برای تضمین انجام تعهد، سفته بهتر است یا چک؟ پاسخ کوتاه این است که انتخاب بین سفته یا چک برای ضمانت به نوع رابطه، امکان اثبات تخلف و شیوه وصول بستگی دارد؛ بااینحال، در بسیاری از قراردادهای کاری و معاملاتی، سفته ضمانتی به دلیل قابلیت درج روشن موضوع ضمانت، گزینه کنترلپذیرتری است. هیچیک از این اسناد بهتنهایی جای قرارداد دقیق را نمیگیرد و باید علت صدور، مبلغ، شرایط استفاده و زمان بازگرداندن آن مشخص باشد.
سفته سندی تجاری است که صادرکننده به موجب آن پرداخت مبلغی را در موعد معین یا عندالمطالبه تعهد میکند. وقتی سفته برای ضمانت داده میشود، معمولاً هدف آن تضمین اجرای تعهدی دیگر مانند تحویل کالا، حسن انجام کار یا بازپرداخت بدهی است. درج عبارتهایی مانند «بابت ضمانت قرارداد» میتواند رابطه سند با تعهد اصلی را روشن کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی سفته را ببینید.
چک اصولاً وسیله پرداخت است، اما در عمل برای تضمین نیز صادر میشود. اگر در متن چک یا قرارداد مشخص شود که چک بابت ضمانت است، موضوع بر امکان تعقیب کیفری اثر میگذارد؛ بنابراین دارنده ممکن است برای وصول وجه، بیشتر به مسیر حقوقی یا اجرای ثبت متکی باشد. این موضوع به معنای بیاعتباری چک نیست، بلکه شیوه پیگیری و دفاع صادرکننده را تغییر میدهد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل چک برگشتی را ببینید.
قابل وصول بودن سند به وجود تعهد، سررسید، تنظیم صحیح، امکان انتساب امضا و رعایت تشریفات قانونی بستگی دارد. دارنده چک باید در مهلت مناسب آن را به بانک ارائه کند و گواهی عدم پرداخت بگیرد. برای استفاده از برخی امتیازات قانونی یا طرح شکایت کیفری، مهلتهای مقرر و شرایط خاص قانون صدور چک باید رعایت شود؛ در چک ضمانتی، وصف کیفری معمولاً قابل استناد نیست.
در مورد سفته نیز تکمیل ناقص یا مبهم سند میتواند اختلاف ایجاد کند. بهتر است مبلغ به عدد و حروف، تاریخ، مشخصات گیرنده، علت صدور و شرایط استرداد روشن باشد. واخواست بهموقع میتواند برای حفظ برخی حقوق تجاری اهمیت داشته باشد، اما تشخیص ضرورت آن به وضعیت صادرکننده، ضامنها و هدف دعوا بستگی دارد.
همچنین صرف نوشتن «ضمانت» مانع طرح دعوای مطالبه وجه نمیشود. صادرکننده باید بتواند با قرارداد، رسید، پیامها، شهادت یا سایر مدارک نشان دهد که تعهد اصلی انجام شده یا دارنده برخلاف توافق اقدام کرده است.
فرض کنید کارفرما از کارمند خود یک سفته یا چک برای ضمانت حسن انجام کار دریافت کرده و در قرارداد تعهد کرده است پس از پایان همکاری و تحویل اموال، سند را مسترد کند. کارمند همه اموال را تحویل میدهد، اما کارفرما سند را به شخص دیگری منتقل یا برای وصول ارائه میکند. در این وضعیت، کارمند میتواند با قرارداد، صورتجلسه تحویل و مکاتبات، ضمانتی بودن سند و انجام تعهد را اثبات کند؛ نتیجه دعوا به اصالت مدارک، نحوه انتقال و سایر قرائن بستگی دارد و صرف ادعا کافی نیست.
اگر هدف، تضمین یک تعهد قراردادی قابل توضیح است، سفتهای که کامل و همراه قرارداد تنظیم شده باشد معمولاً ابهام کمتری دارد. چک ممکن است در عمل سریعتر مورد مطالبه قرار گیرد، اما آثار آن از جمله احتمال مسدودی حساب، محدودیتهای بانکی و اختلاف درباره وصف کیفری باید بررسی شود. پیش از امضا، متن قرارداد و سند را با وضعیت واقعی معامله تطبیق دهید و در تعهدات مهم از مشاوره حقوقی استفاده کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.