آیا سفتهای که تاریخ ندارد قابل مطالبه و وصول است؟ بله، داشتن سفته بدون تاریخ لزوماً به معنای بیاعتباری کامل آن نیست، اما معمولاً مزایای سند تجاری آن را با مشکل روبهرو میکند و اعتبارش به متن سفته، توافق طرفین و سایر مدارک بستگی دارد. در حقوق ایران، تاریخ صدور از مندرجات مهم سفته است؛ بنابراین نبودن آن ممکن است باعث شود سفته از حمایتهای ویژه اسناد تجاری برخوردار نباشد، هرچند اصل تعهد مالی با دلایل دیگر قابل اثبات باشد.
سفته سندی است که صادرکننده به موجب آن پرداخت مبلغی را در موعد معین یا عندالمطالبه تعهد میکند. تاریخ صدور و در مواردی تاریخ پرداخت، برای تشخیص زمان ایجاد تعهد و اجرای برخی آثار تجاری اهمیت دارد. به همین دلیل، داشتن سفته بدون تاریخ ممکن است امکان استفاده از مقررات خاص سفته، مانند برخی امتیازات مربوط به واخواست و مسئولیت امضاکنندگان، را محدود کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای سفته را ببینید.
با این حال، نبود تاریخ الزاماً دین را از بین نمیبرد. دادگاه میتواند با بررسی قرارداد، رسید پرداخت، پیامها، شهادت، رابطه کاری یا معاملاتی و نحوه تحویل سفته، درباره وجود تعهد تصمیم بگیرد. بنابراین باید میان اعتبار تجاری سفته و ارزش اثباتی نوشته تفاوت گذاشت؛ ممکن است نوشته شرایط کامل سند تجاری را نداشته باشد، اما همچنان نشانهای مهم از بدهی یا تضمین باشد.
تاریخ صدور، زمان تنظیم و امضای سفته است؛ اما تاریخ سررسید، زمانی است که دارنده میتواند پرداخت وجه را مطالبه کند. گاهی افراد هنگام دریافت سفته فقط تاریخ سررسید را درج میکنند و تاریخ صدور را خالی میگذارند. این دو تاریخ جایگزین یکدیگر نیستند. اگر سفته برای تضمین حسن انجام کار صادر شده باشد، ممکن است اساساً سررسید مشخصی نداشته باشد؛ در این حالت، قرارداد اصلی باید روشن کند سفته در چه شرایطی قابل استفاده است.
تکمیل بعدی سفته فقط زمانی کمخطرتر است که صادرکننده درباره اختیار تکمیل، مبلغ، علت صدور و زمان استفاده توافق روشنی داده باشد. تکمیل برخلاف توافق، تغییر مبلغ یا درج تاریخی که با واقعیت سازگار نیست، میتواند موجب مسئولیت مدنی و در شرایط خاص، ادعاهای کیفری شود؛ اما تشخیص عنوان دقیق، به قصد اشخاص و مدارک پرونده وابسته است.
دارنده باید منشأ طلب و میزان آن را تا حد امکان روشن کند. صادرکننده نیز میتواند ثابت کند سفته بابت ضمانت داده شده، بدهی پرداخت شده، مبلغ برخلاف توافق تکمیل شده یا سفته باید مسترد میشده است. صرف ادعای شفاهی همیشه کافی نیست و ارزش هر دلیل با توجه به مجموع شواهد سنجیده میشود.
فرض کنید کارفرما از کارمند خود یک سفته امضاشده بدون تاریخ برای تضمین انجام وظایف دریافت کرده است. پس از پایان همکاری، کارفرما روی سفته تاریخ و مبلغی بیشتر از توافق درج و وجه آن را مطالبه میکند. در این وضعیت، داشتن سفته بدون تاریخ بهتنهایی ثابت نمیکند که کارمند بدهکار است. قرارداد کار، رسید تحویل، پیامهای طرفین و دلیل ورود خسارت باید بررسی شود. اگر کارمند بتواند تضمینی بودن سفته و پرداخت یا نبود خسارت را اثبات کند، امکان دفاع مؤثر وجود دارد؛ نتیجه نهایی به دلایل پرونده بستگی دارد.
ابتدا باید از سفته و تمام مدارک مرتبط تصویر تهیه و سپس از طریق اظهارنامه، استرداد سفته یا تعیین تکلیف آن مطالبه شود. اگر دعوای مطالبه وجه مطرح شده باشد، دفاع باید بر رابطه پایه، تضمینی بودن سند و نحوه تکمیل آن متمرکز شود. در صورت ادعای جعل، الحاق یا استفاده برخلاف اذن، موضوع باید با دقت و همراه با درخواست کارشناسی مطرح شود. مراجعه زودهنگام به وکیل یا مشاور حقوقی، بهویژه پیش از امضای اقرار یا توافق جدید، از تشدید اختلاف جلوگیری میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی سفته را ببینید.
داشتن سفته بدون تاریخ سفته را خودبهخود بیاثر نمیکند، اما میتواند اثبات تعهد و استفاده از مزایای تجاری را دشوار سازد. بهترین اقدام، ثبت دقیق علت صدور، مبلغ، تاریخها و شرایط استفاده در قرارداد یا رسید جداگانه و نگهداری مدارک تحویل و تسویه است. در هر اختلاف، نتیجه بر اساس مجموع اسناد و قرائن تعیین میشود، نه صرفاً وجود یا نبود یک تاریخ. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل شهرری را ببینید.