آیا شوهر میتواند بدون پرداخت مهریه همسرش را طلاق دهد؟ راه های طلاق دادن زن بدون مهریه به معنای از بین رفتن یا نادیده گرفتن مهریه نیست؛ بلکه معمولاً شامل جلب رضایت زن برای بخشش مهریه، اثبات اعسار و تقسیط آن، یا تأمین حقوق مالی در روند طلاق است. در حقوق ایران، مهریه دِینی مستقل بر عهده شوهر محسوب میشود و صرف صدور حکم طلاق، این دین را حذف نمیکند.
مرد اصولاً میتواند با مراجعه به دادگاه خانواده و طی تشریفات قانونی، درخواست طلاق همسرش را مطرح کند؛ حتی اگر زن با اصل طلاق موافق نباشد. بااینحال، این اختیار به معنی طلاق رایگان نیست. دادگاه هنگام رسیدگی، تکلیف مهریه و سایر حقوق مالی زن را بررسی میکند و برای ثبت طلاق، پرداخت، تأمین، رضایت زن یا صدور تصمیم مناسب درباره ناتوانی مالی شوهر اهمیت دارد.
بنابراین، در طلاق یکطرفه مرد، زن مجبور به بخشیدن مهریه نیست. اگر شوهر توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، باید همزمان یا پس از مطالبه، اعسار خود را با مدارک مالی و شهادت معتبر اثبات کند. در صورت پذیرش اعسار، ممکن است پرداخت مهریه به شکل پیشقسط و اقساط تعیین شود؛ میزان آن به درآمد، دارایی، بدهی و وضعیت معیشتی زوج بستگی دارد.
در طلاق توافقی، زن و مرد میتوانند درباره تمام یا بخشی از مهریه توافق کنند. زن ممکن است در برابر جدایی، مهریه را بذل کند و مرد نیز با قبول بذل، شرایط طلاق خلع یا در صورت وجود شرایط، طلاق مبارات را فراهم کند. این توافق باید دقیق و روشن باشد و درباره نفقه معوقه، اجرتالمثل، جهیزیه، حضانت و ملاقات فرزندان نیز تعیین تکلیف شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
بذل مهریه همیشه غیرقابل بازگشت نیست. در برخی طلاقهای بائن، زن در مدت عده میتواند به مالی که بخشیده رجوع کند؛ در این صورت، آثار حقوقی آن به نوع طلاق و واکنش شوهر وابسته خواهد بود. تنظیم عبارتهای مبهم در توافقنامه میتواند موجب اختلاف بعدی شود، بنابراین متن باید با توجه به نوع طلاق و قصد واقعی طرفین نوشته شود.
برای درخواست اعسار، صرف ادعای نداشتن پول کافی نیست. دادگاه معمولاً وضعیت واقعی مالی شخص را بررسی میکند. مدارک متداول عبارتاند از:
پنهان کردن اموال یا ارائه اطلاعات خلاف واقع میتواند مسئولیت حقوقی و حتی کیفری ایجاد کند. همچنین اعسار از پرداخت فوری، با معافیت دائمی از مهریه تفاوت دارد و معمولاً فقط شیوه پرداخت را تغییر میدهد.
فرض کنید علی با وجود پرداخت بخشی از مهریه، توان پرداخت باقیمانده را ندارد و سارا نیز حاضر به بخشش نیست. راه های طلاق دادن زن بدون مهریه در این وضعیت، از نظر حقوقی به معنای حذف بدهی نیست. علی میتواند دادخواست طلاق بدهد و همزمان با ارائه مدارک، اعسار و تقسیط مهریه را بخواهد. دادگاه پس از بررسی داراییها و درآمد او، درباره حقوق مالی سارا تصمیم میگیرد. نتیجه پرونده به مدارک، دفاعیات و وضعیت واقعی مالی بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
راه های طلاق دادن زن بدون مهریه محدود به توافق و بخشش داوطلبانه زن نیست و در طلاق یکطرفه، امکان پیگیری اعسار و تقسیط وجود دارد؛ اما هیچکدام به خودی خود مهریه را ساقط نمیکند. پیش از اقدام، باید نوع طلاق، حقوق مالی زن، وضعیت فرزندان و امکان اثبات اعسار بررسی شود تا تصمیمی که فقط برای سرعت بخشیدن به جدایی گرفته شده، به بدهی و اختلاف بیشتری منجر نشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در پردیس را ببینید.