آیا اختلاف میان موجر و مستاجر همیشه به تخلیه ملک یا طرح دعوا منتهی میشود؟ خیر؛ روابط مستاجر و مالک ابتدا بر پایه قرارداد اجاره، قانون، تعهدات متقابل و مدارک قابل اثبات بررسی میشود و بسیاری از اختلافها با مذاکره، ارسال اظهارنامه یا پرداخت صحیح تعهدات قابل حل است. در این رابطه، مالک باید امکان استفاده متعارف از ملک را فراهم کند و مستاجر نیز مکلف است اجارهبها را در موعد بپردازد، از ملک به شکل متعارف استفاده کند و در پایان مدت، آن را تحویل دهد.
قرارداد باید مشخصات کامل طرفین، نشانی و اوصاف ملک، مدت اجاره، مبلغ اجارهبها، مبلغ ودیعه، شیوه پرداخت، وضعیت قبوض و شرایط تخلیه را روشن کند. مالک اصولاً مسئول تحویل ملک قابل استفاده و انجام تعمیرات اساسی و ضروری است؛ مگر آنکه در قرارداد یا بر اساس عرف، مسئولیت دیگری بهطور معتبر تعیین شده باشد. مستاجر نیز نباید بدون اجازه، کاربری ملک را تغییر دهد، آن را به دیگری واگذار کند یا خسارتی بیش از استهلاک متعارف ایجاد کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب ملکی را ببینید.
مالک باید ابتدا قرارداد و سوابق پرداخت را بررسی کند. مطالبه اجارهبها، ارسال اظهارنامه و در موارد لازم طرح دعوای مطالبه وجه یا درخواست تخلیه، به نوع قرارداد و شرطهای آن بستگی دارد. صرف ادعای شفاهی معمولاً کافی نیست و رسید بانکی، پیامها، اظهارنامه، قرارداد و شهادت شهود میتواند در اثبات موضوع مؤثر باشد. مستاجر نیز اگر اجاره را پرداخت کرده است، باید مدارک پرداخت را حفظ کند و از پرداخت نقدی بدون رسید معتبر بپرهیزد.
با پایان مدت اجاره، اصل بر تحویل ملک است؛ اما مالک نمیتواند خودسرانه قفل را عوض کند، وسایل مستاجر را بیرون بگذارد یا آب و برق را برای اجبار او قطع کند. مسیر قانونی تخلیه به نوع سند، شرایط قرارداد و وجود یا نبود اختلاف درباره ودیعه وابسته است. اگر دریافت ودیعه در قرارداد ثبت شده باشد، مالک هنگام تخلیه باید آمادگی استرداد آن را داشته باشد یا مبلغ مورد اختلاف و خسارت اثباتشده را از مسیر قانونی پیگیری کند. مستاجر نیز باید کلید، قبوض و صورتجلسه تحویل را مستند کند.
تعمیرات اساسی مانند خرابی تأسیسات اصلی، در حالت معمول بر عهده مالک است؛ تعمیرات جزئی و خسارت ناشی از استفاده نادرست معمولاً بر عهده مستاجر قرار میگیرد. تشخیص این موضوع به قرارداد، عرف، علت خرابی و نظر کارشناس وابسته است. مستاجر پیش از تعمیر مهم باید موضوع را کتبی به مالک اطلاع دهد و از هزینهها، فاکتورها و وضعیت ملک عکس تهیه کند؛ زیرا انجام تعمیر بدون اطلاعرسانی ممکن است مطالبه هزینه را دشوار کند.
فرض کنید مستاجری پس از پایان مدت قرارداد، ملک را تخلیه کرده اما مالک به علت ادعای خسارت، از بازگرداندن ودیعه خودداری میکند. در چنین وضعی، روابط مستاجر و مالک فقط با ادعای شفاهی تعیین نمیشود؛ صورتجلسه تحویل، تصاویر روز تخلیه، گزارش کارشناسی، رسید پرداخت ودیعه و بندهای قرارداد اهمیت دارد. اگر خسارت ناشی از تقصیر مستاجر ثابت نشود، مالک نمیتواند صرفاً به دلیل فرسودگی معمول ملک، تمام ودیعه را کسر کند؛ بااینحال نتیجه نهایی به مدارک و ارزیابی مرجع رسیدگی وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان در مورد ملک را ببینید.
پیش از هر اقدام، خواسته خود را دقیق مشخص کنید: تخلیه، مطالبه اجارهبها، استرداد ودیعه، الزام به تعمیر یا مطالبه خسارت. روابط مستاجر و مالک زمانی بهتر مدیریت میشود که توافقها مکتوب، پرداختها قابل ردیابی و تحویل ملک با صورتجلسه انجام شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در میدان ولیعصر تهران را ببینید.