مادر متوفی از زمین، خانه و سایر اموال غیرمنقول فرزندش چه مقدار ارث میبرد؟ پاسخ این است که سهم الارث مادر از اموال غیر منقول معمولاً بر اساس وجود یا نبود فرزند برای متوفی تعیین میشود: در صورت وجود فرزند، سهم مادر یکششم ترکه است و در صورت نبود فرزند، اصل بر سهم یکسوم است؛ بااینحال، وجود چند خواهر یا برادر برای متوفی میتواند سهم مادر را کاهش دهد.
مطابق قواعد ارث در قانون مدنی، مادر در شمار وراث نسبی طبقه اول قرار دارد. اگر متوفی فرزند داشته باشد، مادر یکششم از کل ترکه را به ارث میبرد؛ فرقی نمیکند فرزند، دختر باشد یا پسر، یا یک فرزند وجود داشته باشد یا چند فرزند. اگر متوفی فرزند نداشته باشد، سهم مادر اصولاً یکسوم کل ترکه است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
در برخی شرایط، اگر متوفی فرزند نداشته باشد اما چند خواهر یا برادر واجد شرایط داشته باشد، سهم مادر به یکششم کاهش پیدا میکند. تشخیص اثر خواهر و برادر بر سهم مادر به تعداد آنان، زنده بودن پدر و شرایط قانونی دیگر وابسته است؛ بنابراین نمیتوان صرف شنیدن عبارت «چند خواهر و برادر» نتیجه قطعی گرفت.
از نظر میزان، تفاوتی میان مال منقول و غیرمنقول وجود ندارد؛ اما در عمل، سهم الارث مادر از اموال غیر منقول به صورت سهم مشاع در ملک ایجاد میشود. برای نمونه، اگر مادر مالک یکششم باشد، این سهم لزوماً به معنای مالکیت یک اتاق یا بخش مشخصی از زمین نیست، بلکه در تمام ملک به صورت مشاع شریک خواهد بود.
پیش از تقسیم، باید هزینههای ضروری، بدهیهای متوفی و وصیت معتبر او تا حدود قانونی بررسی شود. پس از کسر این موارد، ارزش خالص ترکه مبنای محاسبه سهم وراث است. همچنین اگر ملک قابل افراز نباشد، وراث میتوانند با توافق، سهم مادر را با پرداخت وجه یا انتقال مال دیگر تسویه کنند؛ در غیر این صورت، فروش و تقسیم بهای آن ممکن است مطرح شود.
پس از مشخص شدن وراث و وضعیت مالی متوفی، انتقال رسمی سهم در دفترخانه یا فروش و تقسیم ملک، بسته به توافق طرفین و وضعیت ثبتی انجام میشود. اگر یکی از وراث از همکاری خودداری کند، مادر میتواند از مسیر قضایی، تقسیم ترکه یا فروش مال مشاع را پیگیری کند. صرف درج نام مادر در گواهی انحصار وراثت، بهتنهایی سند رسمی مالکیت محسوب نمیشود.
فرض کنید مردی فوت کرده و همسر، یک پسر، یک دختر و مادرش از او باقی ماندهاند. چون متوفی فرزند دارد، سهم الارث مادر از اموال غیر منقول یکششم ارزش خالص خانه خواهد بود. همسر نیز سهم قانونی خود را دریافت میکند و باقیمانده میان فرزندان با رعایت نسبت قانونی تقسیم میشود. اگر خانه قابل تقسیم نباشد، مادر میتواند مالکیت مشاع خود را حفظ کند یا با توافق، معادل ارزش سهمش را دریافت کند. نتیجه نهایی به بدهیها، وصیت، سند ملک و توافق یا اختلاف وراث بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
برای تعیین دقیق سهم الارث مادر از اموال غیر منقول ابتدا باید همه وراث، فرزندان، پدر متوفی، خواهران و برادران واجد شرایط و بدهیهای متوفی مشخص شوند. سپس سهم قانونی از ارزش خالص ملک محاسبه و برای انتقال رسمی یا تقسیم آن اقدام میشود. پیش از امضای هر توافق یا فروش سهم، بررسی سند و وضعیت ثبتی ملک توسط کارشناس یا وکیل میتواند از تضییع حقوق مادر جلوگیری کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.