آیا مهریه زن از ارث شوهر جداست یا میتوان آن را از اموال متوفی دریافت کرد؟ پاسخ این است که سهم الارث و مهریه دو حق مستقل هستند؛ مهریه، در صورت مطالبه و احراز، دِینی بر عهده شوهر محسوب میشود و پیش از تقسیم ترکه باید از داراییهای باقیمانده پرداخت شود، سپس اموال باقیمانده میان ورثه تقسیم خواهد شد.
اگر شوهر فوت کند، زن ابتدا میتواند طلب خود بابت مهریه را از ترکه مطالبه کند. این موضوع حتی در صورتی که زن وارث شوهر نیز باشد، همچنان برقرار است؛ زیرا طلبکار بودن با وارث بودن تفاوت دارد. بنابراین ابتدا هزینههای مقدم قانونی، دیون متوفی و حقوق مالی ثابتشده از ترکه پرداخت میشود و بعد، باقیمانده دارایی میان ورثه تقسیم میگردد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مهریه را ببینید.
برای مطالبه، وجود سند ازدواج معمولاً مهمترین دلیل است. زن یا وکیل او میتواند از مسیر اجرای ثبت یا دادگاه اقدام کند. انتخاب مسیر به وضعیت سند، میزان دارایی، وجود اختلاف و امکان شناسایی اموال بستگی دارد. اگر مهریه عندالاستطاعه باشد، اثبات توانایی مالی شوهر یا وجود مال قابل وصول اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ اما در مهریه عندالمطالبه، اصل بر قابلیت مطالبه دین است، مگر اینکه مانع قانونی یا ادعای مؤثر دیگری مطرح شود.
پس از پرداخت دیون قابل اثبات، زن سهم قانونی خود را از ترکه میبرد. اگر شوهر فرزند داشته باشد، سهم همسر یکهشتم ترکه باقیمانده است و اگر فرزندی وجود نداشته باشد، این سهم به یکچهارم میرسد. چند همسر دائمی، در صورت وجود، در همان سهم مقرر شریک هستند و سهم جداگانهای برای هر کدام ایجاد نمیشود.
در نتیجه، در موضوع سهم الارث و مهریه نباید مبلغ مهریه را با سهم ارث جمع و بدون ترتیب قانونی مطالبه کرد. ابتدا مقدار واقعی ترکه، بدهیها، وصیت معتبر و مالکیت متوفی مشخص میشود؛ سپس مهریه پرداخت و سهم ارث محاسبه میشود. اگر ترکه برای پرداخت تمام مهریه کافی نباشد، وصول کامل آن به میزان دارایی قابل شناسایی و وضعیت حقوقی سایر دیون بستگی خواهد داشت.
با فوت زن، حق مطالبه مهریه از بین نمیرود و این حق، در صورت وجود شرایط قانونی، به ترکه زن منتقل میشود. ورثه او میتوانند مهریه را از شوهر مطالبه کنند. شوهر نیز ممکن است در کنار سایر ورثه، از اموال همسرش ارث ببرد؛ اما این مسئله باعث از بین رفتن خودکار دین مهریه نمیشود. میزان سهم او و نحوه محاسبه نهایی، به تعداد ورثه، وجود فرزند، اسناد مالی و وضعیت ترکه بستگی دارد.
فرض کنید مردی فوت کرده و پس از کسر هزینههای ضروری، یک میلیارد تومان دارایی قابل تقسیم دارد. همسر او ۵۰۰ میلیون تومان مهریه حال دارد و مدارک آن نیز معتبر است. در چنین وضعی، ابتدا مهریه از ترکه پرداخت میشود و فقط ۵۰۰ میلیون تومان باقیمانده، مبنای محاسبه سهم الارث و مهریه و دیگر دیون خواهد بود. اگر دارایی کافی نباشد، نتیجه به میزان اموال، تقدم دیون و امکان اثبات طلب وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
سهم الارث و مهریه از نظر ماهیت یکسان نیستند: مهریه طلب زن از شوهر است، اما ارث حقی است که پس از فوت و پس از تعیین ترکه و دیون ایجاد میشود. برای اقدام دقیق، گواهی فوت، سند ازدواج، گواهی انحصار وراثت، اسناد اموال و مدارک مربوط به بدهیها باید بررسی شود. پیش از امضای تقسیمنامه یا صرفنظر کردن از مهریه، دریافت مشاوره حقوقی درباره ارزش واقعی ترکه و امکان وصول ضروری است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم دماوند را ببینید.