آیا یکی از ورثه میتواند سهم یک دانگ خود را از ملک بهجامانده مطالبه کند؟ بله؛ دعوای یک دانگ مشاع ملک ورثه ای با توجه به وضعیت سند، گواهی انحصار وراثت، میزان سهم هر وارث و قابلافراز یا غیرقابلافراز بودن ملک، ممکن است به شکل اثبات مالکیت، افراز، تقسیم ترکه یا فروش ملک مشاع مطرح شود. «یک دانگ» معمولاً معادل یکششم کل ملک است، اما باید با مفاد سند و سهمالارث واقعی تطبیق داده شود.
در مالکیت مشاع، هر وارث مالک بخش مشخص و جداشدهای از ملک نیست؛ بلکه در تمام اجزای ملک، به نسبت سهم خود مالکیت دارد. بنابراین دارنده یک دانگ نمیتواند بدون توافق سایر مالکان، قسمت معینی از زمین یا ساختمان را بهعنوان سهم قطعی خود تصرف یا منتقل کند. انتقال سهم مشاع امکانپذیر است، اما انتقال یک قسمت فیزیکی معین، پیش از افراز یا تقسیم معتبر، میتواند موجب اختلاف و طرح دعوا شود.
خواهان باید رابطه خود با متوفی، وقوع فوت و میزان سهم ادعایی را اثبات کند. مدارک معمول عبارتاند از:
اگر مالکیت مورث در سند رسمی روشن باشد، اثبات سهم آسانتر است؛ اما در ملک قولنامهای، ابتدا باید مالکیت مورث و زنجیره انتقال نیز اثبات شود. صرف تصرف یک وارث، بهتنهایی دلیل مالکیت انحصاری او نیست.
اگر ملک دارای سابقه ثبتی باشد، موضوع افراز ممکن است ابتدا از مسیر اداره ثبت محل وقوع ملک پیگیری شود. چنانچه ملک قابل افراز تشخیص داده نشود یا تصمیم ثبتی در مهلت مقرر مورد اعتراض قرار گیرد، رسیدگی قضایی و در موارد قانونی فروش ملک مشاع مطرح میشود. در ملک فاقد شرایط ثبتی یا در اختلافات مربوط به اصل مالکیت و وراثت، طرح دعوا در دادگاه صالح اهمیت بیشتری دارد.
در دعوای تقسیم ترکه، دادگاه مجموعه داراییها و بدهیهای متوفی را بررسی میکند. اگر تقسیم فیزیکی ممکن نباشد، فروش ملک و تقسیم بهای آن میان صاحبان سهم، پس از کسر هزینهها و دیون مقدم، میتواند راهحل عملی باشد. درخواست فروش به معنای از بین رفتن حق وارث نیست؛ بلکه سهم او از مبلغ حاصل پرداخت میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
فرض کنید پدر خانواده مالک ششدانگ یک خانه بوده و پس از فوت، یکی از ورثه بر اساس توافقنامه معتبر، مالک یک دانگ شده است. اگر سایر ورثه از افراز یا فروش توافقی جلوگیری کنند، او میتواند دعوای یک دانگ مشاع ملک ورثه ای را با خواسته متناسب، مانند اثبات مالکیت، افراز یا فروش ملک مشاع، مطرح کند. نتیجه پرونده به اعتبار توافقنامه، وضعیت سند، قابلیت افراز و دفاع سایر ورثه بستگی دارد و صرف ادعای داشتن یک دانگ، بدون دلیل، برای صدور حکم کافی نیست.
انتخاب خواسته نادرست، طرف دعوا قرار ندادن همه مالکان، اشتباه در مشخصات ثبتی، بیتوجهی به دیون متوفی و درخواست تحویل یک قسمت معین از ملک مشاع، از خطاهای رایج است. پیش از ثبت دادخواست باید مشخص شود هدف، دریافت قیمت سهم، جداسازی رسمی، یا تثبیت مالکیت است. در عمل، دعوای یک دانگ مشاع ملک ورثه ای بدون بررسی سند و وضعیت ثبتی ممکن است طولانی و پرهزینه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره برای وکیل را ببینید.
دارنده یک دانگ از ملک ورثهای، اصولاً مالک سهم مشاع است و نه یک قطعه مشخص از ملک. او میتواند با مدارک کافی، افراز، تقسیم، اثبات مالکیت یا فروش ملک را پیگیری کند. در انتخاب مسیر، بررسی اسناد، تعیین همه ذینفعان و تطبیق سهم با گواهی انحصار وراثت ضروری است. برای همین، دعوای یک دانگ مشاع ملک ورثه ای باید بر اساس وضعیت واقعی ملک و خواسته دقیق تنظیم شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی دماوند را ببینید.