آیا زوجه میتواند مهریه را مطالبه کند و زوج نیز همزمان تقاضای ناتوانی مالی بدهد؟ پاسخ این است که رسیدگی همزمان به مطالبه مهریه و اعسار از پرداخت آن، با رعایت مرحله قانونی هر دعوا امکانپذیر است؛ اما اعسار معمولاً پس از صدور حکم قطعی یا لازمالاجرا شدن محکومیت مهریه مطرح میشود و صرف ثبت دادخواست، مانع رسیدگی به اصل مطالبه نیست.
مطالبه مهریه دعوایی برای اثبات وجود و میزان دین است، در حالی که اعسار، ناتوانی محکومعلیه از پرداخت یکجای دین اثباتشده را بررسی میکند. بنابراین ممکن است زوج پس از صدور حکم مهریه و ابلاغ اجراییه، دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه را ثبت کند. اگر اعسار در مهلت قانونی پس از ابلاغ اجراییه و همراه با صورت کامل اموال ارائه شود، آثار آن از نظر جلوگیری از حبس، تابع شرایط مقرر در قانون است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
در عمل، دادگاه ممکن است به دلیل تفاوت مرحله رسیدگی، ابتدا درباره اصل مهریه تصمیم بگیرد و سپس پرونده اعسار را بررسی کند. پس عبارت رسیدگی همزمان به مطالبه مهریه و اعسار از پرداخت آن الزاماً به معنای صدور یک رأی واحد نیست؛ بلکه میتواند به معنای بررسی نزدیک یا مرتبط دو پرونده باشد.
مدعی اعسار باید ناتوانی واقعی خود را اثبات کند. ادعای نداشتن درآمد یا اعلام شفاهی بدهیها کافی نیست و دادگاه وضعیت مالی، درآمد، هزینههای ضروری و داراییهای قابل دسترس را ارزیابی میکند.
پنهان کردن مال، انتقال صوری دارایی یا ارائه اطلاعات ناقص میتواند موجب رد اعسار و ایجاد مسئولیت قانونی شود. همچنین اعسار از پرداخت یکجای مهریه با بخشش، ابراء یا کاهش اصل مهریه تفاوت دارد و معمولاً فقط درباره شیوه پرداخت اثر میگذارد.
دادخواست مطالبه مهریه، با توجه به صلاحیت مرجع قضایی و مقررات مربوط به سند ازدواج، ممکن است از طریق دادگاه خانواده یا مسیر اجرای ثبت آغاز شود. اما دعوای اعسار از محکومبه معمولاً در دادگاهی مطرح میشود که صلاحیت رسیدگی به دعوای نخست یا اجرای حکم را دارد. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، پرداخت هزینه دادرسی و حضور در جلسات از مراحل معمول است.
اگر زوج توان پرداخت کامل را نداشته باشد، دادگاه پس از بررسی دلایل ممکن است با اعسار کلی یا پرداخت اقساطی موافقت کند. مبلغ پیشقسط و اقساط عدد ثابتی ندارد و به درآمد، دارایی، هزینههای ضروری، میزان مهریه و وضعیت معیشتی طرفین وابسته است. پذیرش اعسار نیز مانع توقیف اموال قابل توقیف یا مطالبه اقساط عقبافتاده نخواهد بود.
فرض کنید مریم مهریه خود را مطالبه کرده و دادگاه، علی را به پرداخت آن محکوم میکند. علی پس از ابلاغ اجراییه، صورت اموال و شهادت دو فرد مطلع را ارائه و دادخواست اعسار ثبت میکند. در چنین وضعی، رسیدگی همزمان به مطالبه مهریه و اعسار از پرداخت آن به این معناست که اصل بدهی در پرونده مهریه و توان پرداخت در پرونده اعسار بررسی میشود. اگر دادگاه ناتوانی او را احراز کند، ممکن است پرداخت اقساطی تعیین شود؛ اما نتیجه به اعتبار مدارک، درآمد واقعی و صحت اظهارات بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
رسیدگی همزمان به مطالبه مهریه و اعسار از پرداخت آن ممکن است، ولی این دو دعوا موضوع و زمان طرح متفاوتی دارند. زوجه برای اثبات طلب خود و زوج برای اثبات ناتوانی مالی باید دلایل مستقل ارائه کنند. رعایت مهلتها، اعلام کامل داراییها و بررسی مرجع صالح، مهمترین عوامل جلوگیری از رد دادخواست یا ایجاد محدودیت اجرایی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در پیشوا را ببینید.