آیا بخشیدن مهریه باعث میشود زن برای همیشه حق مطالبه آن را از دست بدهد؟ در بیشتر موارد، در مورد بخشش مهریه پاسخ مثبت است؛ اما اثر حقوقی آن به نوع توافق و عباراتی بستگی دارد که در سند نوشته میشود. اگر زن با قصد و رضای کامل، شوهر را از پرداخت مهریه ابراء کند، اصل دین ساقط میشود و مطالبه دوباره آن معمولاً امکانپذیر نیست. بااینحال، هبه، بذل مهریه در طلاق خلع و اقرار به دریافت مهریه، آثار یکسانی ندارند.
زن مالک مهریه است و پس از ایجاد عقد نکاح میتواند تمام یا بخشی از آن را منتقل، مطالبه یا اسقاط کند. ابراء ذمه شوهر معمولاً روشنترین شیوه برای صرفنظر کردن از مهریه است؛ زیرا زن اعلام میکند که دیگر طلب خود را از شوهر نمیخواهد. در مقابل، هبه مهریه به معنای بخشیدن مال یا طلب است و ممکن است در برخی وضعیتهای خاص، بحث رجوع از هبه مطرح شود. همچنین در طلاق خلع، زن ممکن است مهریه یا بخشی از آن را در برابر طلاق بذل کند که تابع مقررات و شرایط همان طلاق است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
مهمترین دلیل، سند رسمی تنظیمشده در دفتر اسناد رسمی یا ثبت عبارت مربوط در سند ازدواج و مدارک طلاق است. متن سند باید دقیقاً مشخص کند که:
نوشته عادی، پیامک، رسید بانکی و شهادت شهود نیز ممکن است در دعوا مؤثر باشند، اما اعتبار آنها به اصالت، محتوای دقیق و سایر قرائن بستگی دارد. صرف امضای برگهای با عنوان کلی «رضایت» لزوماً به معنای اسقاط کامل مهریه نیست.
برای در مورد بخشش مهریه به شکل کمخطرتر، زن باید ابتدا مقدار دقیق مهریه و نوع اقدام حقوقی را تعیین کند. سپس با کارت ملی، شناسنامه، سند ازدواج و در صورت نیاز مدارک طلاق، به دفتر اسناد رسمی مراجعه میشود. سردفتر باید مفاد سند را برای زن توضیح دهد و پس از احراز هویت و اهلیت، سند را ثبت کند. اگر موضوع در جریان طلاق خلع مطرح باشد، متن بذل باید با روند پرونده طلاق هماهنگ شود. مراجعه به دفترخانه بهتنهایی، بدون تنظیم سند روشن، حق شوهر را نسبت به ادعای خودکارِ بخشش کامل ثابت نمیکند.
فرض کنید مریم در یک برگه عادی نوشته باشد: «برای رضایت شوهرم از مهریهام گذشتم.» پس از جدایی، شوهر ادعا کند تمام مهریه ابراء شده است؛ اما مریم بگوید فقط از بخشی از آن صرفنظر کرده است. در چنین وضعی، دادگاه به متن کامل، زمان تنظیم، امضا، شرایط روحی، شهادت شهود و سایر دلایل توجه میکند و نتیجه قطعی فقط بر اساس عنوان برگه تعیین نمیشود. بنابراین، عبارت دقیق در مورد بخشش مهریه اهمیت اساسی دارد و بهتر است مقدار و اثر حقوقی آن صریح نوشته شود.
امضای سند بدون مطالعه، استفاده از عبارتهای مبهم، اشتباه گرفتن «عدم مطالبه فعلی» با «اسقاط همیشگی»، و امضای رضایتنامه تحت فشار از خطاهای مهم هستند. اگر ادعای اکراه، جعل، فقدان قصد یا عدم اهلیت وجود داشته باشد، امکان طرح دعوا یا دفاع قضایی وابسته به مدارک و شرایط پرونده است. پیش از امضا باید مشخص شود که هدف، دریافت پول، تقسیط، گذشت موقت یا اسقاط قطعی دین است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
در نتیجه، بخشش مهریه تصمیمی با آثار مالی جدی است. سند رسمی و عبارت دقیق، خطر اختلاف را کاهش میدهد؛ اما برای انتخاب میان ابراء، هبه، بذل یا اقرار به وصول، بررسی وضعیت ازدواج، طلاق و مدارک موجود ضروری است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ورامین را ببینید.