آیا برای مطالبه مهریه باید حتماً به دادگاه مراجعه کرد؟ خیر؛ شرایط گذاشتن مهریه به اجرا معمولاً با وجود سند رسمی ازدواج، قابل مطالبه بودن مهریه و ثبت درخواست از طریق اجرای ثبت یا دادگاه فراهم میشود. انتخاب مرجع مناسب به وضعیت مالی زوج، نوع مهریه، وجود مال قابل شناسایی و هدف زوجه از پیگیری بستگی دارد.
مهریه باید در عقدنامه یا سند رسمی ازدواج درج شده باشد. اگر مهریه عندالمطالبه باشد، زوجه اصولاً میتواند هر زمان آن را مطالبه کند؛ اما در مهریه عندالاستطاعه، اثبات توانایی مالی زوج اهمیت بیشتری دارد. همچنین، اگر پرداخت مهریه برای زمان یا شرط مشخصی تعیین شده باشد، پیش از رسیدن موعد یا تحقق شرط، امکان مطالبه کامل آن وجود ندارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل مهریه در تهران را ببینید.
در مسیر ثبتی، زوجه معمولاً از دفتر رسمی ازدواجی که عقد را ثبت کرده یا مسیر اداری تعیینشده برای اجرای اسناد رسمی، درخواست صدور اجراییه میکند. پس از ابلاغ اجراییه، زوج فرصت قانونی برای پرداخت یا معرفی مال خواهد داشت. در صورت خودداری، امکان شناسایی و توقیف اموالی مانند حساب بانکی، خودرو، ملک یا مطالبات مالی او وجود دارد؛ البته مستثنیات دین و مقررات مربوط به توقیف باید رعایت شود.
مزیت اجرای ثبت این است که در صورت شناسایی مال، توقیف آن میتواند بدون رسیدگی طولانی ماهوی انجام شود. با این حال، اگر مالی یافت نشود یا درباره مالکیت، انتقال مال یا میزان بدهی اختلاف وجود داشته باشد، مراجعه به دادگاه نیز ممکن است ضروری شود. شرایط گذاشتن مهریه به اجرا در مسیر ثبتی، به رسمی و منجز بودن تعهد مندرج در سند وابسته است.
زوجه میتواند برای مطالبه مهریه از دادگاه خانواده نیز اقدام کند. این مسیر در مواردی مانند اختلاف درباره پرداخت، ادعای بخشش، نیاز به اثبات برخی امور، یا نبود نتیجه از اجرای ثبت کاربرد بیشتری دارد. دادگاه پس از بررسی مدارک و دفاعیات طرفین، درباره اصل دین و میزان قابل مطالبه تصمیم میگیرد.
فرض کنید سارا به موجب عقدنامه رسمی، ۱۱۰ سکه بهار آزادی عندالمطالبه دارد و همسرش تاکنون مبلغی پرداخت نکرده است. او با ارائه عقدنامه، درخواست صدور اجراییه میکند و خودروی متعلق به زوج را معرفی مینماید. در این وضعیت، شرایط گذاشتن مهریه به اجرا از نظر وجود سند رسمی و سررسید مطالبه فراهم است؛ اما توقیف خودرو منوط به احراز مالکیت زوج و رعایت مستثنیات دین است. اگر زوج ادعا کند خودرو متعلق به شخص دیگری است، نتیجه نهایی به اسناد مالکیت و بررسی مرجع اجرا بستگی خواهد داشت.
ناتوانی مالی زوج ممکن است با دادخواست اعسار و تقسیط مطرح شود. پذیرش اعسار خودکار نیست و دادگاه معمولاً وضعیت درآمد، اموال، هزینههای ضروری و شهادت یا مدارک ارائهشده را بررسی میکند. ضمانت اجرای حبس نیز مطلق و نامحدود نیست و در حدود مقررات جاری، میزان مهریه و توانایی مالی زوج در آن اثر دارد. ادعای پرداخت، ابراء، بذل یا توافق بر کاهش مهریه نیز باید با دلیل اثبات شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
برای اقدام مؤثر، ابتدا عقدنامه و وضعیت پرداخت بررسی و سپس میان اجرای ثبت و دادگاه انتخاب شود. ثبت درخواست بدون بررسی شروط مهریه، اموال زوج و اسناد پرداخت میتواند موجب تأخیر یا هزینه اضافی شود. در پروندههای دارای ادعای انتقال مال، اعسار یا اختلاف درباره بخشش، مشورت با وکیل متخصص خانواده تصمیم دقیقتری ایجاد میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در پاکدشت را ببینید.