آیا زوجه پس از بخشیدن مهریه میتواند دوباره آن را مطالبه کند؟ رجوع از ابرا مهربه اصولاً امکانپذیر نیست؛ زیرا ابرا در حقوق ایران صرفنظر کردن طلبکار از حق مالی خود و یک عمل حقوقی لازم محسوب میشود، نه وعدهای قابل پس گرفتن. با این حال، نتیجه نهایی به متن سند، قصد واقعی طرفین، اهلیت زوجه و اعتبار ادله بستگی دارد و هر نوشتهای که عنوان «ابرا» داشته باشد، الزاماً از نظر دادگاه ابرا تلقی نمیشود.
ابرا زمانی شکل میگیرد که زن، به عنوان طلبکار مهریه، با قصد آگاهانه و بدون اجبار، ذمه شوهر را از تمام یا بخشی از مهر بری کند. اثر آن، از بین رفتن دین در همان حدود است؛ بنابراین موضوعی برای مطالبه مجدد باقی نمیماند. تفاوت مهم ابرا با هبه در همین نکته است: هبه انتقال مال موجود است و در برخی شرایط امکان رجوع دارد، اما ابرا اسقاط حق دینی است و معمولاً رجوع از آن پذیرفته نمیشود.
همچنین رضایت شوهر برای اصل تحقق ابرا شرط اساسی نیست، هرچند اطلاع، امضا یا حضور او میتواند در اثبات وقوع عمل حقوقی مؤثر باشد. اگر زوجه تنها اعلام کرده باشد «در آینده مهریه را مطالبه نمیکنم» یا برای دریافت عوضی مشخص توافق کرده باشد، ممکن است رابطه حقوقی متفاوتی مانند تعهد، صلح یا اقرار ایجاد شده باشد.
ادعای بازگشت ساده از ابرا معمولاً کافی نیست. شخص مدعی باید نشان دهد که اساساً ابرا به شکل معتبر واقع نشده یا سند با قصد واقعی او مطابقت ندارد. مهمترین موارد قابل بررسی عبارتاند از:
اصل سند، سوابق دفترخانه، پیامها، رسیدهای پرداخت، شهادت اشخاص حاضر، گزارش کارشناسی خط و امضا و قرائن مربوط به شرایط تنظیم نوشته میتواند در ارزیابی پرونده مؤثر باشد. در سند رسمی، انکار و تردید معمولاً جایگاه محدودی دارد و ادعاهایی مانند جعل یا بیاعتباری باید با دلیل مطرح شوند. در سند عادی، بررسی اصالت امضا و شرایط امضا اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل چک را ببینید.
پیش از طرح دعوا باید مشخص شود خواسته واقعی چیست: اثبات بیاعتباری سند، ادعای جعل، اثبات اکراه، مطالبه بخش اسقاطنشده مهر یا اعتراض به اجرای سند. انتخاب نادرست عنوان دعوا ممکن است باعث رد درخواست یا طولانی شدن رسیدگی شود.
فرض کنید زوجه در دفترخانه سندی امضا کرده و در آن تمام مهریه را ابرا نموده است. چند ماه بعد ادعا میکند شوهر او را تهدید کرده و نوشته را بدون آگاهی کامل امضا کرده است. در این وضعیت، صرف پشیمانی موجب رجوع از ابرا مهربه نمیشود؛ اما اگر زوجه بتواند تهدید مؤثر، فقدان قصد یا جعل سند را اثبات کند، دادگاه ابتدا درباره اعتبار سند تصمیم میگیرد و سپس درباره امکان مطالبه مهر اظهارنظر خواهد کرد. نتیجه، وابسته به ادله و اوضاع پرونده است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
ابتدا باید تصویر کامل سند و سوابق مربوط به آن تهیه شود و متن دقیق، نوع سند و دفتر تنظیمکننده بررسی گردد. سپس بهتر است پیش از هر اقدام، با وکیل خانواده یا حقوقدان درباره امکان طرح دعوا مشورت شود. ارسال اظهارنامه، درخواست تأمین دلیل یا ارجاع امضا به کارشناسی، بسته به وضعیت پرونده، ممکن است مفید باشد؛ اما نباید بدون تعیین ادعای اصلی انجام شود.
در حالت معمول، ابرا مهریه پس از تحقق، قابل پس گرفتن نیست و رجوع از ابرا مهربه به معنای ساده پشیمانی نتیجهای ندارد. راه پیگیری زمانی مطرح میشود که اعتبار سند، قصد، رضایت، اهلیت یا عنوان واقعی قرارداد محل ایراد باشد. بررسی دقیق مدارک پیش از هر دادخواست، مهمترین عامل برای تشخیص امکان موفقیت است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در پردیس را ببینید.