آیا همسر متوفی میتواند هم سهم خود از ترکه را بگیرد و هم بابت کارهایی که در دوران زندگی مشترک انجام داده مطالبهای داشته باشد؟ بله؛ دریافت اجرت المثل و ارث دو حق متفاوت هستند و مبلغ اجرت المثل رقم ثابت و از پیش تعیینشدهای ندارد، بلکه معمولاً پس از بررسی شرایط زندگی و نظر کارشناس رسمی دادگستری مشخص میشود. ارث، سهم قانونی شخص از دارایی باقیمانده متوفی است؛ اما اجرت المثل، طلبی مستقل بابت کارهایی است که بدون قصد تبرع و به درخواست یا با دستور همسر انجام شدهاند.
سهمالارث پس از فوت، شناسایی اموال، پرداخت دیون و هزینههای مقدم بر تقسیم ترکه محاسبه میشود. در مقابل، اجرتالمثل مربوط به ارزش خدماتی مانند خانهداری، نگهداری از فرزندان یا انجام امور خانوادگی در دوران زوجیت است. بنابراین ممکن است زوجه هم وارث باشد و هم از متوفی طلب اجرتالمثل داشته باشد. پرداخت سهمالارث، بهخودیخود باعث از بین رفتن طلب اجرتالمثل نمیشود و این طلب باید جداگانه بررسی و اثبات شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
صرف انجام کارهای خانه برای موفقیت دعوا کافی نیست. دادگاه معمولاً مجموعهای از شرایط را بررسی میکند و نتیجه به مدارک و اوضاع پرونده بستگی دارد:
در صورت فوت زوج، ادعا متوجه ترکه اوست و رسیدگی باید با رعایت وضعیت وراث، گواهی انحصار وراثت و داراییهای باقیمانده انجام شود. اگر ترکه کافی نباشد، وصول طلب ممکن است با محدودیت عملی روبهرو شود.
گواهی انحصار وراثت، سند ازدواج، مدارک هویتی، گواهی فوت، اسناد مربوط به اموال متوفی و هر مدرکی که مدت و کیفیت زندگی مشترک را نشان دهد، اهمیت دارد. شهادت بستگان یا اشخاصی که از وضعیت خانواده اطلاع مستقیم دارند نیز ممکن است مؤثر باشد. اظهارات زوجه درباره نوع کارها، تعداد فرزندان، اشتغال یا بیماری اعضای خانواده و میزان کمک دیگران، مبنای پرسشهای کارشناسی قرار میگیرد. ثبت همزمان مطالبه ارث و دریافت اجرت المثل و ارث به معنای یکی بودن دو دعوا نیست و هرکدام باید مبنای حقوقی و دلایل مناسب خود را داشته باشد.
فرض کنید زوجهای پس از فوت شوهرش، گواهی انحصار وراثت دریافت کرده و متوجه میشود همسرش ملکی و حساب بانکی داشته است. او میتواند سهمالارث خود را در فرایند تقسیم ترکه مطالبه کند و جداگانه توضیح دهد که طی بیست سال، خانهداری و نگهداری از سه فرزند را بدون توافق بر رایگان بودن انجام داده است. در این حالت، دریافت اجرت المثل و ارث ممکن است مطرح شود؛ اما تعیین مبلغ اجرتالمثل به نظر کارشناس و ارزیابی دادگاه وابسته است و نتیجه قطعی بدون بررسی مدارک قابل پیشبینی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب ملکی را ببینید.
ابتدا باید اسناد ازدواج، فوت، انحصار وراثت و اطلاعات مربوط به ترکه گردآوری شود. سپس خواستهها بهدرستی تنظیم و مرجع صالح بر اساس نوع دعوا و وضعیت متوفی تعیین میشود. دادگاه پس از بررسی ادعا، در صورت نیاز موضوع را به کارشناس ارجاع میدهد و طرف مقابل میتواند درباره مدت زندگی مشترک، رایگان بودن خدمات یا میزان کار انجامشده دفاع کند. توافقنامههای قبلی، اقرارها و دریافت مبالغ مشخص نیز در نتیجه اثر دارند. پیش از امضای رضایتنامه یا تقسیمنامه، باید روشن شود که آیا اجرتالمثل نیز تسویه شده است یا خیر.
دریافت اجرت المثل و ارث از نظر حقوقی قابل جمع است، اما هیچکدام خودکار و بدون دلیل پرداخت نمیشود. ارث بر اساس خویشاوندی و مقررات ترکه تعیین میشود و اجرتالمثل به اثبات شرایط کار، قصد پرداخت و ارزش خدمات وابسته است. بررسی اسناد، وضعیت ترکه و نحوه طرح خواسته پیش از اقدام، احتمال خطا و از دست رفتن فرصتهای قانونی را کاهش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.