت من در گفت‌وگوی خصوصی یا گروهی به نشانی ........ برای اشخاص دیگر ارسال یا منتشر کرده است.

اطلاعات منتشرشده شامل ........ بوده و این اقدام موجب ........ شده است. پس از انتشار، اشخاصی با شماره ........ با اینجانب تماس گرفته‌اند یا حسابی با نام و تصویر من ایجاد شده یا خسارت مالی و حیثیتی به شرح زیر وارد شده است: ........ . با وجود درخواست حذف محتوا در تاریخ ........، مشتکی‌عنه از حذف آن خودداری کرده یا انتشار را ادامه داده است.

دلایل و مدارک من عبارت‌اند از: تصاویر پیام‌ها، فایل‌های ارسالی، مشخصات حساب کاربری، شهادت مطلعان، رسیدهای مالی، گزارش تماس‌ها و سایر مستندات پیوست. با توجه به مراتب، تقاضای شناسایی صاحب حساب، حفظ و بررسی ادله الکترونیکی، جلوگیری از ادامه انتشار، تعقیب کیفری مشتکی‌عنه بر اساس عنوان قانونی منطبق با رفتار ارتکابی و جبران خسارت‌های واردشده را دارم.

نام و نام خانوادگی، امضا و تاریخ

ثبت شکواییه معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام می‌شود و هزینه آن بر اساس تعرفه‌های جاری خدمات قضایی و تعداد خدمات مورد استفاده محاسبه می‌گردد. هزینه کارشناسی، تأمین دلیل یا سایر اقدامات تخصصی نیز ممکن است جداگانه مطرح شود. مبلغ دقیق را باید هنگام ثبت، از دفتر خدمات قضایی دریافت کرد؛ زیرا تعرفه‌ها ممکن است تغییر کنند.

برای این نوع موضوع، یک مهلت واحد و ثابت برای همه پرونده‌ها وجود ندارد. عنوان اتهام، قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن جرم، زمان اطلاع از موضوع و مقررات مربوط به مرور زمان می‌تواند در ارزیابی مهلت مؤثر باشد. بنابراین، حتی اگر هنوز همه مدارک کامل نیست، بهتر است شکایت و گزارش اولیه در سریع‌ترین زمان ثبت شود تا امکان حفظ داده‌های الکترونیکی و شناسایی حساب بیشتر باشد.

آیا فرستادن شماره تلفن یک شخص در گروه ایتا جرم است؟

صرف ارسال شماره تلفن همیشه جرم نیست و باید هدف و نتیجه رفتار بررسی شود. اگر شماره برای ایجاد مزاحمت، تهدید، تبلیغ ناخواسته، فریب یا لطمه به حیثیت فرد منتشر شده باشد، امکان پیگیری وجود دارد. عمومی بودن گروه و تعداد اعضا نیز در ارزیابی موضوع مؤثر است.

اگر تصویر کارت ملی من منتشر شود، چه اقدامی انجام دهم؟

از پیام و حساب منتشرکننده مستند تهیه کنید، درخواست حذف را نگه دارید، موضوع را به پیام‌رسان گزارش دهید و در صورت وجود سوءاستفاده یا احتمال آن، شکایت رسمی ثبت کنید. اگر اطلاعات بانکی یا نشانی محل سکونت نیز در تصویر وجود دارد، اقدامات امنیتی فوری انجام دهید.

آیا اسکرین‌شات پیام‌های ایتا برای شکایت کافی است؟

اسکرین‌شات می‌تواند دلیل اولیه باشد، اما اصالت و کامل بودن آن ممکن است بررسی شود. پیام اصلی، تلفن همراه، شناسه حساب، فایل ارسالی و شهادت مطلعان، ارزش اثباتی پرونده را تقویت می‌کند. از برش‌دادن یا دستکاری تصاویر خودداری کنید.

اگر فرستنده ناشناس باشد، چگونه از او شکایت کنم؟

شکایت علیه شخص ناشناس نیز ممکن است. در این حالت، شناسه کاربری، شماره تلفن، تصویر حساب، زمان ارسال و نشانی گروه یا کانال را ارائه کنید تا مرجع رسیدگی از روش‌های فنی و استعلام‌های قانونی برای شناسایی استفاده کند.

آیا می‌توان بابت خسارت روحی و مالی مطالبه وجه کرد؟

در صورت اثبات رفتار، تقصیر، رابطه میان عمل و زیان و میزان خسارت، امکان طرح مطالبه ضرر و زیان وجود دارد. خسارت مالی معمولاً با اسناد پرداخت و کاهش دارایی اثبات می‌شود و خسارت معنوی نیز با توجه به شرایط پرونده و تشخیص مرجع قضایی بررسی خواهد شد.

دادن اطلاعات هویتی از طریق پیام رسان ایتا به دیگران زمانی اهمیت کیفری جدی پیدا می‌کند که بدون رضایت، با هدف سوءاستفاده یا همراه با تهدید، فریب، مزاحمت، توهین و هتک حیثیت انجام شود. برای پیگیری موفق، باید اصل پیام‌ها و مشخصات حساب حفظ شود، از واکنش‌های هیجانی و انتشار متقابل اطلاعات پرهیز گردد و موضوع در سریع‌ترین زمان از مسیر قانونی دنبال شود. تشخیص عنوان اتهام، ارزش ادله و میزان خسارت به جزئیات هر پرونده وابسته است؛ بنابراین در پرونده‌های حساس، بررسی مستندات توسط متخصص حقوقی می‌تواند از اشتباه در ثبت شکایت یا از بین رفتن ادله جلوگیری کند.