چه زمانی شرکت سهامی از نظر حقوقی تشکیلشده محسوب میشود؟ پاسخ کوتاه این است که زمان تشکیل شرکت سهامی با تکمیل سرمایهگذاری مقرر، تأدیه حداقل بخش قانونی سرمایه و انجام تشریفات تأسیس مشخص میشود؛ اما تشکیل شرکت با ثبت آن یکسان نیست. در شرکت سهامی خاص، تمام سرمایه باید توسط مؤسسان تعهد شود و دستکم ۳۵ درصد مبلغ تعهدشده در حساب بانکی شرکت در شرف تأسیس سپرده شود. در شرکت سهامی عام، مؤسسان باید حداقل ۲۰ درصد سرمایه را تعهد و حداقل ۳۵ درصد مبلغ تعهدشده را پرداخت کنند و بخش باقیمانده از طریق پذیرهنویسی عمومی تأمین میشود.
تشکیل، به تحقق شرایط ماهوی و تصمیمهای لازم برای ایجاد شرکت اشاره دارد؛ در حالی که ثبت، تشریفات اداری و قانونی اعلام موجودیت شرکت در مرجع ثبت شرکتهاست. شرکت سهامی پس از تصویب اساسنامه، انتخاب مدیران و بازرسان و پذیرش سمت آنان، وارد مرحله ثبت میشود. شخصیت حقوقی شرکت در برابر اشخاص ثالث با ثبت رسمی قابلیت استناد روشنتری پیدا میکند و پیش از آن، انجام معامله به نام شرکت میتواند برای مؤسسان و مدیران مسئولیت ایجاد کند.
بنابراین نمیتوان صرفاً تاریخ افتتاح حساب بانکی یا امضای اساسنامه را زمان تشکیل شرکت سهامی دانست. این تاریخ به نوع شرکت، تکمیل سرمایه، تشکیل مجمع عمومی مؤسس در سهامی عام و انجام تصمیمهای الزامی وابسته است. تاریخ درجشده در آگهی تأسیس، معمولاً مهمترین سند عملی برای اثبات ثبت و شروع فعالیت رسمی شرکت است.
در سهامی خاص، پذیرهنویسی عمومی وجود ندارد و مؤسسان باید کل سرمایه شرکت را تعهد کنند. مدارک اصلی شامل اظهارنامه، اساسنامه، گواهی بانکی پرداخت حداقل ۳۵ درصد سرمایه نقدی، صورتجلسه انتخاب مدیران و بازرسان و اعلام قبولی سمت آنان است. اگر بخشی از سرمایه غیرنقدی باشد، باید تمام آن تسلیم شود و ارزش آن نیز در اسناد تأسیس بهطور دقیق درج شود.
در سهامی عام، پس از تأمین کامل سرمایه و پرداخت حداقل ۳۵ درصد مبلغ تعهدشده، مجمع عمومی مؤسس تشکیل میشود. این مجمع درباره تصویب گزارش مؤسسان، تصویب اساسنامه، انتخاب نخستین مدیران و بازرسان و تعیین روزنامه کثیرالانتشار تصمیم میگیرد. زمان تشکیل شرکت سهامی در این نوع، بدون طی مرحله پذیرهنویسی و تشکیل معتبر مجمع عمومی مؤسس قابل احراز نیست.
فرض کنید چهار مؤسس در فروردین، اساسنامه شرکت سهامی خاص را امضا کردهاند، اما گواهی بانکی پرداخت ۳۵ درصد سرمایه در اردیبهشت صادر و ثبت شرکت در خرداد انجام شده است. اگر یکی از مؤسسان در اردیبهشت قراردادی به نام شرکت امضا کند، صرف امضای اساسنامه الزاماً برای اثبات تشکیل کامل شرکت کافی نیست. در چنین وضعی، زمان تشکیل شرکت سهامی با بررسی پرداخت سرمایه، صورتجلسهها، تاریخ ثبت و حدود اختیار امضاکننده تعیین میشود و مسئولیت شخصی امضاکننده نیز منتفی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل را ببینید.
اظهارنامه ثبت، اساسنامه، گواهی بانکی، صورتجلسات مجامع، آگهی تأسیس و اسناد مربوط به سرمایه غیرنقدی مهمترین مدارک هستند. مغایرت میان تاریخ این اسناد، ناقص بودن پرداخت سرمایه یا ثبت نشدن سمت مدیران میتواند در اعتبار معاملات و مسئولیت اشخاص اثر بگذارد. در اختلافات، باید میان ادعای تشکیل، دلیل ارائهشده و نتیجهای که دادگاه از مجموع مدارک میگیرد تفاوت گذاشت. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره قضایی رایگان قوه قضاییه را ببینید.
زمان تشکیل شرکت سهامی یک تاریخ ساده و مستقل از تشریفات نیست. در سهامی خاص، تکمیل تعهد سرمایه و پرداخت حداقل قانونی همراه با تنظیم مدارک اهمیت دارد؛ در سهامی عام، پذیرهنویسی و تصمیم مجمع عمومی مؤسس نیز ضروری است. برای فعالیت مطمئن، شرکت باید پس از احراز این شرایط در مرجع ثبت شرکتها ثبت و آگهی تأسیس آن منتشر شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در حکیمیه را ببینید.