اگر متهم برای حضور در دادسرا یا شعبه بازپرسی پیدا نشود، آیا رسیدگی متوقف میشود؟ معمولاً خیر؛ در دسترس نبودن متهم برای مراحل شعبه بازپرسی بهتنهایی موجب توقف تحقیقات نیست و بازپرس میتواند با رعایت تشریفات قانونی، ابلاغ، احضار و در صورت وجود شرایط لازم، اقدامات بعدی را انجام دهد. با این حال، متهم اصولاً حق دارد از اتهام، دلایل آن و روند تحقیقات آگاه شود و عدم حضور او نباید بهصورت خودکار به معنای پذیرش اتهام تلقی شود.
نخست باید نشانی متهم از منابع معتبر بررسی و احضاریه به شیوه قانونی ابلاغ شود. اگر ابلاغ واقعی ممکن نباشد، ابلاغ قانونی یا روشهای جایگزین پیشبینیشده در مقررات میتواند مطرح شود. چنانچه متهم بدون عذر موجه حاضر نشود، بازپرس ممکن است دستور جلب صادر کند؛ البته جلب نیازمند رعایت شرایط قانونی، تناسب اقدام با موضوع اتهام و وجود قرائن لازم است.
در مواردی که محل اقامت متهم معلوم نیست یا وی عمداً خود را پنهان میکند، موضوع با «غیبت ساده» تفاوت دارد. مجهولالمکان بودن باید از طریق بررسیهای متعارف احراز شود و پنهان شدن عمدی نیز نیازمند قرائن است. صرف ادعای شاکی یا یکبار حاضر نشدن متهم، برای نتیجهگیری قطعی درباره فرار یا اختفا کافی نیست.
در دسترس نبودن متهم برای مراحل شعبه بازپرسی ممکن است باعث شود برخی اقدامات تحقیقاتی بدون حضور او انجام شود؛ برای نمونه، اظهارات شاکی و شهود اخذ، اسناد بررسی و نظریه کارشناسی دریافت میشود. با وجود این، حقوق دفاعی متهم باید رعایت شود. هرگاه حضور یا دفاع او برای تصمیمگیری ضروری باشد، بازپرس باید از ابزارهای قانونی برای احضار یا جلب استفاده کند و نمیتواند صرفاً به دلیل عدم حضور، اتهام را ثابتشده فرض کند.
متهم یا وکیل او میتواند پس از اطلاع از پرونده، درخواست مطالعه اوراق قابل دسترسی، ارائه دفاع کتبی، معرفی شاهد، ارائه سند و اعتراض به تصمیمهای قابل اعتراض را پیگیری کند. اگر متهم بازداشت شود، حق برخورداری از وکیل و اطلاع از اتهام اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین عذرهایی مانند بیماری جدی یا مانع قهری باید با مدارک قابل بررسی ارائه شوند، نه صرفاً به شکل شفاهی. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مطالعه پرونده در تهران را ببینید.
اشتباه رایج این است که متهم پس از دریافت احضاریه، بدون هماهنگی در جلسه حاضر نمیشود یا نشانی خود را تغییر میدهد. این رفتار میتواند احتمال صدور دستور جلب یا دشوار شدن دفاع را افزایش دهد. در مقابل، حضور داوطلبانه همراه با وکیل، معمولاً امکان توضیح درباره اتهام و ارائه مدارک را بهتر فراهم میکند؛ اما نتیجه نهایی همچنان به محتویات پرونده بستگی دارد.
فرض کنید شخصی به اتهام ایراد خسارت عمدی احضار شده، اما در نشانی ثبتشده حضور ندارد. شاکی نمیتواند صرفاً از این موضوع نتیجه بگیرد که اتهام ثابت است. شعبه باید وضعیت ابلاغ و نشانی را بررسی کند. اگر متهم پس از آگاهی، با ارائه گواهی بستری شدن و تعیین نشانی جدید مراجعه کند، در دسترس نبودن متهم برای مراحل شعبه بازپرسی لزوماً به صدور حکم علیه او منجر نمیشود؛ بلکه دفاع، اسناد و سایر دلایل نیز باید ارزیابی شوند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ۲۴ ساعته را ببینید.
عدم حضور متهم، تحقیقات مقدماتی را همیشه متوقف نمیکند و ممکن است به احضار مجدد، جلب یا ادامه برخی تحقیقات منتهی شود. با این حال، اثبات اتهام نیازمند دلیل است و غیبت بهتنهایی دلیل محکومیت نیست. بهترین اقدام، پیگیری سریع ابلاغها، اعلام نشانی معتبر، ارائه عذر مستند و استفاده از وکیل برای حفظ حقوق دفاعی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل ملکی در صادقیه را ببینید.