آیا انتشار یا استفاده بدون اجازه از شماره تلفن، تصویر، مدارک هویتی یا اطلاعات حساب بانکی جرم است؟ بله، سوء استفاده از اطلاعات افراد، با توجه به نوع اطلاعات، شیوه دسترسی و نحوه استفاده، میتواند موجب مسئولیت کیفری، مدنی یا هر دو شود. رضایت شخص نیز فقط در حدودی معتبر است که برای جمعآوری یا استفاده از اطلاعات اعلام شده؛ بنابراین رضایت برای ثبتنام، لزوماً اجازه انتشار عمومی یا واگذاری اطلاعات به دیگران نیست.
استفاده از اطلاعات دیگران زمانی قابل اعتراض است که بدون رضایت معتبر، خارج از هدف اعلامشده یا برخلاف قانون انجام شود. انتشار تصویر خصوصی، ساخت حساب کاربری جعلی، استفاده از کد ملی برای دریافت خدمات، افشای سوابق پزشکی و برداشت یا انتقال اطلاعات بانکی، نمونههای مهم هستند. اگر اطلاعات با فریب، دسترسی غیرمجاز یا از طریق موقعیت شغلی به دست آمده باشد، موضوع میتواند از نقض حریم خصوصی فراتر رفته و عناوین کیفری دیگری نیز پیدا کند.
در حقوق ایران، برای همه مصادیق یک عنوان واحد وجود ندارد و عنوان اتهام به رفتار مرتکب بستگی دارد. انتشار یا در دسترس قرار دادن تصاویر، فیلمها یا اسرار خصوصی دیگری بدون رضایت، در صورت وجود شرایط قانونی، میتواند تحت مقررات جرایم رایانهای بررسی شود. جعل، کلاهبرداری، تهدید، هتک حیثیت، دسترسی غیرمجاز و افشای اسرار شغلی نیز هرکدام ارکان جداگانه دارند. زیاندیده علاوه بر شکایت کیفری، در صورت اثبات ورود خسارت مادی یا معنوی و رابطه آن با رفتار شخص، میتواند جبران خسارت را نیز مطالبه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل سایبری را ببینید.
صرف ادعای سوء استفاده از اطلاعات افراد برای صدور حکم کافی نیست و باید رفتار، انتساب و زیان تا حد لازم اثبات شود. مدارک مفید عبارتاند از:
محتوا را پیش از حذف، با حفظ اصل فایل و مشخصات فنی نگهداری کنید و از ویرایش یا انتشار دوباره آن بپرهیزید؛ زیرا انتشار مجدد ممکن است به زیان شاکی تمام شود.
فرض کنید کارمند یک فروشگاه، تصویر کارت ملی مشتری را برای ثبت سفارش دریافت کرده و بعد آن را در یک گروه پیامرسان منتشر میکند. مشتری باید اصل تصویر، پیام گروه، مشخصات منتشرکننده و آثار زیانبار مانند تماسهای مزاحم را ثبت کند. در این وضعیت، سوء استفاده از اطلاعات افراد با توجه به نحوه دسترسی، قصد انتشار، میزان خسارت و قوانین قابل اعمال بررسی میشود و نتیجه پرونده به ادله فنی و دفاع طرفین وابسته است؛ صرف کارمند بودن شخص یا صرف ادعای ناراحتی، بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند.
در موضوعات مرتبط با فضای مجازی، میتوان برای راهنمایی و ثبت گزارش اولیه به پلیس فتا مراجعه کرد و سپس شکایت رسمی را از مسیر دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و دادسرای صالح پیگیری نمود. در موارد فوری مانند تهدید، اخاذی یا احتمال انتقال پول، حفظ امنیت حسابها، تغییر رمزها، فعالکردن ورود دومرحلهای و اطلاع فوری به بانک اهمیت دارد. مرجع صالح و عنوان دقیق شکایت بر اساس محل وقوع، نوع سامانه و ماهیت رفتار تعیین میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی کلاهبرداری را ببینید.
برای مقابله با سوء استفاده از اطلاعات افراد، ابتدا دامنه رضایت و نوع داده را مشخص کنید، سپس ادله را بدون دستکاری حفظ و از انتشار مجدد جلوگیری کنید. ثبت همزمان خسارت، زمان وقوع و اقدامات انجامشده، تصمیمگیری درباره شکایت کیفری یا مطالبه خسارت را آسانتر میکند. تشخیص عنوان قانونی نهایی به محتوای اطلاعات، شیوه دستیابی، قصد مرتکب و مدارک موجود بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.