آیا کارفرما میتواند دستمزد روزانه کارگر را کمتر از مبلغ مصوب تعیین کند؟ خیر؛ رد کردن حداقل دستمزد روزانه از نظر قانون کار معتبر نیست و توافق کارگر و کارفرما نمیتواند حقوقی کمتر از حداقل مقرر ایجاد کند. مبلغ حداقل مزد هر سال با توجه به تصمیم شورای عالی کار و برای گروههای مختلف کارگری اعلام میشود؛ بنابراین برای محاسبه رقم دقیق، باید سال، نوع کار و مشمولیت فرد مشخص باشد.
حداقل مزد، کف قانونی پرداخت به کارگر مشمول قانون کار است و معمولا به صورت مزد روزانه اعلام میشود. این مبلغ با حقوق ماهانه یکسان نیست؛ زیرا حقوق ماهانه ممکن است شامل مزد پایه، مزایای قانونی، حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، اضافهکاری و سایر پرداختها باشد. کارفرما نمیتواند با جمع کردن مزایای احتمالی، کسری مزد پایه را جبران کند.
ملاک تشخیص، مقررات معتبر همان سال و وضعیت واقعی رابطه کاری است. نوع قرارداد، تماموقت یا پارهوقت بودن، ساعات کار، سابقه، شغل و مشمولیت نسبت به طرحهای مزدی میتواند در محاسبه نهایی اثر بگذارد. در کار پارهوقت، پرداخت متناسب با ساعات کار ممکن است قانونی باشد؛ اما نرخ ساعتی نباید از نسبت قانونی حداقل مزد کمتر شود.
امضای قرارداد یا رضایتنامه، حق قانونی کارگر را از بین نمیبرد. هر شرطی که مزایای کارگر را از حداقلهای مقرر کمتر کند، در بخش کاهنده قابل استناد علیه کارگر نیست. بنابراین حتی اگر کارگر هنگام استخدام برگهای مبنی بر پذیرش مبلغ پایینتر امضا کرده باشد، امکان مطالبه مابهالتفاوت وجود دارد؛ هرچند اثبات مدت کار و مبلغ واقعی به مدارک بستگی دارد.
رد کردن حداقل دستمزد روزانه ممکن است در ظاهر با عنوانهایی مانند کارآموزی، آزمایشی، پورسانتی یا پرداخت علیالحساب انجام شود. عنوان قرارداد تعیینکننده نهایی نیست و رابطه واقعی طرفین بررسی میشود. اگر شخص در برابر دریافت مزد، به دستور کارفرما و در محل یا چارچوب کاری او فعالیت کرده باشد، ادعای صوری بودن عنوان قرارداد قابل بررسی است.
نبود قرارداد کتبی بهتنهایی مانع طرح ادعا نیست، اما کارگر باید تا حد امکان رابطه کاری، مدت اشتغال، میزان پرداخت و ساعات کار را اثبات کند. ادعا با دلیل تفاوت دارد و نتیجه رسیدگی بر اساس مجموع اسناد، اظهارات طرفین و بررسی مرجع حل اختلاف مشخص میشود.
کارگر میتواند برای مطالبه حقوق و مابهالتفاوت مزد به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل کار مراجعه و درخواست خود را در سامانه یا روش اعلامشده ثبت کند. رسیدگی معمولا در مرحله نخست در هیأت تشخیص انجام میشود و رأی آن، در صورت اعتراض، طبق تشریفات قانونی در هیأت حل اختلاف بررسی خواهد شد. مهلت اعتراض و شیوه ابلاغ باید از متن رأی و مقررات جاری همان پرونده احراز شود.
درخواست باید خواستهها را جداگانه مشخص کند؛ برای نمونه مابهالتفاوت مزد پایه، مزایای قانونی، اضافهکاری یا حق بیمه. صرف بیان اینکه رد کردن حداقل دستمزد روزانه رخ داده، بدون تعیین بازه زمانی و مبلغ پرداختی، محاسبه دقیق را دشوار میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه سوال از وکیل آنلاین رایگان را ببینید.
فرض کنید کارگری شش ماه در کارگاه تولیدی فعالیت کرده و در قرارداد، مبلغی کمتر از حداقل مزد روزانه سال مربوط درج شده است. او فیش حقوقی و گردش حساب دارد و همکاران نیز حضور مستمرش را تأیید میکنند. در این وضعیت، کارگر میتواند با محاسبه تفاوت مزد قانونی و مبلغ دریافتی، مطالبه خود را مطرح کند. نتیجه نهایی به احراز رابطه کار، روزهای کارکرد و اسناد پرداخت وابسته است و صرف درج عبارت رد کردن حداقل دستمزد روزانه در قرارداد، دفاع قطعی برای کارفرما ایجاد نمیکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان حقوقی را ببینید.
حداقل مزد، حق قانونی و غیرقابل اسقاط کارگر است و توافق کمتر از آن معمولا در بخش مغایر قابلیت استناد ندارد. برای پیگیری، سال و نوع مزد را دقیق مشخص کنید، مدارک پرداخت و حضور را گردآوری نمایید و مطالبه را از مرجع حل اختلاف کار دنبال کنید. محاسبه جداگانه مزد پایه و مزایا، از اشتباه در پرونده جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در شهرک غرب را ببینید.