آیا برای راهاندازی یک کسبوکار بزرگ، شرکت سهامی عام بهتر است یا سهامی خاص؟ پاسخ به هدف تأمین سرمایه، تعداد سرمایهگذاران و میزان تمایل مؤسسان به جذب سرمایه عمومی بستگی دارد؛ شرکت سهامی عام و خاص هر دو شخصیت حقوقی مستقل دارند، اما شیوه تشکیل، تأمین سرمایه و الزامات نظارتی آنها متفاوت است.
در شرکت سهامی عام، بخشی از سرمایه از طریق پذیرهنویسی عمومی و مشارکت اشخاص خارج از گروه مؤسسان تأمین میشود. بنابراین این شرکت برای فعالیتهای بزرگ و سرمایهبر مناسبتر است، اما تشریفات ثبت و نظارت بیشتری دارد. در شرکت سهامی خاص، تمام سرمایه هنگام تأسیس توسط مؤسسان تأمین میشود و پذیرهنویسی عمومی امکانپذیر نیست.
هر دو شرکت میتوانند موضوعات تجاری گوناگون داشته باشند و مسئولیت سهامداران اصولاً تا میزان مبلغ اسمی سهام آنها محدود است. بااینحال، این محدودیت در صورت تقلب، سوءاستفاده از شخصیت حقوقی یا تخلف مدیران، مانع مسئولیت شخصی مرتکب نخواهد بود.
در تأسیس سهامی خاص، مؤسسان باید تمام سرمایه را تعهد کنند و بخشی از سرمایه نقدی را در حساب شرکت در شرف تأسیس بسپارند. مدارک معمول شامل اظهارنامه، اساسنامه، صورتجلسه مؤسسان، صورتجلسه انتخاب مدیران و بازرسان، گواهی بانکی و مدارک هویتی است. تعداد اعضای هیئتمدیره نیز نباید از سه نفر کمتر باشد.
تأسیس سهامی عام مراحل گستردهتری دارد؛ از جمله تهیه اعلامیه پذیرهنویسی، دریافت مجوزهای لازم، انتشار آگهی پذیرهنویسی، جمعآوری سرمایه عمومی و تشکیل مجمع عمومی مؤسس. مؤسسان باید بخشی از سرمایه را تعهد و حداقل میزان مقرر از سرمایه نقدی تعهدشده را پرداخت کنند. هیئتمدیره این شرکت نیز دستکم پنج عضو دارد.
اگر هدف، ورود سرمایهگذاران متعدد و امکان جذب سرمایه از عموم باشد، سهامی عام انتخاب مناسبتری است؛ البته افشای اطلاعات و الزامات نظارتی بیشتری به همراه دارد. شرکت سهامی خاص معمولاً برای کسبوکارهای خانوادگی، شرکای محدود، پیمانکاری و شرکتهایی مناسب است که فعلاً قصد عرضه عمومی سهام ندارند.
انتقال سهام در هر دو نوع شرکت باید مطابق مقررات، اساسنامه و تشریفات ثبت شرکت انجام شود. بیتوجهی به ثبت انتقال، امضای صاحبان امضا یا محدودیتهای مندرج در اساسنامه میتواند موجب اختلاف میان خریدار، فروشنده و خود شرکت شود.
فرض کنید در شرکت سهامی عام و خاص، یکی از سهامداران سهامی خاص، سهام خود را با قرارداد عادی به شخص دیگری میفروشد؛ اما هیئتمدیره انتقال را در دفتر سهام ثبت نمیکند. خریدار میتواند قرارداد، رسید پرداخت، مکاتبات و سایر دلایل را ارائه کند، ولی صرف قرارداد عادی لزوماً به معنای شناسایی کامل او بهعنوان سهامدار در برابر شرکت نیست. دادگاه با بررسی اساسنامه، نحوه تنظیم قرارداد، پرداخت ثمن و تشریفات قانونی درباره آثار انتقال تصمیم میگیرد؛ بنابراین نتیجه دعوا به مدارک و مفاد اساسنامه وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره برای وکیل را ببینید.
انتخاب نوع شرکت صرفاً بر اساس اعتبار نام آن، تعیین موضوع فعالیت بدون بررسی مجوز، تنظیم اساسنامه کپیشده و بیتوجهی به حدود اختیار مدیران از خطاهای رایج است. همچنین نباید سرمایه اسمی را با نقدینگی واقعی شرکت یکی دانست. در شرکت سهامی عام و خاص، تصمیمهای مهم باید در صلاحیت رکن قانونی خود اتخاذ شوند و صورتجلسات نیز دقیق و قابل استناد باشند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی تلفنی فوری را ببینید.
سهامی عام برای جذب سرمایه عمومی و توسعه گسترده طراحی شده و سهامی خاص برای فعالیت با سرمایهگذاران محدود، سادهتر و عملیتر است. پیش از ثبت شرکت سهامی عام و خاص باید ساختار مالکیت، روش تأمین سرمایه، مجوزهای فعالیت، مسئولیت مدیران و قواعد انتقال سهام بررسی شود تا انتخاب شرکت با نیاز واقعی کسبوکار هماهنگ باشد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل پایه یک در پونک را ببینید.