آیا همسر پس از فوت شوهر چه مقدار از دارایی او را دریافت میکند؟ پاسخ این است که سهم زن از ارث شوهر، در صورت وجود فرزند یا نوه برای متوفی، یکهشتم و در صورت نبودن فرزند یا نسلهای پایینتر، یکچهارم ترکه خالص است. این سهم پس از پرداخت دیون، هزینههای ضروری کفنودفن و اجرای وصیت معتبر تا میزان قانونی محاسبه میشود و وجود چند وارث دیگر، اصل سهم مقرر برای زن را تغییر نمیدهد.
اگر شوهر فرزند، نوه یا وارثی از نسل پایینتر داشته باشد، زوجه یکهشتم ترکه را ارث میبرد. اگر هیچ فرزند یا نسل پایینتری وجود نداشته باشد، سهم او یکچهارم خواهد بود. منظور، ترکه خالص است؛ بنابراین ابتدا بدهیهای مسلم متوفی و وصیت معتبر او بررسی میشود. وصیت نسبت به بیش از یکسوم اموال، بدون اجازه ورثه قابل اجرا نیست.
اگر متوفی بیش از یک همسر دائمی داشته باشد، همین یکهشتم یا یکچهارم میان همه همسران به طور مساوی تقسیم میشود، نه اینکه هر زن جداگانه چنین سهمی دریافت کند. ازدواج موقت اصولاً موجب ارثبری زن و شوهر از یکدیگر نمیشود، مگر اینکه آثار حقوقی دیگری مانند وصیت یا مالکیت مستقل مطرح باشد.
در محاسبه سهم زن، باید میان مالکیت عین مال و دریافت ارزش مالی آن تفاوت گذاشت. زن از اموال منقول متوفی، مانند خودرو، موجودی حساب و لوازم، سهم خود را دریافت میکند. درباره اموال غیرمنقول، مقررات ارث زن بر دریافت قیمت قانونی بناها و درختان و حسب مقررات جاری، ارزش حقوق مربوط به ملک استوار است؛ بنابراین ممکن است زن مستقیماً مالک بخشی از عرصه یا ساختمان نشود، اما حق مطالبه ارزش سهم خود را داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در صورت خودداری ورثه از پرداخت ارزش تعیینشده، امکان پیگیری حقوقی و در شرایط قانونی، استیفای حق از خود مال وجود دارد. ارزیابی ملک نیز باید با توجه به سند، کاربری، وضعیت بنا، ارزش روز و نظر کارشناس انجام شود؛ توافق شفاهی بدون رسید یا سند میتواند اثبات حق را دشوار کند.
برای تعیین سهم زن از ارث شوهر، معمولاً مدارک زیر اهمیت دارد:
پس از صدور گواهی انحصار وراثت، ورثه میتوانند با توافق، سهم زن را پرداخت و انتقالات لازم را انجام دهند. در صورت اختلاف، زن میتواند مطالبه سهمالارث، درخواست ارزیابی مال و در صورت لزوم فروش یا تقسیم ترکه را از مرجع صالح پیگیری کند. مالکیت مستقل زن بر اموال شخصی خود نیز با ارث شوهر مخلوط نمیشود.
فرض کنید ترکه خالص شوهر پس از کسر بدهیها و وصیت معتبر، یک میلیارد و دویست میلیون تومان باشد و او یک فرزند داشته باشد. در این حالت سهم زن از ارث شوهر یکهشتم، یعنی ۱۵۰ میلیون تومان است و باقیمانده میان سایر ورثه طبق طبقه و درجه قانونی تقسیم میشود. اگر شوهر فرزندی نداشته باشد، سهم همسر یکچهارم، یعنی ۳۰۰ میلیون تومان خواهد بود. در صورت وجود دو همسر دائمی، مبلغ ۱۵۰ یا ۳۰۰ میلیون تومان میان آن دو به طور مساوی تقسیم میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل قتل در تهران را ببینید.
دائمی بودن نکاح، زنده بودن زن هنگام فوت شوهر و احراز رابطه زوجیت اهمیت اساسی دارد. در طلاق رجعی، اگر شوهر در مدت عده فوت کند، امکان ارثبری زن وجود دارد؛ اما در طلاق بائن معمولاً چنین حقی ایجاد نمیشود، مگر موارد استثنایی قانونی. همچنین قتل عمدی مورث میتواند مانع ارث شود. چون نتیجه نهایی به نوع نکاح، اسناد، ورثه و وضعیت اموال بستگی دارد، پیش از امضای توافق یا صرفنظر کردن از حق، بررسی پرونده توسط کارشناس حقوقی توصیه میشود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ظفر را ببینید.